Waar komt de Thaise goklust vandaan?

Op 26 november beschreef Hans Geleijnse hoe goklust een van zijn Thaise kennissen tot armoe had gedreven (Zie https://www.trefpuntazie.com/thailand-leed-schuldenlast-land-of-tears/ ). De vraag die opdoemde naar aanleiding van dit stuk was: is het gokgedrag van de Thais een gevolg van de cultuur van het land?
Volgens een reactie van Tino Kuis is dat niet het geval. Gevallen die hij kent hadden ‘alleen te maken met huiselijke en familieomstandigheden, en wat met karakter, en niets met cultuur’. Mogelijk speelt ook ‘het pas ontdekte “gokgen” bij Aziatische mensen’ een rol, zo stelde hij. Tino vroeg mij daar een stukkie over te schrijven. Bij deze.

André van Leijen, Thaise goklust, Fortune sticks

Het drietal zit op de grond, de benen kuis onder zich gevouwen, zodat de voeten niet in de richting van het boeddhabeeld wijzen: ma, pa en het zoontje, dat nog te jong is om zondig te zijn. De goden zullen hem aan hun borst drukken, moeten de ouders gedacht hebben. En daarom hebben ze hem in tempel naar voren geschoven en mag hij de koker schudden.

In de koker zitten afgeplatte stokjes. Op elk stokje staat een nummer. Het zoontje schudt de koker met beide handen, zodat je de stokjes hoort rammelen. Hij heeft er duidelijk plezier in. Een kind die kraaiend een rammelaar schudt. Nu en dan kijkt hij lachend achterom naar zijn moeder. Maar moeder kijkt naar de koker. Ze pakt zijn beide ellenbogen, zodat de koker wat schuiner naar voren komt te hangen. Ze knikt naar hem. Zo is het beter.

Er vallen twee stokjes uit de koker. Vader pakt ze op, kijkt op de nummers en legt ze achter zijn rug. Die mogen niet meer meedoen. Er mag maar één stokje uit de koker vallen. Hij gebaart dat zijn zoontje verder moet gaan met schudden. Tenslotte valt één stokje op de grond. Dit keer raapt moeder het stokje op, kijkt op het nummer en geeft het stokje aan vader. Vader loopt naar een kast met genummerde vakjes. In elk vakje ligt een stapel papiertjes. Vader pakt het papiertje dat hoort bij het nummer van het stokje. Op het papiertje staat een gedicht. Vader en moeder lezen in stilte het gedicht. Het zoontje kijkt met grote ogen naar zijn ouders.

Moeder is als eerste klaar met lezen. Ze kijkt naar het gezicht van vader. Dan is ook vader klaar. Vader en moeder kijken elkaar zwijgend aan. Moeder geeft de koker met stokjes opnieuw aan haar zoontje. Het moet over. En het jongetje schudt de koker. Zijn hele lichaam doet mee, zodat hij bij de goden het geluk nog wat beter af kan dwingen.

André van Leijen, Thaise goklust, Fortune poems

Gokken maakt deel uit van de Thaise cultuur

Of het nu om kau cim gaat (het voorspellen met behulp van stokjes), weddenschappen die worden gesloten bij hanengevechten, lootjes die je kunt kopen op straat, illegale casino’s of noem maar op, de Thais lijken van jongs af aan verstrikt te zitten in een gokcultuur. En ze zijn niet de enigen. Ook de buren – Chinezen, Vietnamezen, Cambodjanen, Filipino’s, Koreanen – dagen het toeval graag uit.

Uit een studie van de Chulalongkorn Universiteit uit 2013 blijkt, dat meer dan 64 % van de Thaise bevolking ouder dan 15 jaar in dat jaar gegokt had. Aan de staatsloterij hadden 19.211.727 personen deelgenomen (goed voor ruim 76 miljard Bath), aan de ondergrondse loterij 19.923.643 personen (100 miljard Bath). Daar komen nog 3.125.705 goklustigen bij in de illegale gokhuizen, 1.067.418 in de voetbaltoto en 883.592 personen die gokken op lokale sporten. Als Tino Kuis dan zegt dat gokken niets te maken heeft met de Thaise cultuur, mag je dat gerust een gotspe noemen. Gokken maakt wel degelijk deel uit van de Thaise cultuur.

