Tussen Boeddha’s en Swastika’s

Indiaas restaurant Sanjyi zit op de hoek van de stationsweg en Soi 80. Heel Hua Hin komt er langs. De Helmlozen op hun razende scooters. De Farangs in hun potsierlijke tuk tuks. De scooters met zijspan, waarin satés liggen te smeulen. De gammele karretjes met vitrinekasten waarin zongedroogde inktvissen hangen, surrealistisch als in een schilderij van Salvador Dali. De verdwaalde tourist, die een koffer voorttrekt…

Sommigen slaan Soi 80 in, waar het vertier wacht. Bargirls die in cohorten staan opgesteld voor etablissamenten met veelbelovende namen als Hut Bar, Exotic Bar, Airport Bar, Little Tivoli… Klaar om een potje te poolen. Klaar om wat dan ook te doen.

André van Leijen, Swastika
S(au)wastika werd Nazi-erfenis
foto van bbc.com

In die menselijke golvenzee staat een Thais meisje. Ik schat dat ze 15 is. Haar borsten moeten nog wat groeien. Spijkerbroek, rose teenslippers, rood T-shirt. En op dat T-shirt staat in het zwart een groot hakenkruis. De biryani blijft voor mijn mond hangen.

Ik kijk nog een keer goed. Een hakenkruis. Maar de armen gaan niet met de klok mee, zoals in een Swastika, maar tegen de klok in. Een sauwastika. Waar heb ik dat eerder gezien? Op de kerkmuren van Lalibela in Ethiopië? Of waren het de ruïnes van de Qalat Semaan bij Aleppo in Syrië? En dan herinner ik me, dat ik het heel dichtbij gezien heb. In Hua Hin.

André van Leijen, SwastikaWat Rong Jae ligt op een heuvel in het noorden van Hua Hin. Het is een Chinese tempel met Chinese tekens en met Chinese Boeddha’s. Een gouden Boeddha met dikke buik lacht je van verre bemoedigend toe. Een Mahayana Boeddha. Heel wat anders dan de ingetogen Theravada Boeddha’s, die kenmerkend zijn voor Thailand.

Rondom zijn Chinese graven, die met hun hoefijzervorm ingebouwd zijn in het heuvelige landschap. Daartussen taoïstische goden en een veelarmige Boeddha die op Vishnu lijkt. Landschap en tempel zijn met elkaar in evenwicht, zoals dat in Feng shui gebruikelijk is. Volledige overgave aan de stilte, slechts opgesierd door rinkelende belletjes.

In de tempel staan drie Bhoeddhabeelden naast elkaar. Op de borst van elk Boeddhabeeld een sauwastika. Alsof ze door een rechts extremist in het duister van de nacht met een spuitbus zijn aangebracht. Maar dat zijn ze niet. Hier zijn swastika’s en sauwastika’s verbonden met religie. Swastika’s meer met Hindoeïsme en sauwastika’s meer met Boeddhisme. Ze staan voor hetzelfde. ‘Voorspoed.’ ‘Geluk’.

In India is de swastika een symbool voor Vishnu. De sauwastika vertegenwoordigt Kali, de godin die alles vernietigt. Ze worden allebei gebruikt. Al was het maar om de boel in evenwicht te houden. In de voetafdruk van Boeddha zijn 65 symbolen te onderscheiden. Zeggen de boeddhisten. Een daarvan is de swastika, een ander de sauwastika.

André van Leijen, Swastika
Symbolen foto van reddit.com

Aan het begin van de 20e eeuw maakte de swastika een zegetocht door het westen. Het symbool prijkte op flesjes Carlsberg en op flesopeners van Coca Cola. Nog in 1939 waren er Amerikaanse gevechtvliegtuigen die swastika’s droegen. Maar het tij keerde.

Toen Heinrich Schliemann Troje ontdekte, vond hij tussen de ruines swastikamotieven. Hij meende daarmee ook het bewijs voor de oorsprong van het Duitse volk in handen te hebben. Die zou via de Grieken zijn terug te voeren op de Indische cultuur. Duitsers en Indiërs hadden gemeenschappelijke voorouders, een ras van blanke strijders met een welhaast goddelijke status: de Ariërs.

