Westerse en Thaise hoffelijkheid zijn niet identiek

Antonin Cee, Hoffelijkheid, Prof. Nidhi
Nidhi Eoseewong: Thaise omgangsvormen dienen versterking klasseverschil

Professor Nidhi Eoseewong over de Thaise gedragscode

Zijn latijnse afkomst niet verradend staat het daar, dat woord civiliteit. Het woordenboek omschrijft het als hoffelijk en beschaafd, wat dan toch net ietsje te weinig zegt. Want etymologisch is het natuurlijk verbonden met civitas (stad) en tegelijkertijd met cilvilitas (minzaamheid). Wat laat zien dat de stad werd beschouwd als de plaats bij uitstek waar manieren golden.

Tegelijkertijd heeft het ook te maken met een bepaalde bestuursvorm zoals bijvoorbeeld tot uitdrukking komt in het boek Civitas Dei van Augustinus. In het Nederlands hebben we er eigenlijk geen goed woord voor. Maar met wat goede wil is daar vast een historische oorzaak voor te vinden. Om het spoor enigszins aan te geven: de Romeinen hadden hun steden in de tijd dat wij Friezen en Batavieren onze terpen ontwierpen.

Het heeft uitsluitend betrekking op stedelingen

Antonin Cee, Hoffelijkheid, Prof. Nidhi
Prof. Nidhi

De Thaise historicus, professor Nidhi Eoseewong die dit jaar 77 wordt, schreef in Matichon Weekly onlangs een artikel over de verschillen in Thaise en westerse civiliteit getiteld “Karakteristiek van de stadsbewoner en de rijkdom van de elite”. Ook hij had problemen een goed Thais woord te vinden. Bij gebrek aan beter vertaalt hij civiliteit als “karakteristiek van stadsbewoners”, want volgens Nidhi slaat het begrip uitsluitend op stedelingen.

Nidhi: 

“Ik denk dat het onderscheid tussen de geciviliseerde stad en het onbeschaafde platteland van oorsprong uit het Westen stamt. Civiliteit en beschaving zijn daar innig met elkaar verbonden en de stad wordt gezien als de bron van al wat goed is”.

Thailand heeft natuurlijk ook zijn steden en rurale gebieden. Maar volgens Nidhi liggen de zaken hier anders. “De steden ressorteren onder de koninklijke macht en het bestuurssysteem dat er uit voortvloeit. Dit in tegenstelling tot het platteland waar de koninklijke macht minder voelbaar is. De stad is niet noodzakelijkerwijze meer ontwikkeld, maar slechts een graadmeter voor de koninklijke macht, die zich manifesteert in de gebouwen, paleizen, koninklijke tempels en processies en in de afbakening van koninklijke stadsdelen. Vandaar dat ik civiliteit niet anders kan vertalen als karakteristiek van stedelingen”.

We hebben het van het Westen afgekeken

Voor hem is echter belangrijk om de oorsprong van het woord in de gaten te houden, want het concept van hoffelijkheid is voor westerlingen en Thais niet van dezelfde aard. 

“In uiterlijk gedrag mag er op het eerste gezicht veel overeenkomst zijn”,  schrijft hij.

“De manier waarop we ons kleden, zitten en gedragen hebben we immers grotendeels van het Westen afgekeken”. 
In dit opzicht is er voor hem weinig verschil in de “karakteristiek” van de westerse en Thaise stadsbewoner. Maar de onderliggende idee van wat civiliteit zou moeten zijn is volkomen anders.

Antonin Cee, Hoffelijkheid, Prof. Nidhi
Respect! Respect!

“Voor de westerling is civiliteit een zekere hoffelijkheid, die in de stad verwacht mag worden. De stad is een vergaarbak van individuen, die allemaal verschillend zijn. Als er geen gedragscode was om aan vast te houden, zou dat onvermijdelijk resulteren in conflictsituaties”, meent hij.

 Voor Nidhi is het belangrijkste element in deze gedragscode tolerantie ten opzichte van mensen met andere ideeën, waartoe hij ook buitenlanders rekent. En dat is precies waar, zoals verderop in zijn betoog zal blijken, de Thaise civiliteit de mist in gaat.

Ze leggen de nadruk op respect voor de ander

Maar eerst zet hij het stadsleven af tegen de gemeenschappen in het rurale Thailand, waar de bewoners een persoonlijke band met elkaar hebben en meer uniform zijn. “Op het platteland zijn mensen bereid samen te werken onder een dorpsleider, waarbij geen gedragscode nodig is. Ze hebben de regels van de clan en de voorouders, die door iedereen worden onderschreven”.

