All together now? ‘Verenigd’ Europa richting Grote Depressie


De EU staat weer eens voor een crisis. Nu staat de Gemeenschap vrijwel altijd voor een crisis, in de afgelopen 10 jaar hadden we onder andere de Grote Recessie, de Euro-crisis, de Griekse crisis, de vluchtelingencrisis, dus je kan zeggen, crisis is haar natuurlijke staat.

Peter van Nuijsenburg, Grote Depressie, Merkel, Verenigd Europa
… Grote depressie ….
Gezien op Recordatio

Maar dit keer is het echt menens, als je Brussel mag geloven. Corona stelt alle voorgaande crises in de schaduw. De impact van het virus is nog steeds niet volledig zichtbaar, dankzij alle hulpprogramma’s, maar ze is de grootste, ernstigste, diepste sinds op zijn minst de Tweede Wereldoorlog.

Erger dan Grote Depressie

Pessimisten vrezen dat ze zelfs erger kan worden dan de Grote Depressie van 90 jaar geleden. En ze zou een vergelijkbaar trauma kunnen nalaten: totale economische ontwrichting, massale werkloosheid, nauwelijks groei en dat jarenlang. Alleen een oorlog dreigt nog niet aan de horizon, maar die zagen ze, op een enkeling na, toen ook niet.

Dat is, met alle respect, waarschijnlijk te zwaar aangezet. Maar het geeft wel aan dat de komende maanden voor de EU veel op het spel staat. Met daarin centraal het coronahulpfonds voor de zwaarst getroffen landen, met name Italië, Spanje, en de begroting voor de komende zeven jaar. Hulpplan en begroting zijn naar goed Brussels gebruik met elkaar verstrengeld en dat maakt het er uiteraard niet overzichtelijker en makkelijker op.

Merkel moet het doen

Als er ooit een geluk bij een ongeluk is, is dat het belangrijkste land van de EU met de meest ervaren en gezaghebbende leider vanaf 1 juli de voorzitter is. Bondskanselier Angela Merkel moet het compromis zien te vinden waarmee de Gemeenschap voorlopig verder kan. Tot de volgende crisis zich aandient, natuurlijk.

Merkel heeft, en dat is dubbel geluk, haar vorm als crisismanager hervonden. Ze was na ruim 15 jaar in de frontlinie al begonnen aan de terugtocht uit de actieve politiek. Bij de volgende verkiezingen over ruim een jaar treedt ze niet meer aan en ze leek daar al een voorschot op te hebben genomen. Politiek was ze nauwelijks waarneembaar, haar regering dobberde stuurloos rond, met haar partij hield ze zich nauwelijks bezig. Tot het virus haar tot de orde riep. Merkel werd weer de Mutti bij wie de natie zich in veilige, competente handen weet.

Peter van Nuijsenburg, Backbencher, Biertent, MerkelDe oplossing van de EU-crisis moet haar laatste Europese huzarenstuk worden en tevens het bewijs dat ze dè grote staatsvrouw van deze tijd is, in één adem te noemen met historische voorgangers als Konrad Adenauer, Willy Brandt en Helmut Kohl. Nu jaagt Merkel niet uit alle macht op een plaats in deze eregalerij maar een mislukking zou toch een persoonlijke nederlaag zijn.

Om die reden heeft ze afscheid genomen van wat eens rotsvaste overtuigingen leken. ‘Nooit van mijn leven’, zei ze ooit over een transferunie. Nu bestaat het reddingsplan (750 miljard) waarvan ze samen met de Franse president Emmanuel Macron het fundament heeft gelegd, voor 500 miljard aan giften. ‘Uitzonderlijke tijden vragen om uitzonderlijke maatregelen’, zei ze ter verklaring en verdediging. ‘We hebben Europa nu meer nodig dan ooit’. Het zijn geen eurobonds, ooit ook taboe, maar, zo vrezen sceptici, probeer die hierna maar eens buiten de deur te houden.

Rutte en zijn vrekkige vrienden

Nu zijn het de ‘vrekkige vier’, Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden, voor wie solidariteit niet automatisch neerkomt op het opengooien van het subsidieloket. Zoals premier Mark Rutte niet moe wordt te verklaren: we willen best solidair zijn, maar we willen er wel hervormingen bij de ontvangende landen voor terug zien, zodat ze een volgende keer net als wij op eigen benen kunnen staan.

Die vier zullen hun concessies duur verkopen. Ze beseffen dat ze een compromis niet kunnen torpederen, maar zullen alleen al omwille van hun geloofwaardigheid niet met een schamel resultaat thuis kunnen komen. Bij ons in de polder steunt een ruime meerderheid de harde opstelling van Rutte en Wopke Hoekstra. En dat is bij de andere drie waarschijnlijk niet anders. Teveel inschikkelijkheid is koren op populistische molens en daarom niet te verkopen.

