Het tragische lot van een maîtresse in bezet Maleisië


Doris van der Stratten, dappere vrouw of radeloze gevangene?

Door Merel Nahuijsen

 

Merel Nahuijsen, Doris, Maitresse
Het krantenberichtje

The Singapore Strait Times, dinsdag 2 juli 1946. Een klein berichtje in de krant, rechtsboven op bladzijde 5. Weggefrommeld tussen een vitamientjes advertentie en een aankondiging voor een dansfeestje. “Jap Threw Woman Out of Window”. De titel voor een enge film of een waar gebeurd verhaal over een maîtresse in oorlogstijd.

Terug in de tijd: 1939, de oorlog in Europa was net uitgebroken. Twee jaar later begon het Japanse leger aan een opmars in Zuidoost-Azië. Op 8 december 1941 landden Japanse troepen op de oostkust van Malaya, zoals Maleisië toen nog heette. De Britten, die toen nog steeds in Malaya waren, boden dapper weerstand, maar door gebrek aan tanks op de grond en moderne vliegtuigen moesten zij de strijd snel opgeven.

Op 11 januari 1942 werd de hoofdstad Kuala Lumpur door het Japanse leger ingenomen. Kuala Lumpur in de Tweede Wereldoorlog: niet bepaald een stad waar je toen zou willen wonen.

Kennismaking met Doris

Doris Heath was een 32-jarige dame uit Adelaide, Australië. Zij had net haar eerste huwelijk achter de rug, toen zij in Adelaide in 1935 Philip van der Stratten ontmoette. Philip was ingenieur en was tijdelijk voor een project in Adelaide. Hij woonde in Kuala Lumpur en kwam uit een gemengd Nederlands-Maleisische familie. Een jaar later trouwden zij en Doris emigreerde naar Kuala Lumpur om daar bij haar kersverse echtgenoot te zijn. Vervolgens verhuisden zij in 1939 naar Kampong Toh in zuid-Thailand, waar Philip een baan kreeg in de tinmijnen.

Merel Nahuijsen, Doris van Stratten, Maitresse
Kuala Lumpur in oorlogstijd: Japanse troepen veroveren controle over stad

De Japanners vielen echter Thailand binnen op 10 december 1941 en troepen arriveerden ook bij de tinmijn. Alle niet-Aziaten, waaronder Doris en ook haar echtgenoot, werden in een groot huis gevangen gezet, dat de ‘British Bungalow’ werd genoemd.

Op 13 december, net na zonsondergang, gooiden de Japanse soldaten granaten in het huis en vielen daarna met bajonetten het huis binnen om de overlevenden neer te steken. Doris hield zich dood en wist ‘s nachts te ontsnappen, samen met een Britse collega van haar man, Edward Peters. Zij was waarschijnlijk in de overtuiging dat Philip dood was achtergebleven in de bungalow.

Blootsvoets door de jungle

Doris en Edward begonnen aan een barre tocht door het oerwoud op weg naar Malaya, Doris voor het grootste deel op blote voeten. Onderweg werden zij in Perak een tijdlang opgenomen door een orang asli stam. Maar het mocht niet baten. Na vijf maanden waren Doris en Edward zo uitgehongerd en ziek, dat zij zich vrijwillig meldden bij het Japanse leger van het garnizoen in de stad Taiping, in het noorden van Malaya. Doris woog toen nog maar 38 kilo.

Doris werd eerst ondergebracht in het ziekenhuis voor krijgsgevangenen van de Taiping gevangenis. Hier was zij de enige vrouwelijke ‘gast’. Weer aangesterkt, werd Doris in juli 1942 door de Japanse kolonel Koda naar zijn huis in Kuala Lumpur overgebracht. Koda was een hoge officier in het Japanse leger en woonde in een huis aan 12 Penang Road in Kuala Lumpur, een huis dat voor de oorlog aan een advocaat en zijn familie behoorde.

Maitresse van Japanse officier

Naast Britten waren ook hun Australische bondgenoten niet populair bij de vijand en Doris besloot een Italiaanse naam aan te nemen: ze ging voortaan als Dulcima door het leven. Haar leven als maîtresse van een Japanse officier was uniek in Malaya.

