Zoekend naar een kreupele culte

Niet alleen van brood leeft de mens. Zo zag de Bijbel het en het is nog altijd waar. Ze is niet tijd- of plaatsgebonden zo’n uitspraak. Je ziet er zo de universele geldigheid van in. Hier brood, daar rijst of cassave, iedereen zijn eigen droogje en natje, maar alleen daarmee red je het niet.

Hij heeft er niemand bij nodig

Buiten brood heeft elk volk, elke stam, clan, roedel, ook zijn culte nodig. Dat heeft te maken met een slecht gezichtsvermogen. En een gedegenereerd reukorgaan.

Vergeleken met een leeuw is een mens een jager van niks. Als die er zin in heeft, kan hij er wat van. Maar echt fanatiek zijn deze beesten nou ook weer niet. Soms stellen ze het dagenlang zonder een sappig stuk vlees.Maar daar zit er een, in de savanne en met honger in zijn ingewanden. Een eind verderop is een horde gazellen aan de wandel. Er is ook een kreupele bij. Leeuwen lopen er de kantjes af, doen niet meer inspanning dan nodig is. . . Die kreupele moet hij hebben. En roetsj daar gaat hij, bespringt, bijt een strot door en doet zich tegoed. Simpel. Hij heeft er niemand bij nodig.

Solidair tegen heug en meug          

Voor mensen is dat minder eenvoudig. Wij kunnen ons niet veroorloven primitief te zijn. Die luxe hebben we niet. Niet alleen horen en ruiken we niet zo goed, erg snel ter been zijn we ook al niet. De evolutie heeft al haar creatieve krachten in onze spraakorganen gestopt. Lullen kunnen we als de beste. Daarvoor moet je op zijn minst met zijn tweeën zijn. Op zijn eentje bakt niemand er wat van van.

We zouden niet eens een kreupel konijn weten te verschalken. Het moet samen met anderen. Solidair tegen heug en meug. En nu wordt het pas echt ingewikkeld. Want de buit moet immers verdeeld worden. En dan begint het gelazer. Iedereen het zijne. Is dat evenveel? Of iets meer? Of liefst alles? In ieder geval heeft de mens ergens in zijn evolutie leren meten. En tellen. Hij werd wetenschapper.

vuistbijlhandOp zichzelf is dat onvoldoende om zijn kostje bijeen te scharrelen. Zijn jachttechniek is dermate belabberd dat hij het niet kan stellen zonder verlengstukken: vuistbijlen, blaaspijpen, speren, katapulten, staal en kanonnen. Homo faber wordt hij.

Soms hebben ze alledaagse namen

Maar ook dat is niet genoeg. De clan moet bijeengehouden worden. En daar is de lijm van het bovennatuurlijke voor nodig. Er wordt een culte ontwikkeld, de tovenarij wordt uitgevonden. Er worden godheden bedacht. We doen het allemaal. Elk land en elke stam de zijne. Een ook zij evolueren. Zoals de woestijngod van Abraham, die maar over een flintertje aarde heerste en naderhand universele pretenties kreeg.

Soms is de culte niet meteen te herkennen en hebben de godheden zich alledaagse namen aangemeten. Democratie is een dergelijke lokale godheid, die vooral in het Westen aanbeden wordt. Nieuwe namen voor oude godheden. Elders vind je weer andere. De geschiedenis is er vol van en de hele wereld doet mee. We moeten wel.

Muslims perform the Eid al-Adha prayers at the ruins of the Feroz Shah Kotla mosque in New Delhi November 17, 2010. Muslims around the world celebrate Eid al-Adha by the sacrificial slaughtering of sheep, goats, cows and camels to commemorate Prophet Abraham's willingness to sacrifice his son Ismail on God's command. REUTERS/B Mathur (INDIA - Tags: RELIGION SOCIETY IMAGES OF THE DAY)

Aardemoeheid dient zich aan

Op zich is dat iets om je in te verheugen. Het maakt solidair. We zijn heus niet zo verschillend. Zitten echt met zijn allen in hetzelfde schuitje. Prachtig, maar toch geen sprake van. Want de ene culte is de andere niet. Dit is de mijne en dat de jouwe. Die van mij is beter. Dat staat buiten kijf. Als je me niet gelooft, zal ik je het intimmeren. En de culturele breuklijnen barsten open en gaan etteren.