De verhouding tussen giften en leningen zal meer richting van de laatste moeten gaan, het programma zal aan een termijn moeten worden gebonden en de voorwaarden moeten op zijn minst redelijk strak zijn. Binnen die marges gaat er over twee weken op de top van de regeringsleiders een bikkelhard gevecht uitgevochten worden. Parallel daaraan loopt de strijd om de begroting waarbij elk land zijn eigen specifieke ijzers in het vuur heeft. Alles bij elkaar genomen moet Merkel iets voor elkaar boksen dat dicht in de buurt komt van de kwadratuur van de cirkel.

Bijna iedereen is ervan overtuigd dat het dit keer geen compromis uit de gebruikelijke Brusselse doos mag worden. Een brij volgens de kleinste gemene deler en waarna er net als altijd gewoon voortgemodderd wordt. Met een dergelijk resultaat kan Merkel geen afscheid van Europa nemen. Maar of ze in staat zal zijn er meer uit te slepen, moeten we maar afwachten.

 

Eerder op Trefpunt: Mutti Merkel wint verkiezingen

 


Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 233 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (1951) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD, het Financieele Dagblad en diverse omroepen. Hij was correspondent in Johannesburg, Berlijn, Tokio en Rome. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

4 Comments

  1. Helemaal akkoord met Erik, de Eurosceptici verliezen heel wat uit het oog. Zo zitten kleinere landen, als Belgie of Nederland, nu in een veel betere positie tegen muntspeculanten. Zonder Europa, met een Belgische munt, zou een aanslepende regeringscrisis zware financiele gevolgen hebben: de Belgische Frank zou dan enorm aan waarde verliezen.
    De Britten zullen ons over enkele jaren wel vertellen wat die Brexit hen heeft opgeleverd. Intussen hebben ze dit voorjaar al 90.000 Oost Europeanen ingevlogen want de oogst van het voorjaar zou anders weggerot zijn bij gebrek aan geschikte arbeidskrachten.
    En dan heb ik her nog niet over het gemak waarmee we nu door heel Europa kunnen reizen en ons in elk land kunnen vestigen. Of over de financiele steun die zwakkere regios, ook in het rijke gedeelte, krijgen. Ik woon in Belgisch Limburg, zonder Europese steun zou de sluiting van de steenkoolmijnen, de sluiting van Ford Genk, niet te verteren zijn geweest.

  2. Hallo Erik ik ben het zeker op een paar punten met je eens. Ik heb ook gevraagd om een EU economisch machtsblok om ons te wapenen tegen China, Amerika en Japan, maar wel onder die voorwaarde dat iedereen zijn eigen broek op houdt, want zag de bui al hangen, war wij en Duitsland voor Sinterklaas moeten spelen.

  3. Goed EU verhaal waar weer eens mijn EU verhaal uit 1998 Say no to EU and Euro. Vertelde dat dit nooit gaat werken met zoveel louche culturen als Italie, Griekenland,Spanje en Portugal. De normen en waarden waren er helemaal zoek toen ik in Spanje en Portugal woonde. Niemand betaalde belasting en deed er ook vrolijk aan mee. Als er dan ooit de belasting inspecteur kwam kijken, gingen we lekker uit eten samen met een enveloppe. In 1986 nog een succes story: the EU is the biggest mistake. Althans niet voor de zuidelijke landen, die optimaal hebben geprofiteerd van de EU subsidie potten. Duitsland en NL moesten de kar trekken als grootste bruto/ netto betalers, en ziehier hoe Duitsland en wij ervoor staan. Maar de limit is dat Italie boos is op ons omdat wij geen sinterklaas willen blijven spelen. Rutte was ook ooit eens boos en schreeuwde hardop geen cent meer naar Griekenland. Echter 2 maanden later ging deze draaikont opnieuw overstag en werden er nog een paar miljard over gemaakt. Je hoeft geen econoom te zijn om te weten dat wij hier waarschijnlijk nooit meer iets van terug zien.

    • 75 Jaar na 40-45 is er vrede en voorspoed in Europa en dan wordt de EU afgerekend op de belastingmoraal van een paar landen? Alsof de belastingmoraal van nabije buren zo perfect is en laten we de NL-ers niet vergeten….. De EU heeft door het vormen van een blok de zware crisis van 2008 overleefd en zonder de EU zouden alleen Duitsland en mogelijk de 4 noordelijke landen overeind zijn gebleven. Maar dat wordt vergeten door de notoire EU-critici.

      Ik neem de stelling in dat de EU een groot goed is. De Euro is onder een minder goed gesternte geboren, er zijn helaas wat landen in de knoflookbelt die er met de pet naar gooien en daar moet hard tegen worden opgetreden en tenslotte had er nooit een Italiaan aan onze gezamenlijke munt moeten komen maar om nu het woord louche te gebruiken, sorry, dat is me te gemakkelijk, Colin.

      Met een groeiend China en India en een zwakke USA hebben Europese landen meer dan ooit dat blok nodig en een (?)exit uit de euro of uit de EU van welk(e) land(en) ook maakt de zaak alleen maar zwakker. Het zal nog lang pappen en nathouden blijven maar ik zie de EU tenslotte sterker uit deze crisis komen dan ze er in ging.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*