Columnist Pravit: Komt er wel/niet binnenkort een staatsgreep?

Thailand, coup d'Etat, Pravit

Bijna zeven jaar geleden werd generaal Prayuth Chan-ocha herhaaldelijk bestookt door een groep verslaggevers met de vraag of er een militaire staatsgreep zou komen, een coup d’Etat. Toen, eind 2013 en begin 2014, was Prayuth legerleider en Yingluck Shinawatra was eerste minister. Massale protesten door anti-Yingluck groeperingen geleid door volgelingen van Suthep Thaugsuban en supporters van allerlei pluimage deden de hoofdstad op haar grondvesten schudden.

Nee, er komt geen coup ……

Toen bleef legerleider Prayuth ontkennen, ontkennen en nog eens ontkennen tegen de pers. Ik raakte de tel kwijt hoeveel keer Prayuth ontkende maar ik denk wel tien keer en dan zit ik er dicht bij. De dreun kwam op 22 mei: staatsgreep geleid door Prayuth.

En nu, als oud juntaleider en huidige eerste minister, zat die vraag Prayuth helemaal niet lekker. Toen hij dinsdag daarnaar werd gevraagd op het ministerie zei hij kregelig tegen de verslaggevers naar huis te gaan. ‘Hee, kom op zeg, ga naar huis’ zei de premier en verliet het katheder.

Hij kon nu niet blijven stilstaan bij geruchten over een mogelijke staatsgreep  in de nasleep van toegenomen protesten tegen hem, tegen de roep om de monarchie te hervormen en vanwege de waargenomen verplaatsing van militaire voertuigen naar Bangkok, voorgaand weekend. Het was geen verrassing dat het leger kortweg ontkende dat het een coup voorbereidt om Prayuth van dienst te zijn, zeggend dat het een oefening is voor nieuwe rekruten die tot dinsdag zal duren.

Prayuth bevalt het idee van een staatsgreep bepaald niet zolang hij in functie is. ‘Wie? Wie bereidt een coup voor?’ vroeg de vorige coupleider. De zinspeling dat het leger mogelijk achter een coup zit was goed voor nog meer negatieve opmerkingen: ‘Het is bezopen dat jullie dit vragen.’

Maak wat je wilt van de antwoorden van Prayuth en van het leger maar dit is waarom ik denk dat er wel degelijk, of niet, binnenkort een coup komt.

Waarom er binnenkort een staatsgreep zou kunnen komen:

Een. Omdat leger en burgers de vrees verspreiden dat de politiek bewuste jeugd helemaal doorslaat; én omdat hun kritiek op de monarchie zich snel online en op straat verspreidt.

Er moet dus iets gedaan worden om dat te onderdrukken en Prayuth heeft geen absolute macht meer sinds de verkiezingen van maart 2019. Het is nu tijd om het vuurtje te doven; de politieke bewustwording van de jeugd wordt gezien als een bedreiging van de monarchie.

Thailand, Pravit Rojanaphruk, Apirat, Staatsgreep
Generaal Apirat

Twee. Legerleider Generaal Apirat Khongsomphong gaat tegen het einde van deze maand met pensioen. Als hij de nieuwe juntaleider wil worden moet hij dat binnen de komende twee weken doen, of op de 30e september om precies te zijn, of zolang hij het leger nog kan aanvoeren.

Trouwens, in tegenstelling tot legerleider Prayuth heeft Apirat zich nimmer verbonden geen staatsgreep  te plegen. Dus doet hij dat wel binnen een week of twee dan kun je hem niet verwijten te hebben gelogen zoals Prayuth.

Drie. Prayuth wordt zo impopulair dat zelfs parlementsleden van de coalitiepartij hem openlijk bekritiseren over de verzwakte staat van de Thaise economie.

Vier. Statistieken tonen aan dat sinds de opstand die in 1932 de absolute macht van de monarchie beëindigde, ‘geslaagde’ coups gemiddeld zo elke zeven jaar voorkomen. De laatste ‘geslaagde’ staatsgreep was in mei 2014, we schrijven nu najaar 2020.