Ze worden tot instrumenten, tot wapens, waarmee je zoveel mogelijk van de wereldbuit hoopt binnen te halen. De universele gedachte breekt, wordt in ieder geval voorlopig opgeschort en buiten het gezichtsveld geplaatst. Aardemoeheid dient zich aan. Overal stoten de culturele platen op elkaar en laten de aarde beven.

We drukken elkaar de hand in cyberspace

We reizen de wereld rond. Met vliegtuigen en televisie. Met mobieltjes en e-mail. Iedereen mag meedoen. We drukken elkaar de hand in een hotel of in cyberspace. Dat geeft reden tot hoop al die ontmoetingen. Je zou verwachten dat de breuklijnen krimpen. Dat deze tijd ze uitveegt.

Nauwelijks dertig jaar geleden stond de wereld op springen. Een ideologisch gordijn was dichtgetrokken. Van ijzer en bamboe. Er zat een kras op de aarde. Een enorme breuklijn.

En hup, zie hoe de mens muteerde. Het was niet vol te houden. Dat wisten ook de Russische partijbonzen en de Chinese programmamakers. En het gordijn ging weer open. Geen ideologisch gehakketak meer. Fris licht leek binnen te vallen. Peter Sloterdijk vatte deze tijd in een paar woorden samen: “Een nieuwe ideologie, nee dank u.” We hadden het gehad.

Ze begonnen zich ongebreideld te vermenigvuldigen

Het cynisme deed zijn intrede, maar dat mocht. Zonder cynisme is ideologie niet buiten de deur te houden. Wantrouwen als noodzaak om de vrede te bewaren. Een gezonde zaak. Het houdt onze politici een beetje in het gareel. Behoedt hen voor overmatige fantasie. Wat zouden ze ons niet op de mouw spelden als we hen vertrouwden?

Maar in die ideologische windstilte begonnen al die tot wapens geworden cultes, die de mensheid door de eeuwen heen had opgepot,  zich ongebreideld te vermenigvuldigen. Claimend, flemend en lamenterend dat ze de beste zijn. Mijn vuistbijl is beter dan de jouwe. Echt waar? Dan heb je toch alle reden om haar zo geheim mogelijk te houden. Als je tenminste het voordeel van alleenrecht wil plukken.

Met het vuur werd dat ook gedaan. Met nucleaire vuistbijlen ook. Met cultes niet. Die probeert men anderen in hun ziel te persen. Stammenoorlog is het en niets minder.

Ze pakten hun spullen en stapten op

Ooit was de wereld groot en de stammen die er op rondliepen klein. Problemen waren gemakkelijk op te lossen. Het jachtgebied te klein? Te veel magen om te vullen? De stamoudsten kwamen bijeen. Ze wezen in de verte… Een gedeelte van de stam pakte zijn spullen en vertrok naar elders. Dat was toen nog een stukje verderop. Mokkend? Helemaal niet. Ze hadden er best zin in. Het kon ook nog. De aarde was nieuw. Er zaten nog geen krassen op.

DEN HAAG - Uitgeprocedeerde asielzoekers vragen met een demonstratie op Het Plein aandacht voor hun situatie. ANP EVERT-JAN DANIELSVolksverhuizingen zijn er nog steeds. Taaie mensen gaan niet bij de pakken neerzitten. Als ergens het brood opraakt, is het tijd om te gaan. Nederland zette de deuren open en ging multicultureel.En hongerend Afrika trok binnen. En wat al niet meer.

Al gauw moest de deur op een kier. Eigenlijk moest hij helemaal dicht , maar er wordt zo hard tegen geschopt dat dit niet meer lukt.

