Vreemdeling thuis (4). Ses fromages

Alex Ouddiep, Vreemdeling thuis, Fromages

Locatie: Prinsengracht, Amsterdam

Ze stond aan de brugleuning en keek over de gracht. Door haar donkere kleren en ouderwetse capothoedje moest ik aan het Leger des Heils denken. Ik kon haar niet goed plaatsen en uit louter nieuwsgierigheid sprak ik haar aan. Het werd snel duidelijk dat we moesten overgaan op het Frans. Ze was verrast haar eigen taal te kunnen spreken, ze was twee dagen wat isolée geweest in Amsterdam. ‘J’adore votre ville.’  Ze kwam elk jaar in de Lage Landen, altijd in het voorjaar.

Wat haar zo in Holland aantrok? ‘Sa cuisine.’ Het klonk als een reisgids. De Hollandse keuken? Al maak ik zelf in de tropen soms hutspot met klapstuk, dit past vooral goed bij mijn luiheid en komt voort uit gewoonte.  Ik hield dat voor me, maar de Française moet mijn scepsis opgemerkt hebben en ze corrigeerde zich meteen.

‘Je dois préciser: ses fromages.’ En dan: ‘préciser!’ Op didactische toon vielen nu de namen van ettelijke kaassoorten, waarvan ik er sommige trouwens niet direct kon plaatsen, zoals Tecelle (Texel) en fromage de la Frise à clous de girofle (Friese nagelkaas). Deze laatste waardeerde ze het meest, met  roggebrood. Ik kon daar in komen: ‘Iet mar lekker op, jonge, brochje mei tsiis,’ zei mijn Fryske Beppe als ze ons dit voorzette. Is het niet prettig iemand uit het buitenland tegen te komen die enthousiast en met kennis van zaken praat over ons eigen land?

Ze voelde zich nu vrij iets van zichzelf te vertellen. Ze heette Jeanne en was lerares Frans en Latijn aan een lyceum in La Rochelle. Ze hoopte nog eens naar Parijs bevorderd te worden, daar zou ze ook gemakkelijker verder kunnen studeren. Ik bewonderde haar inzet, maar ze deed het af als iets heel gewoons. Haar studieterrein? ‘Mijn interesse is vooral de discriminatie van katholieken in Holland in de 17e eeuw.’

Ik was verbaasd. Holland was in die tijd toch bij uitstek het land van religieuze tolerantie? Hadden duizenden Portugese Joden niet hun toevlucht tot ons land gezocht? Ook Fransen, juist velen uit haar eigen stad na de Bartholomeüsnacht. Zelfs atheïsten kwamen hier naar toe. En zo stapelden zich in mijn hoofd redenen op die haar keuze op zijn minst bijzonder maakten, zo niet discutabel.

Jeanne liet zich, hand aan de brugleuning, door haar onderwerp meeslepen. Ze legde uit alsof ze voor de klas stond. Ik luisterde. Ze begon met het testen van mijn voorkennis. Of ik de schuilkerk op de Wallen kende, Ons-Lief-Heer-op-Solder, dans le grenier? Wist ik dat Hollandse stadsbesturen uit louter calvinisten bestonden? Dat de Generaliteitslanden een soort wingewest waren geweest? En een sprong in de tijd makend voerde ze zelfs koningin Wilhelmina op die geen katholieken in een kabinet wilde, ze zocht eerlijke mensen…

Zonder echt aangevallen te zijn voelde ik me toch in het defensief. Ik had als aanvulling de uitsluiting van doopsgezinden uit publieke ambten te berde willen brengen. Ik zou zelf eerder spreken van verwaarlozing dan van uitbuiting van het Zuiden. Het verblijf van Descartes in Holland noemde ik wel, ze knikte alleen even. Bij haar bijna evangelische geestdrift paste echter terughoudendheid. En zo luisterde ik, braaf scholier, nog een kwartier naar haar brugcollege.

Ter afsluiting dronken Jeanne en ik een kopje koffie (Ah, Hollande, j’adore son café) en ik wees alleen terloops, als ware het een toeristische attractie, op tekenen van recenter discriminatie die in deze buurt om publieke aandacht vragen:  het Anne Frankhuis en het Homomonument.

Thuis drong pas goed tot me door hoe intuïtief en irrationeel ik me tegen haar onderwerpkeuze had gekeerd. Hoe de overgeleverde beelden van het verleden in me behouden zijn. Hoe sterk ik vertrouw op de grote lijnen van onze ‘vaderlandse’  geschiedschrijving, met name die van de Gouden Eeuw. Om kort te gaan: hoe protestants, hoe ‘Nederlands’ gekleurd mijn beeld van Nederland is. Dit levert zekerheid binnen de beperking, maar in ruimer verband beperking van deze zekerheid. En hierin lopen Jeanne en ik niet zo ver uiteen…

P.S. Mijn eigen begrip steunt op werk van Van der Hulst, Blonk & Romein, Jan &Annie Romein, Huizinga, Schama, Knapen, Dijksterhuis, Jonathan Israel, Den Tex, Dirk Jan Struik – niet-katholieken op één na.

 

Alex Ouddiep verwisselde zijn woonplaats Chiang Mai twee maanden voor Europa: Nederland, Friesland, Portugal. Hij doet verslag van min of meer toevallige gesprekjes in de publieke ruimte. Komende woensdag  aflevering 5: Friezen

Foto’s

Friese Nagekaas: Gastrosofische periodiek Rups
Fiets met broodmandje: Deel reclameposter Le Perron

Eerdere afleveringen: Inburgering, Land van Dromen, Pizzaberber

 

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*