André van Leijen, Thaise goklust, Diagram

 

Toch is goklust niet voorbehouden aan Aziaten, zoals vaak gedacht wordt (zie diagram). Zowel onder Westerlingen als Aziaten vind je verwoede gokkers. En mocht er al een gokgen zijn, dan is dat in beide bevolkingsgroepen aanwezig. Er is dus geen sprake van een gokgen, dat specifiek aanwezig is bij Aziatische mensen, zoals Tino Kuis stelt. Ik vraag me af waar hij dat gelezen heeft.

Nu hoeft gokken niet per definitie problematisch te zijn. Wat is erop tegen om een avondje naar het casino te gaan in plaats van naar het Nederlands danstheater? De meerderheid van de mensheid gokt wel eens in zijn leven (70 tot 90 %). Slechts 1 tot 2 % van de wereldbevolking ontwikkelt een gokprobleem, waarbij zij schade berokkenen aan zichzelf, hun sociale netwerk of de gemeenschap. Wat zijn dat voor mensen? Hoe komt het dat zij verslaafd raken? Hangt dat samen met hun familieleven, zoals Tino Kuis zegt. Is het genetisch bepaald?

Er is veel onderzoek naar gokgedrag gedaan. Sommige onderzoekers zeggen dat gokken voor het grootste deel genetisch bepaald is. Andere onderzoekers zeggen, dat genen helemaal geen rol spelen, maar dat juist omgevingsfactoren de oorzaak zijn. Zoals zo vaak, ligt de waarheid in het midden.

Het familieleven speelt geen rol

Yan-Hua Xuan en andere onderzoekers van de Chinese Academie van Wetenschappen in Beijing hebben in 2017 een groot aantal internationale onderzoeken op het gebied van gokken met elkaar vergeleken. Al deze onderzoeken waren uitgevoerd bij eeneiïge en twee-eiïge tweelingen, zodat de invloed van de omgevingsfactoren en van de genetische component konden worden bepaald.

Yan-Hua Xuan onderscheidde twee typen omgevingsinvloeden: de specifieke factoren en de gedeelde factoren. Specifieke factoren zijn omgevingsfactoren die alleen het ene deel van een tweeling ondergaat en het andere niet. Bijvoorbeeld bepaalde vrienden. Gedeelde factoren zijn omgevingsfactoren die beide leden van een tweeling ondergaan. Bijvoorbeeld: het familieleven waarin de tweeling opgroeit, de opvoeding en de sociaal-economische status.

In de afbeelding zijn de resultaten te zien. De zwarte balken geeft de genetische invloed aan, de witte de specifieke omgevingsfactoren en de grijze de gedeelde omgevingsfactoren.

André van Leijen, Thaise goklust, Diagram genen en omgevingsfactoren
NB: Met behavior oriented assessment wordt het ‘gezonde’ gokken bedoeld, met symptom oriented assessment het probleemgokken. Zwart = de genetische component, grijs = de gedeelde omgevingsfactoren, wit = de specifieke omgevingsfactoren.

 

Yan-Hua Xuan kwam tot de conclusie,

  • dat zowel genetische factoren als omgevingsfactoren een rol spelen;
  • dat de gedeelde omgevingsfactoren geen rol spelen (alleen bij vrouwen spelen ze een kleine rol);
  • dat bij de ‘gezonde’ manier van gokken de specifieke omgevingsfactoren een grotere rol spelen dan genetische factoren;
  • dat bij probleemgokkers de genetische achtergrond een grotere rol speelt dan de specifieke omgevingsfactoren;
  • dat bij adolescenten specifieke omgevingsfactoren een grotere rol spelen dan bij volwassenen.
  • dat bij mannen de genetische achtergrond een grotere rol speelt dan bij vrouwen.

Blijkbaar is dus de genetische aanleg een belangrijke factor of iemand al dan niet een gokprobleem ontwikkelt. Of hij die ontwikkelt is afhankelijk van vrienden in de omgeving. Familieleven (zoals Tino Kuis stelt), opvoeding en status spelen geen rol van betekenis. Als dat zo is, zal een kind dat voor zijn ouders een koker met stokjes schudt om maar een goede voorspelling van de goden te krijgen, niet automatisch uitgroeien tot een reguliere casinobezoeker. Vrienden en genen spelen een grotere rol.

Ongeveer 40 % van de Thaise teenagers heeft te maken (gehad) met een gokverslaving. Volgens het onderzoek van Yan-Hua Xuan komt dat niet door familieomstandigheden e.d. Ook spelen de genen bij adolescenten een ondergeschikte rol. Het zijn vooral de specifieke omgevingsfactoren die invloed hebben. Zo’n specifieke omgevingsfactor is wellicht de opkomst van het online-gokken. En als je vrienden dat dan ook doen, ga je er gemakkelijk in mee.