Er is geen maagdelijk jachtgebied meer

Economische vluchtelingen, zo noemen we ze nu. Maar wat is een naam? Ook voor ze zo werden benoemd, deden al die stammen hetzelfde. En ook toen hadden ze hun cultes. Wij ook. De geschiedenis heeft zijn loop gehad. De aarde is helemaal vol. Er is geen maagdelijk jachtgebied meer te vinden.

Leeuwen gaan bij voorkeur op zoek naar een kreupele gazelle. Met mensen is het niet anders. In de ingewanden van de huidige volksverhuizers knaagt het. Brood, maar liefst ook wat ludieke hebbedingetjes, zoals tot voor kort alleen het Westen ze wist te bedenken. Van blik en plastic, waarvan op de rest van de wereld zo’n fascinerende aantrekkingskracht uitgaat.

Dat willen we ook, zeggen de leden van de Derde-Wereldstam. Tijd om op te stappen. Elders te gaan kijken. Oceanen en zeeën over. Dat is tegenwoordig niet al te moeilijk. Overal zijn wegen aangelegd, ook in de lucht. Ze ruiken en snuffelen, die verhuizers. Feilloos wijst hun neus hen de weg naar een gebied met met een kreupele culte.

En ze ontdekken Europa…

 

@Antonin Cee

 

Antonin Cee
Over Antonin Cee 149 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

7 Comments

  1. Consistent verhaal en goed onderbouwde analyse met bondige schrijfstijl, deel de opvatting van de auteur.
    Er zal steeds harder tegen de deur van welvarende landen i.c. Europa gebonkt worden, onze culturele/ nationale identiteit erodeert in toenemende mate.
    Elke op zich goede eigen schap converteert in het tegengestelde indien in extremo doorgevoerd, geldt dat wellicht ook voor onze openheid en tolerantie?
    Door ontzuiling en secularisatie is een groot deel van onze samenhang reeds verloren gegaan, miljoen voudige immigratie dreigt een bijl aan de wortel van onze(resterende) natie en identiteit te leggen, en heeft historisch geen parallel.
    Zich beroepen op vermeende vergelijkbare situaties maskeert een gebrek aan inhoudelijke argumentatie en discours.

  2. Mooi. Tenminste iemand die het achterste van zijn tong laat zien maar heel genuanceerd. In deze tijd waarin iedereen extreme standpunten verkondigt.

  3. Beste Antonin,
    Ik moest welk even nadenken over je woord ‘culte’. Ik neem aan dat je het Franse woord ‘culte’ bedoelt wat (mijn Frans is zwak) toch verering, aanbidding, (soms overdreven) devotie’ betekent? Waarom het woord me meteen sterk aan cultuur deed denken weet ik eigenlijk niet.
    Na jouw verhaal zul je het me niet kwalijk nemen als ik een sprong waag van biologisch-evolutionaire naar maatschappelijke begrippen.
    Zoals de boeiende schakering van mensen in al hun variaties alleen kan ontstaan uit de ontmoeting van een zaadcel en een eicel zo zal een gemeenschap alleen kunnen bloeien door de ontmoeting met een andere gemeenschap. (Ik probeer het woord cultuur te vermijden). Uit het ‘eigene’ en het ‘andere’ ontstaat iets nieuws. Wil je biologisch gesproken niet iets nieuws dan moet je gaan klonen. Wil je maatschappelijk iets nieuws, iets spannends en iets moois dan moet je gaan mengen. Wil je maatschappelijk verdorren dan moet je je afschermen van de ander. Ik vind die gemeenschappen waar verschillende volken min of meer samenwerkten, zoals het Middeleeuwse Spanje of onze eigen Gouden Eeuw, toen Amsterdam bestond uit Hugenoten, Vlamingen, Pruisen, Joden, Friezen en een paar echte Nederlanders, het meest interessant. De angst voor de ander is een rem op vooruitgang.
    We wonen beiden in Thailand. Ook Thailand zal pas bloeien als al die diverse volkeren hier op gelijkwaardige voet met elkaar kunnen omgaan.
    Laat die migranten maar komen. Als het maar niet teveel tegelijkertijd zijn, ze goed worden verdeeld over Europa en ze niet op een kluitje bij elkaar gaan wonen………ik geniet van niets zoveel als van een diverse, gevarieerde samenleving. Geboren in Delfzijl en vanuit mijn slaapkamertje over de daken uitkijkend naar de masten in de haven, genoot ik van al dat vreemde zeevolk hoewel mijn moeder me waarschuwde dat Chinezen gek waren op kleine kinderen….

