Xi Jingping maakt rekenfout: Blunderborsten in Beijing

Chinese leiders hebben in het westen vaak de reputatie doortastende, soms zelfs visionaire staatslieden te zijn. Ze hebben veel meer dan hun democratische collega’s oog voor de lange termijn. Ook zouden ze veel betere strategische denkers zijn en daardoor in staat sneller knopen door te hakken. En bij hun plannen hoeven ze, ook mooi meegenomen, geen rekening te houden met de luimen van de kiezers.

Nu was die reputatie altijd al geflatteerd maar de massale betogingen in Hongkong van de afgelopen week hebben in elk geval één ding duidelijk gemaakt. De politieke antenne staat niet altijd perfect afgesteld.

Peter van Nuijsenburg, Blunderborsten in Beijing
Rekenfoutje gemaakt.

Want laten we vooral niet in het fabeltje trappen dat Beijing in Hongkong maar een bescheiden rol speelt. De functionaris die de lawine aan het rollen heeft gebracht, is niets anders dan een marionet van de bonzen in Beijing. Carrie Lam mag nu wel zeggen dat de omstreden wet die uitlevering van criminelen naar China en andere landen mogelijk maakt uit haar koker komt, er is niemand die haar gelooft. Elke Hongkonger weet beter. De wet moet de invloed van Beijing verder uitbreiden en versterken. Niet alleen misdadigers maar ook dissidenten zouden door die wet niet langer kunnen ontsnappen aan de lange arm van Beijing.

Het optreden van Lam bevestigt opnieuw dat China de regeling van 1997 toen Hongkong door de Britten werd overdragen aan Beijing, stelselmatig aan het uithollen is. Die regeling garandeerde Hongkong onder de formule ‘één land, twee systemen’ tot 2047 een grote mate van zelfstandigheid. Daarbij ging het vooral om de onafhankelijke rechtsspraak en de vrijheid van meningsuiting. Dat zijn westerse verworvenheden waaraan de Chinese president voor het leven Xi Jin Ping geen waarde hecht. En waarvoor de Hongkongers met hun honderdduizenden de straat zijn op gegaan.

Met enige succes want Lam heeft de wet ‘voorlopig’ ingetrokken. En ze heeft zelfs haar excuses aangeboden voor het brute politieoptreden. Ongetwijfeld op instructie van Beijing want de tv-beelden gingen de hele wereld over. Ondanks al hun onaantastbare macht blijken dictaturen altijd weer gevoelig voor slechte pr.

Voor de demonstranten is de concessie van Lam niet genoeg. De wet moet definitief van tafel. Dat zal vermoedelijk niet gebeuren. Dat zou een te grote nederlaag voor de machtshebbers zijn. Maar wat vrijwel zeker wel zal gebeuren is het vertrek van Lam. Misschien niet meteen en onder het mom van ‘vrijwillig’. Maar ze heeft voor zoveel gezichtverlies gezorgd, ook voor Xi en co, dat haar dagen geteld lijken.

Het oproer in Hongkong wordt met argusogen gevolgd in Taiwan. Dit eiland voor de  Chinese kust is een permanente doorn in het oog van Beijing. Het werd na de Chinese burgeroorlog (1945-’49) het thuisland van de verslagen Nationalisten. En zij hebben van Taiwan ook dankzij Amerikaanse steun een succesverhaal weten te maken. Niet alleen economisch, als één van de Aziatische tijgers, maar ook politiek, als een behoorlijk functionerende democratie.

Beijing beschouwt Taiwan als een opstandige, afvallige provincie die weer herenigd moet worden met het moederland. Die hereniging schijnt Xi tot zijn levenswerk hebben verklaard. Dat zou bij voorkeur stapsgewijs moeten gebeuren, bijvoorbeeld via een gelijksoortige constructie als 20 jaar geleden voor Hongkong was afgesproken. De animo daarvoor is sowieso niet overweldigend. Maar je mag ervan uitgaan dat de Taiwanezen na de demonstraties in Hongkong nu helemaal kopschuw zijn geworden. Hereniging zal onder de regie van Xi niets anders worden dan inlijving. Democratie staat niet op zijn programma.

En dan speelt er nog een kwestie die bij alle reuring weinig of geen aandacht heeft gekregen. Waarom zouden ze in Beijing überhaupt die wet willen hebben? Die hebben ze toch helemaal niet nodig? Hongkong ligt letterlijk naast de deur. Als een tegenstander van het regime daar zijn toevlucht zoekt en ze willen hem coute que coute hebben, is er niemand die ze tegenhoudt. Het bestuur van de stad is in handen van door Beijing geselecteerde stromannen. De geheime dienst loopt in en uit. En ze deinzen er niet voor terug burgers van Hongkong te ontvoeren die om welke reden ook de woede van Beijing over zich hebben afgeroepen. Als het straffeloos kan, waarom zou je je dan al deze toestanden op de hals halen?

En als er helemaal geen snode bedoelingen achter zitten, zoals Lam beweert, wordt het raadsel alleen maar groter. Zou de hele affaire er dus alleen maar toe dienen om de fictie van recht overeind te houden? En zou er één Hongkonger zijn die dat gelooft?

De conclusie moet wel zijn dat de Chinese leiders de situatie in Hongkong volledig verkeerd hebben ingeschat en uit de hand hebben laten lopen. En het moment kan voor hen niet ongunstiger zijn. Mocht Donald Trump nog een reden nodig hebben om zijn handelsoorlog voort te zetten, dan hebben ze die hem op een presenteerblad aangeboden. En eind van de maand komen de wereldleiders in Tokio bijeen voor de G20, hun jaarlijkse top. De Chinezen kunnen doen of hun neus bloedt, maar het gezichtsverlies is groot. In Beijing wordt net zo geblunderd als in andere hoofdsteden.

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 188 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (64) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD. Voor deze laatste organisatie was hij correspondent in Johannesburg, Berlijn en Tokio. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*