Zwarte Pieten in de polder en Thailand

Door Peter van Nuijsenburg en Hans Geleijnse

Inspelen op onderbuikgevoelens was een hobby van de populistische royalist Suthep Thaugsuban. Tijdens de massale demonstraties eind 2013 in Bangkok tegen de regering van Yingluck Shinawatra maakte hij haar aanhang uit voor waterbuffels. Het waren domme plattelanders die zich door Yingluck en haar  mastermind-broer Thaksin als stemvee lieten gebruiken. Het ging er als koek in bij het grote segment hoofdstedelijke middenklassers onder de betogers. Zij voelden bestaanszekerheden bedreigd door de redshirts en hun politieke verwanten. Wat die wilden betekende voor hen chaos en teloorgang van gekoesterde waarden.

Bij de tegenbeweging was Bangkok symbool van de arrogantie en bemoeizucht van de hoofdstedelijke machtselite. Tot de bondgenoten van die elite werd ook het deel van de hoofdstedelijke middenklasse gerekend, in de wandeling vaak hi-so genoemd. Tijdens de opstand van de roodhemden tegen Bangkok in 2010 kon je op de spandoeken teksten tegenkomen als  ‘Ik ben een horige’. Ironisch bedoeld richting hi-so én illustratief voor de tegenstelling tussen stad en platteland. Deze oude en nieuwe middenklassers hebben het zichtbaar beter dan de agrarische ‘lo-so‘: beter gekleed, hoger opgeleid en (in de Thaise hiërarchische cultuur en denken niet onbelangrijk), vaak lichter van huidskleur dan plattelanders. Zelfs onder activisten die strijden voor emancipatie en democratische rechten voor de lo-so is dat niet ongewoon. Hij is blank, rijk, knap, de perfecte held, werd in die kring wantrouwig opgemerkt over de hoofdstedelijke leider van een nieuwe politieke hervormingspartij.

Peter van Nuijsenburg, Hans Geleijnse, Zwarte Piet, Tegenstelling stad platteland

Vergelijkingen kunnen, zeker in details mank gaan, maar de grote lijnen van het Thaise conflict verschillen niet veel van wat in Europa en de westerse wereld gaande is. Opleving van de eeuwenoude tegenstelling tussen stad en platteland, tussen modernisering en traditie. En een middenklasse die tussen deze twee polen in de verdrukking raakt, zich vastbijt in verworven welstand en zich bedreigd voelt door wat als een breuk met de eigen waarden wordt beschouwd.

Traditie wint in de provincie

In Nederland zie je dat terug in de jaarlijks terugkerende guerrilla rond Zwarte Piet, die uitliep op Randstad tegen Friesland. Je zag het ook bij de verkiezingen deze maand in Polen en de VS. Bij alle verschillen hadden ze gemeen dat ook daar de tegenstellingen tussen stad en land in sterk contrast aan het licht kwamen. De partijen die eerder de traditionele waarden zeggen te vertegenwoordigen wonnen in de provincie. In de stad waren de liberale, meer open en kosmopolitische partijen de grote winnaars. Trump won in wat progressieve Amerikanen graag ‘fly-over country’ noemen en de Democraten in de grote steden.

De tegenstelling is niet alleen kwestie van verschillen in cultuur, in normen en waarden, maar ook, en minstens zo belangrijk, van verschillen in inkomen en kansen. in de landen waar de culturele tegenstellingen het grootst zijn, spelen de sociaal-economische omstandigheden een grote rol. En het punt is natuurlijk: die culturele en sociaal-economische factoren versterken elkaar in een steeds nauwere wisselwerking. Als het economisch slecht gaat, een vertrouwde manier van leven onder druk komt, trekt men zich gauw terug op de oude stellingen.

Twee soorten mensen en de hypocrisie

De Franse sociaal-geograaf Christophe Guilluy heeft naar aanleiding van de verkiezingen van vorig jaar de situatie in Frankrijk doorgelicht. In een interview met Dagblad Trouw zei hij dat je nu ‘twee soorten Fransen’ hebt. Emmanuel Macron was de kandidaat ‘van de Fransen met wie het goed gaat’ en de rechtse populist Marine Le Pen de kampioen van de ‘afhakers en achterblijvers’. Macron won dus in de florerende steden. Le Pen haalde haar stemmen binnen in gebieden waar het stukken minder voor de wind gaat. De eerste won dankzij de winnaars van de globalisering, de tweede dankzij de verliezers. Daartussen zit een middenklasse die steeds kleiner wordt en het steeds benauwder krijgt en waarvan Guilluy het einde profeteert.

Hans Geleijnse, Peter van Nuijsenburg, Guilluy, Tegenstelling
Christophe Guilluy

Guilluy zet zich daarbij ook sterk af tegen de predikers van de zogenaamde open, multiculturele samenleving, in Nederland vaak terug te vinden in de media en de Randstad. ‘De bovenkant leest de onderklasse de les over openheid en diversiteit, maar preekt vanuit steden die zo duur zijn dat de onderklasse er geen toegang meer toe heeft. Ze prijzen de multiculturele samenleving aan, terwijl ze de nadelen ervan ontlopen en een school voor hun kinderen uitzoeken waar ze er geen last van hebben. Dat is toch hypocriet?’

Je kunt je afvragen of het met Guilluy’s voorspelling over het lot van de middenklasse zo’n vaart zal lopen. Het is tegenwoordig bon ton om de Grote Ontwrichting te verkondigen en daarbij te vergeten dat democratie en kapitalisme vrijwel altijd van crisis naar crisis gaan en tot nu toe nog altijd overeind zijn gekrabbeld. Weliswaar vaak met een bebloede kop, maar hun zelfcorrigerende vermogen en veerkracht blijken altijd weer groter dan gedacht. Om nu de ondergang te voorspellen is vermoedelijk ook weer voorbarig. De vulkaan is nog niet uitgebarsten en de Titanic ligt nog aan de kade.

