Thailand. Het spul op de wagen en gevis in troebel water

Wat een verrassing. De Nationale Verkiezingscommissie kwam donderdag als een duveltje uit een doosje met het officiële voorlopige eindresultaat van de zondag gehouden verkiezingen. Hoewel in vergelijking met op maandag gegeven prognose er geen noemenswaardige verschuiving optrad, bleek het opkomstpercentage plots gestegen van 66.9 naar 74.69 gestegen. De beide grote concurrenten, pro-junta Palang Pratcharath en anti-junta Pheu Thai kregen er beide een half miljoen stemmen bij, maar in zetelverdeling bleef Pheu Thai de grootste.

Maandag nog had deze Kiesraad verzekerd dat er geen kik meer zou worden gegeven tot op 9 mei het officiële en definitieve resultaat aan het volk wordt prijsgegeven. Daarmee houdt de duidelijkheid, althans in de Thaise media, op. Veel verschillende cijfers en volgens persagentschap Khaosod English zou de Kiesraad zelfs de nieuwe voorlopige uitslag weer van de website hebben verwijderd. Er kwamen nogal veel vragen over cijfers die niet met elkaar klopten.

Het gerommel in en het gejuich en boegeroep uit de Thaise politieke arena toont aan dat het spul op de wagen is en er verwoed in troebel water wordt gevist. De met junta-spelregels gehouden volksraadpleging heeft geen doorbraak naar verzoening van tegenstellingen gebracht, maar slechts meer onrust en onderling wantrouwen. Heel wat anders dan de zeker door het (internationale) zakenleven zo begeerde stabiliteit.

De ris van voorlopige uitslagen geven de claims van junta-gezinden en junta-oppositie op toekomstig premierschap en recht op vorming van een toekomstige regering het aanzien van een tragikomische opera.

Hans Geleijnse, Verkiezingscommissie, Voorlopig resutaat, Winnaar, Chatisch verloop
De Kiesraad probeert het onuitlegbare uit te leggen. Het vissen in troebel water 
Foto Khaosod English

Laten we een paar ‘hoogtepunten’ in de discussie onder de loep nemen. Houd in het achterhoofd dat 350 zetels van de 500 in het parlement al zijn verdeeld en voor de overige 150 een verdeelsleutel over de partijen wordt gebruikt waar niemand (inclusief waarschijnlijk de organiserende en toezichthoudende Kiesraad) de finesses van snapt. Er zal nog heel wat creatief rekenen worden beoefend.

Aantal gewonnen stemmen.

Hans Geleijnse, Troebel water, Thaise verkiezingen, Politieke partijen
PPP-leider Sontirat: haastige spoed

We pakken de nu bekende cijfers erbij, Het verschil in uitgebrachte stemmen op de twee grote winnaars, junta-partij Palang Pracharath (PPP) en junta-tegenstander Pheu Thai is 516.576 in het voordeel van PPP.  Je dan tot winnaar van de ‘popular vote‘ uitroepen met recht op regeringsvorming, zoals PPP-leider Sontirat Sontijirawong is politieke waanzin. Met de aantekening dat Pheu Thai in die positie ongetwijfeld hetzelfde had gedaan.

Aantal gewonnen zetels

Hans Geleijnse, Troebel water, Thaise verkiezingen, Politieke partijen
Ook haastige spoed: Pheu Thai’s Sudarat Keyuraphan

Pheu Thai heeft op dit moment de meeste van de 500 parlementszetels bemachtigd: 135. De PPP krijgt er in totaal 119. Maar claimen dat je op basis van meeste zetels recht hebt op regeringsvorming, zoals PT-strategiste Sudarat Keyuraphan deed,  is zeker met dit kiessysteem, ook politieke waanzin. Haar stelling dat bij verkiezingen alleen het behaalde aantal zetels telt is  echter juist. Wie de meeste stemmen haalde is achteraf gezeur, zoals het dat ook was na de Amerikaanse presidentsverkiezingen tussen Clinton en Trump.

Alle deelnemende partijen zijn akkoord gegaan met dit door de junta opgelegde kiessysteem. Op het democratische karakter valt heel wat af te dingen en de ook door internationale waarnemers geconstateerde onregelmatigheden zijn niet mis. Geen illusies echter, de kans Prayuth en de zijnen na 9 mei als verliezers moeten afdruipen is nul. Tot die tijd zal er driftig in troebel water worden gevist

Wie gaat het met wie doen

Hans Geleijnse, Troebel water, Thaise verkiezingen, Politieke partijen
Kopstukken Sudarat en Thanathorn (midden) van de kansloze anti-juntacoalitie

Het anti-juntakamp heeft inmiddels een coalitie van zeven partijen gevormd om een regering in elkaar te timmeren.  Leuk bericht voor de aanhangers, maar een kansloze missie. Met een krappe vier zetels meerderheid in het parlement en met tegenstand van de Senaat, met 250 door de junta aan hun zetels geplakte leden, valt niet te regeren.

