Het Wuhanvirus. Een typisch geval van gerontologische profilering

Hans Geleijnse, Gerontologische profilering, Wuhanvirus

Waar is een mens in tijden van Corona beter af, in Thailand of Nederland? Rare vraag misschien, maar niet voor deze dubbele (bejaarde en man) risicodrager. April vorig jaar remigreerde ik na een decennium meelachen in het zonnige Land of Smiles naar het Regeltjesparadijs aan de Noordzeekust. Terugblikken nu brengt de wetenschap dat ik vanaf de dag van aankomst doelwit was en ook zou blijven van gerontologische profilering.

Toen werd deze inreiziger er op Schiphol door de marechaussee uitgepikt. De KLM-stewardess die tijdens de vlucht een belangstellend praatje kwam maken had een ‘signalering’ doorgegeven. Dus moest even worden gecheckt of het wel snor zat met de combinatie 74-jarige en meereizende 62 jaar jongere pleegdochter. Na bijna anderhalf uur turen in visumdocumenten en op computerscherm bleek er gelukkig geen sprake te zijn van mensenhandel. Net als bij voorgaande aankomsten met dochterlief trouwens. Maar ok, ene Lenin wist het al: vertrouwen is goed, controleren beter.

Vergeleken bij de gerontologische profilering van het Wuhan-virus (ik noem het beestje liever bij de naam van ontdekking) is die op Schiphol natuurlijk peanuts. De ergernis daarover was hevig maar kort, terwijl ik na een aantal weken ‘intelligente lockdown’ zo ongeveer in een permanente staat van ergernis geraak. Dat komt omdat veel van wat ik nu zie en hoor haaks staat op de door crisismanager Mark Rutte talloze malen herhaalde boodschap dat we met zijn zeventien miljoenen in hetzelfde virusschuitje zitten en met zijn zeventien miljoenen samen moeten werken om allemaal gezond en wel aan wal te komen.

In Thailand zou Rutte’s boodschap niet aanslaan

Dat klinkt redelijk, sympathiek, verbindend ook. Echter, de bereidheid van de Nederlanders om die in praktijk te brengen hangt in belangrijke mate af van twee factoren: loop ik zelf of mijn naasten risico en hoe hoog is de geloofwaardigheid van de boodschapper. Want Rutte is niet sinds Corona regeringsleider. Herinnert u zich deze nog? Afschaffen dividendbelasting, voorvechter van belastingtparadijs voor multinattionals? Het neoliberalisme dat hij vertegenwoordigt heeft de afgelopen decennia niet alleen welvaart gebracht, maar ook meer ongelijkheid en sociale onvrede. Niet alleen nationaal trouwens, ook internationaal is de kloof tussen stinkend rijke en straatarme landen dieper geworden.

Om het maar even te vergelijken met Thailand, waar ik een jaar geleden nog Wuhanvirusvrij woonde: ik schat dat zestig procent van de Thais gaat meesmuilen als regeringsleider generaal Prayuth à la Rutte zou oproepen tot solidariteit omdat ‘we met 67 miljoen in hetzelfde schuitje zitten’. Het gegeven dat in Thailand tien procent zeer rijken ruim 85% procent van ’s lands inkomen opslokt, maakt dat een lachertje. Wellicht daarom is bij een relatief gering aantal besmettingen en dodelijke slachtoffers de noodtoestand uitgeroepen en een avondklok ingesteld. En wordt de bevolking, als het zo uitkomt, gemobiliseerd tegen een gemeenschappelijke bedreiging: besmettingshaard buitenlander.

Missionaris tegen bedrieglijke mondkapjes

Thailand heeft natuurlijk geen ‘intelligente lockdown’ in stelling gebracht. Dat kan maar één natie, Nederland. Gidsland toch? Waar we vanzelfsprekend niet zo dom zijn als de miljoenen Aziaten, die in de beschermende werking van mondkapjes geloven. Dat is geen realistische manier om het virus te dempen, riep RIVM-chef Jaap van Dissel begin februari al. Hij is de deskundige op wiens adviezen de regering zo ongeveer blindvaart, een man met grote overtuigingskracht. Voor mij echter niet sterk genoeg om als een ware missionaris Thaise familie en kennissen van hun geloof in die bedrieglijke mondkapjes af te helpen.

Redactie, Mondkapjes, Gerontologische profilering, Wuhanvirus,
Met zijden mondkap geloofwaardig boegbeeld?
Foto: sociale media

Misschien rolt ooit nog eens uit de politieke debatten dat er samenhang is tussen late bestelling van mondkapjes en het deskundige oordeel uit februari. In dezelfde periode trouwens dat het RIVM naar eigen verklaring geen wetenschappelijke soep kon koken van het Wuhan-virus. En Nederland miljoenen mondkapjes als noodhulp naar China stuurde.  Twee maanden later moeten onze helden in de zorg onvoldoende beschermd hun werk doen.

Het was een vondst van team-Rutte om de Nederlandse lockdown het predikaat intelligente mee te geven. Of het beleid werkt of faalt, wordt niet afgemeten aan woordvondsten, maar aan de dagelijks gepubliceerde besmettings/verliescijfers. Pak daar de gegevens van minder intelligente lockdownlanden bij en wat zie je?