De ‘auto-coup’?

En, bedenk, een militaire coup in Thailand zou ook in kunnen houden een zogenaamde ‘auto-coup’, een ‘eigen coup’, een coup tegen jezelf om macht te consolideren en absolute macht uit te kunnen oefenen. Als een gekozen of benoemde positie niet meer genoeg macht geeft is een ‘eigen coup’ een mogelijkheid.

Na een staatsgreep in 1957 en de verkiezingen erna waarin zijn bondgenoot premier werd, pleegde Veldmaarschalk Sarit Thanarat in 1958 met succes een coup tegen zijn eigen, gekozen kliek, toen geleid door Luitenant-Generaal Thanom Kittikachorn als premier, toen de regering de macht in het parlement verloor. Sluit dus niet uit dat Prayuth nog even een coup pleegt tegen, of beter: voor zichzelf!

Waarom er geen staatsgreep zou kunnen komen:

Wel, er zijn ook vier redenen waarom er op korte termijn geen coup d’Etat zou kunnen komen.

Een. De economie zit echt in een diepe door corona veroorzaakte crisis en wie nu een coup wil plegen maakt het zichzelf wel erg moeilijk. Het is absoluut geen begerenswaardige tijd om de ‘onderneming Thailand’ te besturen en een coup maakt het investeringsklimaat er niet beter op.

Twee. Het is onduidelijk of een coup zal slagen gezien de breed aanwezige politieke bewustwording en het peil van de onrust onder de jonge en de niet meer zo jonge demonstranten. Als jouw coup niet slaagt heb je hoogverraad gepleegd. De maximumstraf daarvoor is de doodstraf.

Drie. Het idee dat iemand absolute macht heeft, al is het maar op papier, kan zo maar niet langer aanvaardbaar zijn voor de leidinggevenden, de bedrijven, kortom, voor de maatschappij in het tijdperk Koning Rama X.

Vier. Hoe zullen Trumps USA en de EU reageren? Thailand is mogelijk niet in staat boycots te overleven in deze economische crisis.

Dus, wel of geen coup d’Etat? Wat gaat het worden voor een land waarin een probleemloze overdracht van de macht minder vaak voorkomt dan een greep naar de macht?

 

Bron:

Column Pravit Rojanaphruk. Met toestemming van ©Khaosod English overgenomen. Vertaling en bewerking door Erik Kuijpers.

Foto’s en prenten

Vlag van de Royal Thai Armed Forces Headquarters; wikimedia.
Generaal Apirat Khongsomphong; wikiwand.

 

Eerder op Trefpunt Azië: Thailand democratische dictatuur

 

 

Pravit Rojanaphruk
Over Pravit Rojanaphruk 30 Artikelen
Pravit Rojanaphruk was vele jaren in dienst van het Engelstalige dagblad The Nation en een gezien columnist. Direct na de staatsgreep in mei 2014 demonstreerde tegen de nieuwe machthebbers. Hij werd opgepakt voor ‘attitude adjustment’ (oftewel heropvoeding). Direct na zin vrijlating in september 2014 nam hij ontslag bij The Nation om, zoals hij zei, ”mijn krant verdere druk van buitenaf te besparen”. Pravit werkt thans voor het nieuwsagentschap Khaosod.

11 Comments

  1. Degene die het Thaise nieuws goed volgt moet het toch zijn opgevallen dat er de laatste twee maanden heel veel zaken gebeuren waarvan de (ultra-)royalisten zouden moeten gruwen: de vrijlating van een man met een verkeerd opschrift op zijn t-shirt, het oprakelen van de Boss-case met nieuwe verdenkingen, nagaan of er in deze case sprake is van plichtsverzuim en samenzweringen, het doorspelen van de financiele problemen bij Thai Airways naar de rechtbank (ipv ze gewoon het geld geven geven waarom ze vragen), het ‘plotseling’ opduiken van corruptie in Thai Airways, de onvoorwaardelijke gevangenisstraf van Benz-chauffeur Jakrophob (terwijl hij de familie van de slachtoffers financieel heeft gecompenseerd), amnestie voor 2 red-shirt leiders die blijkbaar met 60 al te oud zijn om hun hele straf uit te zitten, het in genade aannemen van de consort en nog een paar zaken.