    • Beste Antonin en Tino. Allereerst heb ik het Franse woord culte laten staan omdat de Engelse versie cult niet de vlag is die de lading dekt en voor culte in het Nederlands eigenlijk geen lekkere vertaling is.
      Antonin heeft een soort cultuur-historische filosofie op ons losgelaten. Er zit veel waars in. Je komt er alleen niet uit, althans ik niet, als je naar een concreet antwoord zoekt. Bijvoorbeeld, is de vergelijking met de hongerige leeuw en de kreupele gazelle wel juist? Waren en zijn de rollen niet eerder omgedraaid? Het is maar een vraag. Ik behoor en heb nooit behoord tot degeneen die zeggen: zet de poorten maar open. Wonend in Rotterdamse volkswijken te vaak gezien hoe dat vermengen van soorten mensen en culturen plaatsvond Mensen die zich niet meer thuis voelden in hun eigen wijk kregen van politiek correcte buurtwerkers en politici te horen hoe veel gevarieerder de Nederlandse keuken was geworden. Of vertrokken naar de nieuwbouw in de polder. We hebben er Fortuin en Wilders aan te danken. Tino schrijft ‘laat de migranten maar komen’ En voegt daar meteen aan toe: als het er maar niet teveel tegelijk zijn, ze goed over Europa worden verdeeld en niet op een kluitje gaan wonen. Dank je de koekoek, dat is precies waar het om gaat. Ik ken geen enkele samenleving die opgewassen is tegen de influx van grote aantallen ‘andere mensen’. Ook Thailand is dat niet. Waar die boeiende mengeling in de historie plaatsvond was meestal sprake van geweld, overheersing en zelfs uitroeiing van culturen.
      Mijn insteek is altijd geweest dat de oorzaken van migratie moeten worden aangepakt. De stromen vluchtelingen komen hier niet heen omdat ze het thuis zo geweldig naar hun zin hebben. Zolang het Westen denkt zijn welvaart te kunnen bouwen op lage-lonenlanden en goedkope grondstoffenleveranciers zal het immigratiebeleid dweilen met de kraan wijd open blijven.

    • Tino,
      Mooi, dat je valt over het woord ‘culte’. Als redacteur van dit artikel voel ik me aangesproken. Het woord viel mij ook op en ik heb het onmiddellijk opgezocht in het befaamde ‘Groene boekje’. Daar stond het niet in. Ik heb het laten staan, omdat Antonin zich vaak van Franse woorden bedient. Het geeft kleur aan zijn manier van schrijven.
      Toch moet ik bekennen dat ik soms aarzel bij de woorden van Antonin. Om een voorbeeld te geven. Een keer gebruikte hij het woord ‘directoire’ in plaats van het woord ‘directoraat’. Ik heb het laten staan, ook al wist ik dat het niets anders betekende dan damesonderbroek. Gelukkig is het niemand opgevallen, maar dat komt natuurlijk, omdat Antonin zo indringend schrijft.

  4. Ik heb je artikel gelezen bij het ontbijt. Eerlijk, je kan een dag niet mooier beginnen. Een dampende mok koffie, een bord muesli gemengd met vers fruit en corn flakes en… dan dat kristalhelder aangenaam lezend stukje van jou. Het stemt tot nadenken dat is waar, maar het ligt niet zwaar op de maag. Het is de perfecte analyse van hetgeen er in de loop van de geschiedenis van de mensheid gebeurde en zal blijven gebeuren.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.