Thailand. Vier jaar na de staatsgreep: de bordjes zijn nog niet verhangen

Vandaag viert Thailand het vierjarig jubileum van de militaire staatsgreep van 22 mei 2014. De in 2011 gekozen regering-Yingluck werd toen als beloning voor politieke miscalculaties en wanbeleid uit het zadel gewipt. De militaire vuist maakte zoals door deskundigen al eind 2013 voorspeld een einde aan het gebikker en geweld tussen rood- en geelhemden, een groot deel van de natie, inclusief van in Thailand wonende blanke buitenlanders, haalde opgelucht adem. Rust in de tent.

Hans Geleijnse, Jubileum, Staatsgreep
Thainess zet in polls geen zoden aan de dijk
Foto: Thaivisa, Nation

Wie dezer dagen in Thailand over straat gaat zal echter geen vreugdedansers zien die triomfantelijk het portret van generaal Prayuth Chan-o-Cha met zich meedragen. De sterke man, of beter het gezicht van het regime, heeft ondanks wekelijkse tv-boodschappen en Thainess-vertoon geen vaste stek in de Thaise harten weten te veroveren. Een opiniepeiling gepubliceerd door Thai PBS gaf eerder dit jaar aan dat dat zijn persoonlijke populariteit op een schaal van tien gezakt was van zeven naar 6.32.

Er zijn meer tekenen aan de wand die aangeven waarom het land niet in de staat van gelukzaligheid is geraakt die het regime in 2014 beloofde. In maart publiceerde het engelstalige dagblad The Nation een peiling van ‘relevante veiligheidsagentschappen’ (kortom, georganiseerd door de junta zelf) die aangaf dat de populariteit van de junta gezakt was van 7 (op een schaal van 10) in het eerste jaar na de coup naar 5.73. Slechts een fractie hoger dan da 5.28 die de gekozen regering Yingluck kort voor de staatsgreep scoorde.

Hans Geleijnse, Jubileum, Staatsgreep

De trend wordt bevestigd door een in de Bangkok Post gepubliceerde peiling naar het geluksgevoel onder de Thai, een week eerder gehouden door het NIDA. Die geeft aan dat 46,8 procent van de ondervraagden zich onder de junta net zo gelukkig of ongelukkig voelt als voor de staatsgreep. 27,69 procent vindt dat Prayuth c.s. hen gelukkiger heeft gemaakt en 25,4 procent precies het tegenovergestelde: ongelukkiger. Als zelfs het nationale opiniepeilinginstituut, door sommigen beschouwd als een propagandavehikel voor de junta, met zulke onflatteuze cijfers komt, is er iets aan de hand.

Je kunt aan de betrouwbaarheid van peilingen twijfelen, dan nog blijft opvallend dat in alle peilingen dit overheerst: tevredenheid over uitblijven van politieke onrust, ontevredenheid over doorgaande corruptie, ongenoegen over hogere kosten van levensonderhoud en stijgende criminaliteit. Slechts een kleine minderheid maakt zich zorgen/ergert zich aan beknotting van democratie en vrijheid van meningsuiting. Er zou dus geen reden voor de huidige machthebbers hoeven te zijn om zich erg druk te maken over groepen of individuen die juist daarop kritiek hebben en actie voeren.

Dit temeer waar Prayuth c.s. allerminst in een internationaal isolement verkeren. De Europese Unie deelt af en toe een gele kaart uit, maar blijft rekenen op invulling van de belofte van verkiezingen in 2019. Amerika heeft lange tijd op het Shinawatra-paard gewed*, met Donald Trump in het Witte Huis hoeft de junta niet bang te zijn gevoelig op de vingers te worden getikt wegens repressief optreden tegen opposanten.

Hans Geleijnse, Jubileum, Staatsgreep
Groep protesterende activisten maandag  op Thammasat-universiteit
Foto Khaosod English

Het omgekeerde is echter het geval. De groep moedige voornamelijk jongere activisten die ondanks verboden op ‘politieke samenscholingen’ en bedreigingen met arrestatie en gevangenis, op deze ‘jubileumdag’ een protest wil laten zien en horen tegen vooral het almaar uitstellen van verkiezingen maakt de autoriteiten nerveus. Hardhandig optreden moet niet worden uitgesloten. Kennelijk is de vrees groot dat dit protest – waar de actievoerders zelf van verwachten dat het niet meer dan tweeduizend mensen zal trekken – het begin is van een uitslaande brand.