    Hoe kan dit allemaal terwijl de (ultra-) royalisten aan de macht zijn en dus kunnen doen wat ze willen? Wie is de persoon die blijkbaar machtiger is dan de regering? En kan deze persoon wellicht ook een coup tegenhouden?

    • Chris, ik geloof niet dat het Boss-debacle, noch het THAI Airways debacle werkelijk serieus genomen en aangepakt gaat worden. Er worden een paar commitee’s in het leven geroepen met de bijbehorende sub-commitee’s, er wordt naar de zaken gekeken, er wordt gesteggeld, maar het is uiteindelijk allemaal voor de buhne en er gebeurt niks. De beerput blijft potdicht en alles blijft bij het oude.

    • Wie is die Onnoembare die boven de (grond)wet staat? Die op geheimzinnige wijze belangrijke publieke zaken naar zijn hand zet. Machtiger dan de regering. Ik weet het niet. We mogen het niet weten. Ik zwijg.

      • Beste Tino…Die onnoembare staat helemaal niet boven de wet. Er is – net als in Nederland – zoiets als het geheim van het paleis. Er is echter een groot verschil. In Nederland is dat geheim een advies (zoals bij Beatrix die niet gecharmeerd was van deelname van de PVV in een kabinet), in Thailand wordt dat (met name door oud-militairen- ministers) als een opdracht beschouwd. Al decennia lang trouwens. Soms is dat positief, soms negatief, afhankelijk van je politieke visie. Het ligt dus niet aan de onnoembare, maar aan de politici. En een beetje aan de (politieke) cultuur. Of mag ik dat niet zeggen?

        • Wat een onzinnige vergelijking. Maar ik wil die wel even doortrekken. Een Onnoembare met soortgelijke strapatsen op de Nederlandse troon zou niet Onnoembaar zijn maar onderwerp van een publiek debat (in en buiten het parlement) over de snelst mogelijke manier van afzetting. De roep om een republiek zou oorverdovend klinken.

          • Het gaat helemaal niet om DEZE specifieke onnoembare maar ook om al zijn voorgangers en zijn familieleden. En laten we wel ijn: wij hadden in het verleden ook onnoembaren met ‘strapatsen’ en de monarchie bestaat nog steeds en de republikeinen zijn sterk in de minderheid.

          • Lees je eerste reactie onder dit verhaal nog even. Die staat in het heden. En we leven niet in het verleden, maar nu. Precies om die reden gaan in Thailand mensen de straat op en benoemen de Onnoembare. Terecht.

        • Dat mag je zeggen, en ik vind dat je voor een groot deel gelijk hebt. Dat is waarom de jeugd, en veel anderen, de 10 eisen voor hervorming van de monarchie hebben genoemd. Gevaarlijk.

          • Dat is vooral dom als je wilt bereiken dat de regering valt. Met die eis van aftreden zijn namelijk een groot aantal Thais, ook uit het (licht-)gele kamp het eens. Een gezamenlijk optrekken zou mogelijk zijn en de regering echt in gevaar brengen. Daaraan eisen toevoegen die door een minderheid worden gedeeld of gevoelig liggen, of zelfs irrelevant zijn als het gaat om DE problemen van het land (zoals het afschaffen van Wai Kru en de Privy Council), maakt de protestbeweging veel zwakker dan mogelijk is, en is- naar mijn bescheiden mening – een van de redenen waarom deze protesten op niets zullen uitlopen (dan wellicht alleen opnieuw geweld). De ultra-royalisten zijn overigens blij met de 10 eisen voor de hervorming van de monarchie. Lees mijn eerste reactie om te bedenken waarom. En zo worden je ‘tegenstanders’ je kameraden.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*