De ‘stille repressie’ van de Democratische Volksrepubliek Laos

Regimes in Azië, of ze nu een links of rechts etiket dragen, hebben het niet op vrijheid van meningsuiting. Buitenbeentje Noord-Korea daargelaten, propaganda, ook wel fakenieuws genoemd, en scherpe controle op internet zijn populair in onder meer China, Cambodja, Myanmar, Bangladesh, Nepal, Thailand, Filipijnen.

Redactie, Laos, Stille Repressie, Vrijheid van meningsuitingTot dit rijtje behoort ook de Democratische Volksrepubliek Laos. Je zou het bijna vergeten, het mag zes keer zo groot zijn als Nederland, qua inwonertal is het met zeven miljoen maar een kleintje. Een natuurparadijs bovendien, waaruit horror-verhalen over repressie maar zelden het buitenland bereiken. Voor westerse bezoekers past Laos naadloos in het romanticisme van het mystieke Oosten. De tijd lijkt er te hebben stilgestaan.

Lijkt, want er is heel wat veranderd sinds het Amerikaanse magazine Time deze karakteristiek van toen nog het koninkrijk Laos publiceerde: Het is één van de meeste achterlijke landen ter wereld. Sommige Laotianen leven in de jungle, wilden, slechts gekleed in lendendoek  en bewapend met pijl en boog. Het belangrijkste exportartikel van deze natie is opium.

Een grote sprong voorwaarts?

Iets meer dan een halve eeuw later heeft Laos een grote sprong voorwaarts gemaakt. Niet achterlijk, maar slechts arm vergeleken bij meer succesvolle Aziatische (buur)landen. Het belangrijkste exportartikel van Laos mag nog steeds een opiaat genoemd worden, maar dan een eigentijdse: energie.

Het bewind is al een aantal jaren bezig Laos op te stoten in de vaart der volkeren. Een Chinese ‘invasie’ moet het door land ingesloten Laos met een snelle railverbinding openstellen naar  buurlanden met zeehavens. Dat project van vier spoorlijnen vergt al fors menselijk ingrijpen in de natuur. Het hek is echter letterlijk van de dam bij massieve waterbouwprojecten voor energiewinning. Zij moeten het nietige land tot ‘batterij’ van Zuidoost-Azië maken. Onder applaus van Wereldbank en IMF, want Laos staat te boek als een van de snelst groeiende economieën in het gebied van Oost-Azië en de Grote Oceaan. Al een decennium lang jaarlijks liefst zeven procent gemiddeld van het BBP.

Redactie, Laos, Stille Repressie, Vrijheid van meningsuiting
Land met (nog) veel ongerepte natuur.
Foto Wikipedia

Maar de prijs die daarvoor wordt betaald is hoog. Aan milieuschade. Wat het bewind in Vientiane daarbij niet kan gebruiken zijn dwarsliggers. Over de hoofden van de (plaatselijke) bevolking heen – tachtig procent van de Laotianen zijn landbouwers – worden besluiten genomen over omlegging van waterwegen, ontbossing en industrialisering. Dorpen gaan tegen de grond, de inwoners kunnen zich niet verweren tegen gedwongen ‘herhuisvesting’, stellen organisaties als International Rivers en Human Rights Watch.

Represailles en corruptie

Volgens Elaine Pearson van de Australische tak van Human Right Watch schiet de Laotiaanse regering zwaar tekort in naleving van mensenrechtakkoorden. Wat er volgens haar uitspringt zijn represailles tegen politieke dissidenten en wijdverbreide corruptie en machtsmisbruik. Alle media zijn eigendom van de staat en worden strikt gecontroleerd.

Internetgebruik is beperkt tot rond 10 procent van de bevolking, maar van ‘vrij surfen‘ is geen sprake. Wie op sociale media actief wil zijn kan dat pas na opgave van alle persoonsgegevens bij (lokale) autoriteiten. Dat is in elk geval in lijn met de grondwet die op vage algemene gronden publicaties als strijdig met  ‘nationaal belang’ of ‘traditionele cultuur en waardigheid’ strafbaar maakt.

Redactie, Laos, Stille Repressie, Vrijheid van meningsuiting
Sterke man en partijveteraan Bounnhang Vorachit (rechts)

De in juli 2015 van kracht geworden wet cybercriminaliteit is eveneens zo vaag en algemeen gehouden dat de autoriteiten kunnen vervolgen wie ze willen. ‘Heropvoeding’ en ‘disciplinaire maatregelen’ zijn eufemismen voor op het matje geroepen worden of je baan kwijtraken als je bij de media werkt. Dat er sprake lijkt  ‘repressie light’ in vergelijking met buren als Vietnam, Thailand en Myanmar is mede het gevolg van het speerpuntenbeleid dat het bewind van president en partijleider Bounnhang Vorachit volgt: pak meteen bekende persoonlijkheden, de idolen aan als ze uit de pas lopen. De rest houdt zich dan op sociale media wel koest.