Voor Prayuth geldt het omgekeerde. Een Pheu Thai-gedomineerde  anti-juntaregering met hem als premier is ondenkbaar. Beiden zouden zich totaal ongeloofwaardig maken.  Nee, alles wat anti-junta is kan slechts hopen op een wonder.  In theorie kan dat, als partijen die zich niet duidelijk voor of tegen de junta hebben uitgesproken alsnog het oppositionele kamp kiezen. Met de twee groten onder hen, Democraten (55 zetels) en Bhumjaithai (54) komen de verhoudingen dan geheel anders te liggen  Voor de hand ligt op dit moment meer dat beide partijen na 9 mei alsnog met Prayuth en Palang Pracharath in zee gaan.

Een geschiedenislesje van betekenis

Wat wat leert ons de (partij)geschiedenis? Dat die geschiedenis een strijd van gladde opportunisten is. Een soort CDA als het ware. Democraten leunde onder de nu opgestapte partijleider en oud-premier Abhisit als het eropaan kwam altijd tegen de elite en de militairen aan. Nadat Abhisit zich kort voor de verkiezingen voor één keertje duidelijk uitsprak, tegen Prayuth als premier en de mogelijkheid van coalitie met Pheu Thai niet uitsloot, kon hij opstappen. Een sterke stroming in zijn partij wil nu samenwerking met Palang Pracharat.

Hans Geleijnse, Troebel water, Thaise verkiezingen, Politieke partijen
Bhumjaithai-leider Anuthin Charnvirakul op camagne voor legalisering cannabisteelt
Foto Khaosod English

En de relatief  onbekende Bhumjaithai oftewel Thaise Trots? Van hetzelfde laken een pak. Deze populistische groepering, in 2008 opgericht door voormalig waarnemend premier Chavarat Charnvirakul en thans geleid door diens zoon Anuthin, probeerde het na de coup van 2006 eerst met Thaksin-vriendelijke partijen en koos daarna voor hun tegenstanders.

In 2011 was Pheu Thai onder Yingluck het gedraai van Bhumjaithai zo zat dat elke poging tot coalitievorming van de hand werd gewezen. Drijvende kracht binnen Bhumjaithai is Newin Chudchob, een politieke ritselaar uit Buriram, onder wiens bezielende leiding, hopen geld en netwerk voetbalclub Buriram vanuit het niets een Thaise topper werd. Newin werkte eerst met Thaksin samen, maar koos na de militaire coup van 2006 voor Democraten. Hij was in 2009 de ‘kingmaker‘ die Abhisit het premierschap in handen speelde, zonder dat daar algemene verkiezingen aan te pas kwamen.

En wat dan nu, democraten tegen de junta?

Hans Geleijnse, Troebel water, Thaise verkiezingen, Politieke partijen
De PPP-top: gezeur over popular vote. Maar welke tegenactie?
Foto Khaosod English

De rijen sluiten, dat staat voorop. En serieus overwegen de aanhang te mobiliseren voor de al op gang gekomen actie om de Kiesraad wegens incompetentie en partijdigheid uit het zadel te wippen. Als dat gebeurt zouden volgens gangbare praktijk de verkiezingen ongeldig moeten worden verklaard en dat is geen nieuwigheid in de Thaise politiek. Er zijn slechts 30.000 handtekeningen nodig om dat op de rails te krijgen, wat zou kunnen leiden tot nieuwe verkiezingen na 9 mei.

Tegengeworpen kan worden dat de onrust waarmee dit gepaard zal gaan een open uitnodiging is aan de militairen om hun bewind voort te zetten, desnoods met een nieuwe coup. Het excuus  ‘maatschappelijke onrust’ en ‘bedreiging van de veiligheid van staat en monarchie’ is al vaak genoeg van stal gehaald. Maar wachten tot 9 mei brengt het risico dat het Prayuth-bewind door verkiezingen wordt gelegitimeerd. ‘Wij hebben een mandaat van het volk gekregen, jullie zijn gewoonweg slechte verliezers,’ zullen de ‘democraten tegen de junta‘ dan te horen krijgen.

De prognose dat alle partijen zich tot winnaar van de verkiezingen zouden uitroepen is al uitgekomen. Te hopen is dat dit niet het geval is met de voorspelling dat na 9 mei er slechts verliezers zijn.

Bronnen:

Bangkok Post, The Nation, Khaosod English

Eerder stembusgekraak op Trefpunt: Chaos en geklaag

 

 

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 318 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Woont sinds 2010 met partner en dochter in Thailand.

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*