Wil Thailand iets aan het gokprobleem doen, dan zouden ze ermee kunnen beginnen teenagers van het online-gokken af te houden. Misschien komt het dan toch nog goed met Thailand.

André van Leijen
Over André van Leijen 142 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.

11 Comments

  1. Dat vraag ik me af, Alex. Wat is het verschil tussen het inzetten op een enkel nummer bij roulette en het voorspellen van de toekomst met behulp van genummerde stokjes? In het eerste geval hoop je op de onmiddellijke uitbetaling van een groot bedrag. In het tweede hoop je op een briefje waarop staat dat je later rijk wordt, zodat je een 75 inch flat screen kunt aanschaffen en een Honda Click. Het verschil is dat in het tweede geval de betaling wordt uitgesteld. Maar dat hij wordt uitbetaald is zeker, want je gelooft, dat de goden je welgezind zullen zijn. Anders zou je er niet aan beginnen.
    Een mogelijk verschil is, dat het je bij roulette geld kost, omdat je fiches moet kopen. Maar dat is dacht ik ook het geval bij het aanschaffen van de stokjes. Al zal dat laatste er niet gauw toe leiden, dat iemand bankroet gaat. Ik denk wel dat in een dergelijke cultuur de stap van stokjes naar roulette makkelijk gezet kan worden. Alleen heb ik daar geen wetenschappelijke aanwijzingen voor.

  2. Beste Andre,
    Wat is het verschil tussen Thaise seks en Nederlandse seks? Kun jij me de verschillende kenmerken tussen Thaise goklust en Nederlandse goklust noemen? Dus niet het soort gokken, de platformen: klaverjassen en hanengevechten.

  3. Sorry, jongens en meisjes, voor de lange reactie…

    Gokken, erfelijkheid, omgeving en cultuur

    Goed, André, een fraai verhaal, waar ik het geheel meer eens ben. Je noemt mij een flink aantal keren alsof ik in een vorige reactie een wetenschappelijke stelling verkondigde Welnee, ik ontken alleen dat gokken veel met ‘cultuur’ te maken heeft, ten dele erfelijk is (35 tot 65 procent zeggen de geleerden) en ik meld mijn eigen nare ervaringen.

    Ik blijf erbij dat in mijn geval familieverhoudingen een belangrijke factor was waarbij ik niet uitsluit dat er ook andere zaken aan de orde waren. In mijn geval speelde dat het beetje gokken gedurende vele jaren pas problematisch gokken werd na ons huwelijk, zoals alle dorpsgenoten bevestigden. Mijn schoonmoeder zei ook altijd dat ik een deel van het probleem was, en ze geeft gelijk: ik heb jaren lang alle schulden betaald, omdat ik van haar hield. Ik voel me daar nog steeds wat schuldig over, een westers cultureel gevoel. Hier over nadenken en schrijven is veel leuker dan roepen ‘Het is een Aziaat, een Thai, Culturele Identiteit!’ Dit zo benoemen was
    mijn probleem. In mijn geval was het pure liefde met een snufje onnozelheid…

    Over het verband tussen deze vier zaken (cultuur etc.) is heel veel studie gedaan. Dat geldt eveneens voor het verband tussen cultuur en gedrag in het algemeen.

    Laten we beginnen met vast te stellen dat we zeer voorzichtig moeten zijn met het vaststellen van een relatie tussen twee groepen gegevens. Te vaak wordt aangenomen dat een statistische relatie ook een causale, oorzakelijke, relatie is. Er was ooit een studie die een verband legde tussen het aantal ooievaars in een bepaald gebied en het geboortecijfer aldaar.

    En wat is gokken? Wie en wat tellen we mee? Een man die eens per jaar een staatslot koopt? Als we alles meetellen dan blijkt dat in Nederland 50-60% heeft gegokt (aan een kansspel meedeed) in een (1) jaar, en in Thailand is dat ruim 40% (andere bronnen, Pasuk Phongpaichit bv zegt wel 70%). In Nederland wordt ongeveer evenveel gegokt als in Thailand en dat moet dus ook wel geworteld zijn in de cultuur…… En wat is risico gokken en wat is problematisch gokken? Waar liggen de grenzen? Goed, cijfers zeggen dat Aziaten (wie zijn dat ook al weer?) in de Verenigde Staten en Engeland minder vaak gokken dan de inboorlingen/ autochtonen (13% tegenover 20%) maar dat binnen de groep gokkers bij Aziatische gokkers echt problematisch gokken dubbel zo vaak voorkomt. Sorry, het is dus niet een gokgen maar een gokverslavingsgen.