Zorgen over de toekomst

Veel waarschijnlijker is dat we in een overgangsfase zitten. Door de globalisering, digitalisering, en robotisering is het bestaande systeem aan het schuiven gegaan en dat veroorzaakt grote onzekerheden. Hebben mijn kinderen in de toekomst nog wel een vaste baan? Hoe moet het met het pensioen? Is het onderwijs wel ingericht op de eisen van de nieuwe economie? Dat zijn vragen, en er zijn er nog veel meer, waarop de antwoorden niet direct binnen handbereik liggen. Hoe het afloopt, zal pas in de loop van de komende jaren duidelijk worden.

Wat daarbij niet helpt is dat de elite(s) bij de grote crises van de afgelopen tien jaar, – de financiële, de euro- en de vluchtelingen -, grote steken hebben laten vallen. Daarbij hebben ze niet ten onrechte het vertrouwen van veel kiezers verspeeld.

Dat roept onvermijdelijk tegenkrachten op. Dat zie je natuurlijk vooral bij de protesten tegen de al dan niet vermeende uitwassen van de multiculti-samenleving, de toestroom en opvang van asielzoekers en tegen die hele politiek correcte santenkraam en identiteitspolitiek. Allerlei onderhuidse of lang sluimerende tegenstellingen, ook die tussen stand en platteland, gaan dan opspelen. En in het najaar concentreert zich dat steevast in de strijd om Zwarte Piet.

De Thaise puzzel

Peter van Nuijsenburg, Hans Geleijnse, Zwarte Piet, Tegenstelling stad platteland
Amerika, Polen, straks Thailand…

Ontwikkelingen elders kunnen uiteraard niet zomaar op de Thaise situatie worden geplakt. Daarvoor is het verschil in politieke en economische ontwikkeling met de westerse democratieën te groot. In Thailand is geen vrijheid van meningsuiting, van demonstratie, van politieke organisatie. Dat maakt de tegenstelling tussen stad en provincie wat diffuus, waarbij ook moet worden aangetekend dat het gaat tussen metropool Bangkok en de rest. Thailands tweede stad Chiang Mai is met ruim 200.00 inwoners een dorp in vergelijking met de hoofdstad. Het conservatisme toont zich in het rode geloof in falende leiders als de Shinawatra’s én  bij de Thainess-aanbidders in het gele kamp. Zo heeft Thailand in de militaire junta zijn eigen Zwarte Piet. Voor de ene Thai het symbool van stabiliteit, voor de andere de verpersoonlijking van het kwaad. En net als in de Pietenoorlog is bereidheid tot compromis bij de militanten in beide kampen ver te zoeken.

Vier jaar geleden werd de staatsgreep van deze militairen door een deel van de bevolking, niet het minst de hoofdstedelijke, met een zucht van opluchting begroet. Rust in de tent, een einde aan het gebikker, aan de dreiging van een burgeroorlog. Naarmate de tijd verstreek nam de repressie toe, daalden (als we op opiniepeilingen mogen afgaan) populariteit van en vertrouwen in het bewind. De stukjes van de Thaise puzzel vallen misschien op hun plaats bij de verkiezingen volgend jaar. De uitslag kan aangeven in welke mate de tegenstelling tussen stad en platteland de geesten gescheiden houdt. Met Zwarte Piet als toezichthouder, dat wel.

 

 

Redactie
Over Redactie 531 Artikelen
De auteursnaam van de redactie van Trefpunt Azië. Wij publiceren onder deze naam berichten van de redactie en bijdragen die niet onder naam van de bron kunnen worden geplaatst.

5 Comments

    • Goed, André, dan even zonder ironie. Suthep Thaugsuban was geen populistische royalist maar een corrupt leeghoofd zonder enige ideologie of coherent gedachtengoed die in samenwerking met de militairen welbewust de weg vrijmaakte voor een staatsgreep. Dat is alles. Dat geldt ook in behoorlijke mate voor zijn volgelingen. Om daar een serieuze beschouwing aan op te hangen is verspilde moeite. Om daar Europa en Zwarte Piet bij te betrekken is al helemaal onzin.

      • Ik heb om beslagen ten ijs te komen bij de beschrijving van niet één maar twee kampen in het Thaise conflict uitbundig werk bestudeerd en soms letterlijke citaten gebruikt van een echte Thailand-deskundige. Op deze site en elders op het internet las ik ondermeer dit over Suthep en aanhang: “De royalistische visie benadrukt de hiërarchie. Men spreekt ook wel van een ‘Thai-style Democratie’ of ‘Democratie met de Koning als Staatshoofd’. Sarit Thanarat, Suthep Thaugsuban en Prayut Chan-o-cha zijn aanhangers van deze visie’. Was getekend Tino Kuis. Om onzin te voorkomen deze bron voortaan maar negeren?

  1. Citaat:
    ‘Vergelijkingen kunnen, zeker in details mank gaan, maar de grote lijnen van het Thaise conflict verschillen niet veel van wat in Europa en de westerse wereld gaande is.’

    Helemaal waar! Het conflict in Thailand verschilt alleen in detail met de conflicten in Europa. Het kleine detail dat in Thailand veel doden en gewonden vielen bij de conflicten, dat velen nog steeds gevangen zitten of gevlucht zijn. Dat er in Thailand geen enkele vrijheid is. Kleine details, niet zo belangrijk. We moeten kijken naar de grote lijnen.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*