Antonin Cee, Hoffelijkheid, Prof. Nidhi
Andere geest op platteland

Om de verschillende beleving van civiliteit in Thailand te belichten komt hij vervolgens aandragen met  “Regels voor civiliteit en betamelijk gedrag in gezelschap en conversatie”, een boek dat oorspronkelijk door de Jezuïeten in 1595 werden samengesteld.

“Wat in deze regels meteen opvalt” stelt Nidhi, “is dat ze ze de nadruk leggen op consideratie en respect voor de ander. Daarbuiten schrijven ze voor om een atmosfeer te creëren, waarin iedereen zijn mening kan zeggen en er vrijelijk gediscussieerd kan worden, terwijl men zich in emotionele zaken dient te verlaten op de mening van experts ”.

Hij vergelijkt dat dan met een gedragscode voor Thaise vrouwen uit de betere klasse genaamd Supaptisorn Ying, een boek dat aan het begin van de vorige eeuw het licht zag. “De regels die hier gegeven worden zijn er voornamelijk op gericht te voorkomen, dat anderen op je zouden kunnen neerzien, schrijft hij. “Het belangrijkste is om te laten zien dat je echt blauw bloed had, maar respect of consideratie voor de ander worden er niet in aangeprezen”.

Oorzaak is de invloed van het paleis

Dit boek werd gevolgd door een veelheid van andere boeken, waarin vrouwen van beter komaf neerschreven hoe zij zich zouden moeten gedragen.

“Maar deze vrouwen hadden total geen idee van civiliteit en van het begrip gelijkheid”, foetert Nidhi. “In feite zijn het mensen, die andersdenkenden en lagergeplaatsten verafschuwen. Voor deze lieden heeft hoffelijkheid alles te maken met de handhaving van een klassenstructuur.” Volgens Nidhi is Thailand er nimmer in geslaagd het concept van civiliteit te adopteren, wat veroorzaakt zou zijn door de invloed die uitging van het paleis.

“Voor Rama VI was hoffelijkheid fundamenteel geconditioneerd door een verlichte monarch en bestond verder uit respect voor de hiërarchie en klassenonderscheid. Dit in tegenstelling tot het westen, waar hoffelijkheid zich uitstrekt naar iedereen. Maar in Thailand heeft de koninklijke gedragscode zich nooit bekommerd om beleefdheid in de publieke sfeer.”

Het draait om de hiërarchie versterken

Voor Nidhi heeft dat tot op de dag van vandaag zijn gevolgen. “Thaise manieren zijn een soort wedstrijd om je positie te tonen, waarbij gekropen wordt voor een meerdere en men zich ter aarde werpt voor een monnik. Het heeft alles te maken met het versterken van hiërarchie en conservatisme”.

Hij is van mening dat de Thaise gedragscode nooit heeft leren omgaan met verschillende opvattingen en minderheden. “Als zulke zaken in het geding zijn heeft de Thaise elite totaal geen manieren en kan alleen maar op een grove manier reageren, omdat ze hen als vijanden zien,”.

Antonin Cee, Hoffelijkheid, Prof. Nidhi
Volksmenner Suthep: geesten vrijmaken voor machtsgreep van vijanddenkers

Vervolgens en het komt niet als een verrassing, legt hij zijn politieke kleuren op tafel: “Tijdens de demonstraties in Bangkok was dat precies wat de helden van de geelhemden lieten zien. En de hardhoofdige gangsters die hier de macht gegrepen hebben doen precies hetzelfde.”

“Het wachten is nu op een boek met een nieuwe Thaise gedragscode”, besluit hij.

 

Bron (in Thais): https://www.matichonweekly.com/column/article_17873

Antonin Cee
Over Antonin Cee 172 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

1 Comment

  1. Het artikel geeft een bevestiging en een onderbouwing van wat velen in Thailand aanvoelen, niet alleeen westerlingen.
    De latijnse orientatie van de schrijver werpt zijn vruchten hier af.
    Een opmerking nog.
    De nadruk op stad i t t platteland gefundeerd in de gegeven etymologie kan aangevuld worden.
    Zo heeft Norbert Elias het verband van hofcultuur en Zivilisation uitgewerkt.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.