    Het is als met suikerziekte. Wanneer en bij welke waarden een bepaalde stofwisseling ‘een ziekte’ wordt genoemd is redelijk willekeurig. Als je suikerziekte krijgt is het altijd een mengeling van genetische en omgevingsfactoren. En misschien wel toeval of een goddelijke ingreep!

    • André van Leijen begint zijn verhaal met een verwijzing naar je reactie op het mijne over de Thaise gokker. In die reactie begin je over culturele identiteit. In het verhaal over leed in mijn Thaise omgeving komt dit begrip niet voor, sterker er wordt verwezen naar de Nederlandse variant ‘je huis opeten’. In de begeleidende tekst (zichtbaar op sociale media) wordt ook nog vermeld dat dit soort verborgen leed in elke samenleving voorkomt. Ik begrijp dus je ‘probleem’ niet, maar ben in elk geval blij dat André de zaak in perspectief heeft gezet met een humorvol en informatief verhaal over gokken en omgevingsfactoren. Passend ook binnen de cultuur van onze site, waar het niet de gewoonte is zomaar iets te roepen.

    • Dat is inderdaad een lange reactie, Tino. Maar wel een mooie reactie.
      Ik ben blij dat je het vrijwel eens bent met mijn verhaal. Jouw persoonlijke verhaal is, hoe bitter ook, van grote waarde. Alleen kan het niet zo zijn, dat we daar een algemene waarheid aan ontlenen. Zouden we er een statistische analyse op los laten, dan zouden we al gauw tot de conclusie komen, dat we over te weinig waarnemingen beschikken. Gelukkig zijn we het daarover eens.
      Jouw observatie dat een positieve correlatie niet altijd wijst op een causaal verband is algemeen bekend. Alleen zie ik niet in waarom je het hier noemt.
      Dat het gokgen beter het gokverslavingsgen genoemd kan worden, ben ik volkomen met je eens. Dat blijkt ook uit het onderzoek van Yan-Hua Xuan. Alleen heb ik geen aanwijzingen gevonden, dat het een typisch Aziatisch gen is. Dat antwoord blijf je me schuldig.
      Maar ook ik ben jou een antwoord schuldig. Je hebt al diverse gevraagd wie de Aziaten zijn. De Aziaten over wie ik het heb, zijn de afstammelingen van de groep(en) mensen die 60.000 jaar geleden naar China en Zuidoost-Azië migreerden.

  4. Ik heb wat rondgesnuffeld en dan lees ik dat het aantal gokkers per land niet mijlen ver uit elkaar ligt. Wél dat het bij Aziaten vaker problematische vormen aan neemt (2x zoveel). Maar ook dat het bij sociaal economische lage klassen vaker problematisch is. Is de vraag of de sociaal economische status van ‘de aziaat’ dus een verklaring is dat het hier vaker tot problemen leidt.

    Volgens het Trimbos instituut moeten we het niet zoeken in culture hoek.

    Zou het dus zo kunnen zijn dat een potje klaverjassen en een staatslot kopen ons minder opvalt dan geld inzetten op een hanengevecht? In het bijzonder als men bij het gokken de laatste bezittingen (huis, landgoed, auto) in zet?

    Het lijkt mij dus een combinatie van nurture en nature plus de sociaal economische status. Cultuur is slechts een sausje er over heen, het speelt mee maar is niet de kern of belangrijk element.

    Onderbouwingen:
    “De verklaring voor de hoge
    mate van kansspelverslaving onder niet-westerse allochtone respondenten dient dan niet zozeer gezocht
    te worden in culturele factoren maar meer in demografische of persoonskenmerken van de respondenten.”

    https://www.trimbos.nl/producten-en-diensten/webwinkel/product/af1418-preventieplan-kansspelen-op-afstand

    “Het blijkt dat 12% van de Nederlanders nog nooit gegokt heeft. 88% van de bevolking heeft ooit deelgenomen aan een kansspel. (..)
    61,8% heeft het afgelopen jaar deelgenomen aan een legaal kansspel.”

    https://www.jellinek.nl/vraag-antwoord/hoeveel-mensen-gokken/

    “There is a lot of gambling in Thailand. An estimated 70 percent of adults gamble regularly” GAMBLING WITH THAILAND Pasuk Phongpaichit