Nederland staat in Europa hoog op de door België aangevoerde ranglijst van hoogste dodental per miljoen inwoners. Zesde om precies te zijn, fors boven Duitsland en eveneens hoger dan de Verenigde Staten van die vermaledijde Donald Trump. Ik weet het, er valt over het virusbeleid veel meer te zeggen dan uit zo’n statistiek spreekt. Maar mag met een blik op die verliescijfers het team-Rutte verbaal iets minder hoog van de toren blazen? Zeker als je er die goeie ouwe tijd voor Corona bij betrekt, toen de gezondheidszorg met het bezuinigingsmes werd gefileerd, gezondheidswerkers protesterend de straat op gingen.

Wat van Thailand te leren valt

Ik woon niet met ergernis in Nederland, ondanks het feit dat mijn terugkeer en overkomst van mijn familie noodgedwongen waren. Ook denk ik niet, zat ik maar in Thailand, omdat ik daar als 75-jarige vele malen minder kans maak door het virus naar de oven te worden verwezen. Maar elk voordeel heeft z’n nadeel: in Nederland word ik wel dag in dag uit gedrukt op mijn positie als zwakkere, als kwetsbare bejaarde. De jongeren dan ik moeten door lockdown-solidair te zijn al die andere zwakkeren uit het ziekenhuis houden. Dat kost – begrijpelijk trouwens na zes weken ‘opsluiting’  – die energieke jongeren steeds meer moeite. Zij lopen veel minder risico, de kwetsbare groep is in omvang relatief klein.

In de Thaise aanpak van het virus staat centraal dat het voor alle leeftijden levensbedreigend is. Zeg maar individuele benadering, waarbij het dragen van het mondkapje prima past. De Thai worden door overheid en media als eenheid benaderd, alsof ieder gelijke kans loopt aan het kortste eindje te trekken, oud of jong. Illustratief is de boodschap van meidengroep Nune, Bow en Jane. Met kekke helmmaskertjes op zingen zij de speciale Covid-versie van hun hitje Super Valentijn. ‘Covid, Covid, jij, blijf thuis, ga niet uit en plezier maken, je krijgt er gratis Covid-19 bij en kunt sterven.’

 

Voor de Thaise schaduwkanten kies ik zeker niet. Miljoenen die zonder sociaal vangnet letterlijk brodeloos raken, de Prayuth-aanpak van het Wuhan-virus met afkondigen van noodtoestand en avondklok, alcoholverbod enz. enz. Voor de elite in Bangkok is het Wuhanvirus handig om alle oppositie monddood te maken.

Dat kan in Nederland gelukkig niet. Maar ergernis over gerontologische profilering, al populair trouwens sinds de ontdekking van de babyboomers als pensioenopvreters: de lockdown was nog maar in het beginstadium of hele en halve deskundigen en vooral mediapersoonlijjkheden wierpen zich op als triagisten. Moet ik in geval van coronanood mijn ic-plek afstaan aan een obese oudere, las ik in de Volkskrant. De Amsterdamse lawaaischopper Jort Kelder gaf als bijzit van tv-diva Eva Jinek het antwoord: nee, natuurlijk niet, die bejaarden gaan binnen afzienbare tijd toch dood.

Naarmate de lockdown voortduurde kwam het telraam steeds nadrukkelijker in beeld bij het presenteren van alternatieven voor Rutte’s intelligente lockdown. Alleen een lockdown voor ouderen dan zestig, vond het opperhoofd van de club van midden-kleine ondernemers. Hooggeleerden van de Universiteit van Amsterdam ontdekten dat het virus-sterftecijfer voor jongeren dan vijftig verwaarloosbaar is. Zij wilden de intelligente lockdown vervangen door een slimme, alleen voor boven de vijftig. Hoe dat te realiseren bleef vaag. Even Prayuth bellen misschien?

Troost voor zwakkeren

Vergeef me, ik ben er na weken lockdown een beetje ziek van in de hoek te zitten van zwakkeren die de terugkeer vertragen naar het nieuwe normaal – dat, Mark my words, vrijwel identiek zijn aan het oude. Ik ben suf geluld door crisismanager Rutte, de deskundigen, de ijdeltuiten, en zal die radde praters die overal een antwoord op hebben zelfs als zij elkaar of zichzelf tegenspreken.

Wat mij troost biedt in deze crisistijden zijn de vele uitingen van echte solidariteit en verbondenheid. In de falende staat Thailand bieden rijkere Thais en buitenlanders met liefdadigheid, met voedselbanken, hulp aan de zwakkeren. In Nederland zie ik om me heen en op Frontberichten van de NPO medeleven en inzet van de ene mens voor de andere. Daar komt geen profijtbeginsel of marktwerking aan te pas.

Daarom hoop ik dat de zwakkeren straks weerbaar zullen zijn. Als het Wuhanvirus is uitgewoed, er geen dodenbulletins meer zijn, maar zal worden bepaald hoe de tientallen miljarden ter leniging van economische schade worden verrekend. Met z’n zeventien miljoenen, maar niet meer in hetzelfde schuitje. De kleine luiden zullen van de radpraters bovenaan de ladder te horen krijgen: we moeten de buikriem aantrekken, betalen graag!

 

 

 

Over Hans Geleijnse 346 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Hij woonde met partner en dochter ruim tien jaar in Thailand.

1 Comment

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.