Merel Nahuijsen, Doris van der Stratten, Maitresse
Tot troostvrouw gedwongen Koreaansen en tweede van rechts de Nederlandse Jan Ruff, destijds uit Nederlands-Indië. Foto uit 1993 toen zij in Japan actie voerden voor eerherstel en compensatie

Er zijn veel gedocumenteerde gevallen bekend van troostvrouwen van Aziatische en Nederlandse afkomst – in het bezette Indonesië -, maar in Malaya lijkt Doris een unieke plaats in te nemen.

In juli 1943 kwam er een einde aan haar beschermde leventje. Koda werd naar Singapore overgebracht voor verhoor; hij werd beschuldigd van spionage. Doris zou hem niet meer terugzien.

In handen van de Japanse Gestapo

Merel Nahuijsen, Doris van Straten, Maitresse
Leden van Kempeitai, beruchte Japanse militaire politie 
Foto van Militarnet

Na het vertrek van Koda moest ook Doris er aan geloven. Op een kwade dag in augustus 1943 kwam ene meneer Sam Ah Ngaw, die als vertaler voor de Kempetai werkte, Doris ophalen. Ze moest mee naar de Kempeitai voor verhoor. De Kempeitai was de beruchte Japanse militaire politie. Wie in hun handen viel, kon het ergste verwachten.

Doris verbleef drie dagen in het hoofdkwartier van de Kempeitai, in het Lee Rubber gebouw aan de Jalan Tun H S Lee in Kuala Lumpur. Tijdens haar ondervraging door kolonel Murakami werd zij volgens de Chinese vertaler geslagen en geschopt.

Op de derde dag kon Doris het niet langer aan. Er brak iets. “Tyrant! You can’t do this to me!” gilde ze en sloeg Murakami hard in zijn gezicht. Hierop greep Murakami haar bij haar jurk en gooide haar uit het raam. Volgens Sam Ah Ngaw rende Murakami vervolgens naar beneden om haar snel naar binnen te dragen. Ze overleefde de val vanaf de derde verdieping niet. Wat met haar lichaam is gebeurd, weet niemand.

Vrijspraak voor de beul

 

Op 28 juni 1946 vond een rechtszitting plaats, waarbij Murakami beweerde dat Doris zelf naar beneden sprong. Tijdens dezelfde rechtszitting vertelde de Chinese vertaler echter dat hij werd gedwongen een verklaring op te stellen waarin stond dat zij zelfmoord had gepleegd. Door gebrek aan bewijs werd Murakami door de Britse rechter vrijgesproken.

Doris van der Stratten; een vrouw die dapper opstond tegen de vijand? Of een radeloze gevangene die het allemaal niets meer kon schelen? Als je ooit in Kuala Lumpur in Maleisië komt, dan kun je het Lee Rubber gebouw vinden in de Chinese wijk, aan de Jalan Tun H S Lee, tegenover de rode Chinese tempel.

Op de derde verdieping heeft een grote interieur winkel gezeten. Misschien wel in dezelfde ruimte waar Doris werd ondervraagd. Wie weet.

 

©Aziatische Tijger


Beste lezer

Trefpunt Azië is een reclamevrije site geheel gemaakt door vrijwilligers. Al onze berichten zijn voor iedereen te lezen. Maar het in stand houden van een website als Trefpunt Azië kost geld; er zijn kosten voor software om de site te maken en de huur van serverruimte zodat hij te zien is. Die kosten worden gedragen door leden van de redactie en die kunnen daarbij wel wat hulp gebruiken. Als u wilt helpen met een (kleine) bijdrage klik dan op de rode knop rechtsonderdaan op de pagina en doneer, dat kan al vanaf 3 euro. Wilt u op een andere manier helpen? Mail dan even met de redactie: post@trefpuntazie.com

Dankzij uw bijdrage kan Trefpunt Azië elke dag nieuws en achtergronden uit uw favoriete werelddeel blijven brengen.