    • Rob, bedankt voor deze waardevolle aanvulling.
      Het verhaal van het Trimbos Instituut komt vrijwel overeen met mijn bevindingen. Opvallend is, dat zij als omgevingsfactor o.m. de maatschappelijke acceptatie van spelen noemen. Naar mijn idee is dat het geval in Thailand. Als het al geaccepteerd is om met stokjes het geluk te zoeken, waarom dan niet met een kansspel?
      Jij noemt de sociaal-economische status als mogelijke oorzaak. Volgens mijn informatie is dat niet het geval.
      Terecht noem je dat het een kwestie is van nature and nurture. Dat blijkt ook uit mijn artikel: genen en omgevingsfactoren. Gek genoeg sluit je cultuur daarvan uit. Het is volgens jou het sausje erover heen. We kunnen van mening van verschillen over wat we moeten verstaan onder cultuur. Volgens mijn begrippenkader is dat alles wat niet valt onder natuur. Cultuur is voor mij bij gevolg nurture.
      De Jellinek kliniek meldt, dat van de Nederlandse scholieren van 12 – 16 jaar 16,4 % gokt en dat 4,5 % dat doet om geld. Dat staat in schril contrast tot de Thaise teenagers. Daarvan heeft ongeveer 40 % met een gokverslaving (!) te maken (gehad). Dat er in Thailand dus iets aan de hand is, lijkt me duidelijk.

      • Dankjewel André, het verhoogde risico op problemen bij de mensen die het minder breed hebben haal ik ook uithet Trimbos rapport:

        “Veronderstelde risicogroepen zijn mensen met een lage sociaal economische status (SES), adolescenten en jongvolwassenen, mensen met een
        licht verstandelijke beperking (LVB), en allochtonen.” en

        “Mensen met een lage SES zouden financiële verliezen door gokken moeilijker op kunnen vangen, waardoor ze eerder in de problemen komen dan mensen met een hogere SES”

        Maar wat de verklaring nu is waarom Aziaten iets minder lijken te gokken als ze als immigrant in Canada of het VK wonen of vergelijkbaar als we puur naar Thailands binnenlandse gokcijfers kijken maar wel vaker tot de probleemgokkers behoren? Dat zou aan de SES kunnen liggen. In hoeverre het cultureel is word mij ook niet echt duidelijk.

        “This study found that gambling prevalence in the Asian population is much lower, but the rate of problem gambling is higher than or equal to that in the general population of the US. Higher gambling availability in the US, combined with a gambling-permissive Asian culture, seems to contribute to an increase in gambling participation and problem gambling in Asians living in western countries.”
        https://www.researchgate.net/publication/254297082_Acculturation_and_gambling_in_Asian_Americans_When_culture_meets_availability

        “British Asian children who gamble are twice as likely to become addicted as white children, new research suggests. Of the ethnic groups studied, Asians were the least likely to gamble, but those who did had the highest rates of problem addiction (…) But Asians were proportionately at greatest risk of developing addictive and problem behaviour”

        https://www.bbc.co.uk/news/uk-17049110

        Van een ‘Thaise goklust’ lijkt dan even zo zeer sprake als een ‘Nederlandse goklust’. Maar onder de Aziaten wel met grote problemen dan de witneuzen. Maar exacte omvang, verklaringen … ??

  5. Het gokken heeft te maken met het fenomeen “hebzucht”. Iets wat in elke mens sluimert, maar ook bij velen extreem aanwezig is. Meer, meer, meer & groter, groter, groter is vaak het enige wat veel mensen voor ogen hebben als “levensdoel” !!

    • Mooi gezegd, Peer. En misschien is het zelfs nog erger. De mormonen zeggen: ‘Gokken komt voort uit het verlangen iets te verkrijgen zonder er iets voor te doen. Het ondermijnt de deugdzaamheid van eerlijke arbeid.’

  6. Met plezier gelezen.
    De leuk beschreven inleiding van de tempelstokjes heeft trouwens weinig met gokken te maken.
    Het gaat er immers om, een aanwijzing te krijgen omtrent de toekomst.
    Dat in deze keuze het mechanische toeval een rol speelt en dat de voorspelling meer of minder gelukkig uit kan vallen maakt het nog niet tot gokken.
    Het illustratreert hoogstens hoe er met onzekerheid wordt omgegaan.
    En daarin zou een culturele factor best eens kunnen meespelen.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*