Andre van Leijen, Swastika
The Swastika’s, Canada, omstreeks 1910,
Foto van
historiek.net

Aan de populariteit van de swastika kwam een einde toen de Nazi’s zich het symbool toeeigenden. Een swastika stond ineens voor nazisme, rascisme en fascisme. Het symbool voor voorspoed en geluk was voor goed bezoedeld.

In 2007 heeft Duitsland geprobeerd het gebruik van de swastika binnen de EU te vebieden. Dit stuitte op bezwaren van de Hindoegemeenschap, die stelde dat de swastika een millennia oud symbool was, dat stond voor vrede.

Ophef (vooral buiten Thailand) over nazi-show school in Chiang Mai.
Foto Gawker.com

Verwarring alom. In 1999 trok Nintendo na protesten zijn Pokémonkaarten terug, die waren opgedoken in New York. Er bleken twee kaarten met een sauwastika in het spel te zitten. Speelkaarten uit Japan, snoepgoed uit China, handtassen uit India zorgen in het westen steevast voor opschudding vanwege afbeeldingen van swastika’s.

De rector magnificus van George Washington University gaf een student aan bij de politie, omdat hij een swastika op het prikbord had geprikt. De student verdedigt zich door te zeggen, dat hij de swastika had meegenomen van een vakantie in India en dat het daar een religieus symbool is.

De Helmlozen op hun scooters en de Farangs in hun potsierlijke tuk tuks trekken nog steeds voorbij. Net als de smeulende satés en de surrealistische inktvissen. De tourist met zijn koffer heeft zijn weg gevonden en het meisje met haar hakenkruis is opgegaan in de menselijke golvenzee. De biryani ligt te smelten in mijn buik. Ik doop een stukje naanbrood in een chutney.

André van Leijen, Swastika
Ook buiten Thailand gewild: Nazi-parafernalia te koop bij EK-voetbal 2012 Oekraïne.

Maar voor de tweede keer blijft het eten voor mijn mond hangen. Een Farang parkeert zijn scooter voor het restaurant. Hij draagt een mouwloos shirt. ‘Chang’ staat erop. Onder zijn korte broek komen een paar witte benen te voorschijn met oranje vlekjes als vetdruppels die in de zondagmiddagsoep drijven. De tatoeages op zijn armen zijn overwoekerd met oranje haar.

Hij doet zijn helm af. Er staat een hakenkruis op. Langzaam loopt hij Soi 80 in. De bargirls lachen naar hem, klaar om wat dan ook te doen.

Meer weten?
http://en.wikipedia.org/wiki/Swastika
http://wtop.com/dc/2015/03/student-in-trouble-for-swastika-like-symbol/
http://www.bbc.com/news/magazine-29644591
http://www.symbols.com/encyclopedia/15/155.html
http://www.religionfacts.com/hinduism/symbols/swastika.htm

André van Leijen ©2015

André van Leijen
Over André van Leijen 152 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.

3 Comments

  1. Beste Andre, weer een mooi verhaal.
    Zou het ook te maken kunnen hebben met het belabberde onderwijs dat vele Thais krijgen? Dus ook op het vlak van geschiedenis.
    Als ik bijvoorbeeld aan mijn vrouw vraag wat ze van de tweede wereldoorlog weet, dan kan ze net A. Hitler opnoemen, en’ Big Fighting’ en daar houdt het mee op.
    De oorzaak en gevolgen van WWII? Geen idee.
    En heb sterk de indruk dat het de meeste Thais ook koud laat, die hele oorlog. En dus de swastika niet zien als iets dat geassocieerd word met kwaadaardigheid, of massamoord. Al kan ik me daar in vergissen natuurlijk.

  2. Beste André,
    Je had er aan kunnen toevoegen dat de Thais niet anders doen dan de hele dag ‘s(a)wasti’ roepen.
    De door premier veldmaarschalk Plaek Phibunsongkraam, een bewonderaar van Mussolini, Hitler en de Japanse keizer, rond de Tweede Weteldoorlog ingevoerde nieuwe, moderne groet is namelijk สวัสดี. Gespeld als ‘sawasdie’ en uitgesproken als ‘sàwàtdie:’ (vaak ook wátdie:) . Afgeleid van ‘swastika’, ‘geluk, voorspoed’.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.