Na vier jaar militaire dictatuur is er namelijk nog geen sprake van ‘nationale verzoening’, eerder van een comatoze situatie, die de junta zo lang mogelijk probeert te rekken om huidige machtsposities een politiek aanvaardbaarder gezicht te geven. Zolang nog niet zeker is wie bij verkiezingen de overhand krijgt – de geruchten over een junta-welgevallige partij en Prayuth als premier blijven hardnekkig – willen de militairen tijd rekken. Economisch staat het sein echter op storm. Gemor over stijgende kosten van levensonderhoud neemt toe, de benzineprijzen zijn de hoogste sinds drie jaar (wat telt in een samenleving waar de auto echt een Heilige Koe is – evenals de prijzen voor butagas(flessen), aanwezig in vrijwel elke Thaise woning en negotie.

Het persbureau Reuters wees in maart op een ander element voor onzekerheid: het wegvallen van koning Bhumibol. De vorst had het aureool van boven de partijen staand en zijn opvolger heeft zich dat in korte tijd nog niet kunnen verwerven. Reuters vestigt er de aandacht op dat er nog steeds geen datum voor zijn formele troonsbestijging is vastgesteld en sommige deskundigen menen dat er geen verkiezingen worden gehouden voordat dit is gebeurd. Per slot van rekening was een van de door de junta gegeven argumenten voor het plegen van de staatsgreep dat de monarchie moest worden veiliggesteld.

De bordjes mogen na vier jaar junta nog niet zijn verhangen, signalen voor toekomstige veranderingen zijn er wel degelijk. Er is zowel onder de nieuwe politieke partijen die zich voor deelneming aan verkiezingen hebben aangemeld als onder jonge activisten een stroming die weg wil van de rood-geelscheidslijn uit het verleden. Binnen de twee gevestigde politieke partijen, Democraten en Pheu Thai, staan de neuzen allerminst in dezelfde richting en afgewacht moet worden of hun aanhang hen trouw is gebleven.

Bovendien kun je onmogelijk stellen dat Thailand naar de ratsmodee is gegaan. Eerder is sprake van een situatie – als je repressie en geen democratische controle wegdenkt – waarbij de militairen de dagelijkse gang van zaken in het land overlaten aan de top van departementen en vakmensen uit diverse maatschappelijke sectoren. Een beetje zoals tijdens de langste regeringscrisis aller tijden, de Belgische uit 2011, die 541 dagen duurde. Thailand mag tussen de autoritaire regimes in de regio geen uitzondering meer zijn, alles is niet verloren.

 

•zie voor de relaties met de VS de relevante pagina’s van Wikileaks

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 294 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Woont sinds 2010 met partner en dochter in Thailand.

1 Comment

  1. Ik kan een heel eind met je meegaan, Hans, waar het deze analyse betreft behalve de eerste paragraaf waar de aanleiding en de redenen voor de staatsgreep van mei 2014 worden genoemd.

    De regering van Yingluck werd niet ‘gewipt’ omdat zij al was afgestreden in december 2013 na het gedoe rond de amnestiewet en de betogingen ertegen. Er werden nieuwe verkiezingen uitgeschreven voor 2 februari 2014..
    Er was ook geen gebikker en geweld tussen rood en geel. Het was geel, onder leiding van Suthep, die geen verkiezingen wilde en ze met een zeker geweld tegenhield. ‘Reform before Elections’ was hun leus, wat, als je naar de toespraken had geluisterd, betekende: het volk is dom, moet eerst worden opgevoed en tot die tijd liever een militaire dictatuur.
    Later zou Suthep toegeven dat hij en Prayut al een aantal jaren samenwerkten om een zodanige chaos te creëren dat de militairen met enig recht zouden kunnen ingrijpen.
    Wat de afgelopen vier jaar betreft is het duidelijk dat de ruimte van politieke partijen zeer zaal worden beperkt en dat de invloed van de militairen in alle maatschappelijke gelederen is toegenomen.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*