Met zachte en harde hand

Hoe dat functioneert, met premier Thongloun Sisoulith als de ‘good cop’ die op zijn FB-pagina kritische geluiden over de schadelijke effecten van het vooruitgangsgeloof plaatst, wordt beschreven in een uitstekende reportage van Al Jazeera over de controle op internet. En als het op die manier niet werkt, zijn er de voorbeelden van kwaadschiks.

Zoals de spoorloze verdwijning van democratie-activist Sombath Somphone, eind 2012 aangehouden bij een politiecontrole (er zijn camerabeelden van), sindsdien nooit meer iets van vernomen. Of het drietal ‘loslippigen’, dat in Thailand werkend kritiek op het bewind uitte op hun Facebook-pagina’s. Somphone Phimmasone, 29, zijn vriendin Lod Thammavong, 30, en Soukane Chaithad, 32, verdwenen in maart 2016 van de radar, toen ze in Laos terugkeerden om hun paspoorten te vernieuwen. Later bleken zij gearresteerd en werden veroordeeld tot gevangenisstraffen van twaalf tot twintig jaar.

 ‘Laos is een prachtig land dat sociale harmonie en sereniteit uitstraalt,’ zegt voormalig ontwikkelingswerkster Anne-Sophie Gindroz in een interview. De 50-jarige Zwitserse directrice van de non-gouvernementele hulporganisatie Helvetas werd het land uitgezet na kritiek op schendingen van mensenrechten. Gindroz: ‘Als we een beetje dieper graven, ontdekken we hoeveel er verzwegen wordt.’

Dezelfde toon heeft de analyse van David Hurt, een Zuidoost-Azië kenner die onder meer schrijft voor The Diplomat. Hij benadrukt de maatregelen die de machthebbers in de Volksrepubliek hebben genomen om actiegroepen en burgeriniatieven in de kiem te smoren. En net als de buurlanden heeft Laos in het Trump-tijdperk weinig te duchten van kritiek uit het Westen. Business as usual is het devies.

Volksrepubliek, what’s in a name

De Revolutionaire Volkspartij van Laos is voortgekomen uit de verzetsbeweging Pathet Lao, groot geworden in de strijd tegen de Franse kolonisator. Later, als Volksfront van Laos aan de leiband van de Vietnamese kameraden, werd het een op Moskou georiënteerde communistische partij die na de aftocht van het platbombarderende Amerikaanse imperialisme de monarch van de troon joeg en alle macht aan zich trok.

Het échec van de zgn. volksdemocratie is, dat ruim zes decennia later de kloof tussen rijk en arm onoverbrugbaar blijft. De rijkdom is geconcentreerd in hoofdstad Vientiane, waar slechts tien procent van de bevolking woont. ‘Mensen zijn nog steeds arm en hun leefomstandigheden zijn niet veel verbeterd. In sommige delen van het land, gedurende bepaalde periodes van het jaar, is hun inkomen niet meer dan 12 dollarcent per maand,’ tekent online agentschap The Diplomat op van een anonieme overheidsfunctonaris, die aangeeft dat ‘meer dan 70 procent van de Laotianen in de vijf noordelijke provincies van het land onder de armoedegrens leeft.’

De politieke klok is stilgezet

Op basis van economische statistieken voorspelt Ecosoc, de economische en sociale raad van de Verenigde Naties, dat Laos op weg is om tegen 2024 geschrapt te worden uit het rijtje van ’s werelds meest arme/minst ontwikkelde landen. Maar je kunt je afvragen hoeveel dat waard is als bij economische vooruitgang de rijkdom bij een toplaag blijft hangen. Teken aan de wand is dat jaarlijks ruim 160.000 Laotianen naar buurland Thailand trekken, waar ze meer kunnen verdienen dan in eigen land.

Hans Geleijnse, Mekong, Boottocht
Sereniteit aan de Mekong. Foto ©Hans Geleijnse

Anno 2018 is de naam Democratische Volksrepubliek een anachronisme, gekoesterd door regimes die politiek gesproken de tijd hebben stilgezet. Zodat Laos ook in 2018 in de onderste regionen van de World Press Freedom Index blijft hangen, om precies te zijn op plaats 170 van 179 landen. Ter vergelijking: Thailand staat op deze ranglijst dertig plaatsen hoger.

Zo bekeken zou de tijd stilzetten voor behoud van sereniteit en wereldnatuur aan de Mekong een signaal van vooruitgang zijn,

Dammen en bevolking: https://www.internationalrivers.org/campaigns/laos
Human Rights Watch: ‘Staat van dienst’ mensenrechten
Over schrijfster Anne-Sophie Gindroz: https://www.asiasentinel.com/book-review/laos-silent-repression/ 
Corruptie in Laos: https://www.rfa.org/english/news/laos/worse-03152018135625.html
Controle op oppositie: https://www.sombath.org/en/2018/01/beware-the-destruction-of-civil-society-in-laos/

Redactie
Over Redactie 458 Artikelen
De auteursnaam van de redactie van Trefpunt Azië. Wij publiceren onder deze naam berichten van de redactie en bijdragen die niet onder naam van de bron kunnen worden geplaatst.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*