Films over Thaise olifant en Spaanse ezel komen opmerkelijk overeen

Worldcinema: Donkeyote en Pop aye

Vorige week was ik op het Suikerzoet Festival in Schiedam. De naam is misschien wat misleidend, maar het festival is werkelijk een uniek gebeuren. Gedurende vier dagen trok een keur aan films (meer dan honderd) aan het publiek voorbij. Vertoning vond plaats in diverse historische panden, die jeneverstad Schiedam rijk is. En of dat niet genoeg is, alle films waren gratis.

Het aanbod was even divers als overdonderend. Naast documentaires als Nina (over het leven van Nina Simone) en La Chana (over de legendarische flamencodanseres Antonia Santiago Amador), stonden speelfilms als Tulipani (een Nederlandse productie), Louise en hiver (een wonderschone tekenfilm over de eenzaamheid van het ouder worden), Moonlight (een subtiele gay film), The Eagle Huntress (over een meisje in Mongolië, dat mee wil doen aan een jagerswedstrijd met adelaars), Retour en Bourgogne (een portret van een familie die een wijngaard beheert in de Bourgogne) en ga zo maar door. En wat te denken van The Phantom of the Opera, de klassieker uit 1925, met begeleiding op het majestueuze orgel van de Grote kerk van Schiedam?

André van Leijen, Donkeyote, Pop Aye, Cinema

Twee films vielen mij speciaal op: Donkeyote van de Spaanse regisseur Chico Pereira en Pop aye van Kirsten Tan uit Singapore. De overeenkomsten tussen beide films zijn opmerkelijk. De eerste film speelt zich af in de verlaten heuvels van Andalusië, de tweede in de verlaten heuvels van de Isan in Noord Thailand. In beide gevallen gaat het om een man op leeftijd die een daad wil stellen. In het eerste geval is dat Manolo (Manuel Molera Aparicio), in het tweede geval Thana, gespeeld door de Thaise zanger-acteur Thaneth Warakulnukroh.

Beide films zijn road movies. Manolo vertrekt uit de omgeving van Sevilla, Thana uit de omgeving van Bangkok. Het doel van Manolo is de haven van Algeciras, waar hij op de boot wil stappen naar Amerika, om daar zijn voettocht voort te zetten. Thana wil naar Loei in het uiterste noorden van Thailand, tegen de grens met Laos. Beiden hebben een dier bij zich. In het geval van Manolo is dat een ezel, Gorrion genaamd. Bij Thana is dat een olifant, die Pop aye heet. Beiden hebben een bijzondere band met hun metgezel. Manolo en zijn ezel zijn al tientallen jaren onafscheidelijk. Thana heeft Pop aye ooit gevonden in zijn geboortedorp in Loei, toen de moeder van het dier werd doodgeschoten door stropers. Nadat hij het dier uit het oog verloren is, vindt hij het terug in Bangkok, waar het toeristen vermaakt. Thana wil het dier terugbrengen naar zijn geboortegrond.

Beiden lopen over stoffige wegen en worden gehinderd door prikkeldraad en vrachtverkeer. Beiden slapen onderweg in het open veld. Beiden krijgen te maken met de politie, die vraagt om hun vergunning om zich op de openbare weg te begeven met een ezel c.q. een olifant. En geen van beiden zal zijn eindbestemming halen. Manolo niet, omdat geen schip zijn ezel wil meenemen, Thana niet, omdat Pop aye helemaal niet de olifant blijkt te zijn, die hij in zijn jeugd gevonden had.

André van Leijen, Donkeyote, Pop Aye, Cinema

 

De overeenkomsten zijn opmerkelijk. Maar er zijn ook verschillen. Donkeyote is een documentaire, waarin Manolo zichzelf is. Pop aye is een speelfilm. Dat heeft tot gevolg dat de Spaanse film levensecht is, terwijl de Thaise film wat gekunsteld aandoet. Ook de beweegreden, om een daad te stellen is verschillend. Manolo is een natuurmens, die het gewend is om samen met zijn ezel de natuur in te trekken. Gekomen in de laatste fase van zijn leven, wil hij iets groots verrichten, iets dat al het voorgaande moet overtreffen. Amerika. Daar wil hij The Trail of Tears lopen, waar de Cherokee-indianen in 1830 liepen, toen ze verjaagd werden uit hun thuisland.

Thana daarentegen is gedesillusioneerd. Hij is architect. Het gebouw dat hij ooit in Bangkok neerzette, zal worden afgebroken. Zijn huwelijk is op de klippen gelopen. In het dressoir van zijn vrouw vindt hij godbetert een vibrator, die zij daar heimelijk verstopt heeft. Is zij dan niet gelukkig met hem? Nee.

Een ander verschil is, dat Manolo zich terdege op zijn tocht voorbereidt. Hij laat zich keuren en probeert Engels te leren. Thana, die als architect toch al niet veel lichaamsbeweging zal hebben, treft geen enkele voorbereiding. Het maakt de Thaise film minder geloofwaardig dan de Spaanse. In de Spaanse film is Manolo voornamelijk alleen met zijn ezel, wat de film een geweldige intensiteit geeft. Ezel Gorrion en Manolo begrijpen elkaar. Als Gorrion weigert een nauwe brug over te lopen, omdat hij dat eng vindt, praat Manolo net zo lang op hem in, totdat hij er wel overheen loopt.

André van Leijen, Donkeyote, Pop Aye, Cinema

Architect Thana daarentegen ontdekt onderweg het leven. Hij ontmoet een zwerver, vindt de zwerver dood op de weg, brengt een brief naar diens vroegere geliefde, ontmoet een kathoey die hem helpt te ontsnappen aan twee corrupte politieagenten en heeft seks met een danseres in een karaokebar. Dat geeft weliswaar een aardige lengtedoorsnede van Thailand, maar komt het eigenlijke verhaal niet ten goede. De olifant loopt er maar zo’n beetje bij.

Aan het eind van de Spaanse film keert Manolo mopperend met zijn ezel huiswaarts, dwarsgezeten door formaliteiten en bureaucratie. In de Thaise film gaan Thana en de olifant uit elkaar. Olifant Pop aye trekt in zijn eentje verder naar Loei. Zijn ketenen zijn verdwenen. Wordt daarmee een gevoel van vrijheid gesymboliseerd? Keert Pop aye eindelijk terug naar de natuur waar hij ooit vandaan kwam? Is er een kans dat zo’n door mensen gedrilde olifant het in de natuur overleeft?

En hoe zit het met Thana zelf? Thana keert terug naar zijn vrouw. In de schoot van Bangkok staat hij samen met haar in het gebouw dat zal worden afgebroken. Zijn gebouw. Ze zegt dat ze nooit bang geweest in Bangkok voor een aardbeving, omdat ze weet dat Thana’s gebouwen veilig zijn. En hij gelooft het.

Beide films zijn een genot, om naar te kijken.

Donkeyote:
Regisseur: Chico Pereira
Land: Duitsland, Spanje, Verenigd Koninkrijk
Acteur: Manuel Molera Aparicio
Genre:Documentaire
Lengte: 86 minuten.

Pop aye:
Regisseur: Kirsten Tan
Land: Thailand, Singapore
Acteurs: Penpak Sirikul, Thaneth Warakulnukroh
Genre: Drama
Lengte: 104 minuten.

Meer weten?

http://www.suikerzoetfilmfestival.nl/films/donkeyote/
http://www.suikerzoetfilmfestival.nl/films/pop-aye/

Gerelateerde berichten