Thailand. De verkiezingen van 24 maart. Hoe werkt het systeem?

Thailand gaat zondag 24 maart naar de stembus. Voor het eerst in vijf jaar na de ongeldig verklaarde verkiezingen van februari 2014, enkele maanden later gevolgd door een militaire staatsgreep. De militairen achten nu de tijd rijp voor meer democratie. De eerste vraag is dan of het kiessysteem zelf democratisch is, gelijke kansen aan alle deelnemende partijen biedt. Tino Kuis analyseert.

Tino Kuis, Kiessysteem, Thaise Verkiezingen
Thaise parlement
Foto Wikipedia/Flickr

De Thaise Staten Generaal noemt men de De Nationale Vergadering en bestaat net als in Nederland uit twee kamers. De Senaat (Eerst Kamer) wordt in zijn geheel benoemd en het Huis van Afgevaardigden (Tweede Kamer, Parlement) wordt geheel gekozen door de bevolking.

De Senaat

De Senaat zal een zittingsduur van 5 jaar hebben. Dit terwijl de volgende parlementsverkiezingen regulier vier jaar na de huidige plaats zullen vinden. De invloed van de in maart benoemde Senaat blijft bestaan terwijl die van het gekozen Huis van Afgevaardigden afloopt.

De 150 leden van de Senaat zijn officieel politiek neutraal (ze mogen geen banden hebben met politieke partijen). De senaatsleden worden allen gekozen en benoemd door de junta: 6 leden uit hoofde van hun functie (de drie commandanten van de strijdkrachten, het hoofd van alle strijdkrachten, het hoofd van de politie, en de secretaris-generaal van het ministerie van defensie), 40 leden uit hoofde van hun beroep en de 194 anderen rechtstreeks geselecteerd door de junta.

De Senaat zal veel in de melk te brokken hebben:

1 Samen met het 500 zetels tellende Huis van Afgevaarigden bepalen de 250 senatoren wie premier wordt. Echter, als dit benoemde college unaniem voor een kandidaat kiest heeft deze  slechts 126 stemmen uit het Parlement nodig om regeringsleider te worden. De premier hoeft geen parlementslid of lid van een politieke partij te zijn en zo kan met hulp van de Senaat bijvoorbeeld een ‘buitenstaander’ zoals generaal Prayut gekozen worden.
2 de Senaat beslist mee over grondwetsherzieningen of een amnestie
3 de Senaat beslist mee over wetten die duidelijke hervormingen voorstaan
4 de Senaat heeft een belangrijke rol bij het benoemen van leden van de zogenaamd onafhankelijke organisaties zoals de Kiesraad, de Nationale Anticorruptie Raad en het  Constitutionele Hof
5 de Senaat beoordeelt of de regering zich houdt aan de door de huidige junta opgestelde 20-jaar strategie (zie hieronder).

Het Parlement

In het verleden brachten de kiezers twee stemmen uit: één op een districtenlijst en één op een partijlijst.  Nu zullen ze één stem uitbrengen. De kandidaat/partij met de meeste stemmen in één van de 350  districten wordt parlementslid. Dat is duidelijk. Maar voor de stemmen die niet naar de winnende kandidaat/partij in de kiesdistricten gingen geldt een gecompliceerde mix van district- en proportioneel stelsel die bepaalt welke partijen de resterende 150 zetels veroveren.

Dit leidt tevens tot voor de kiezer moeilijk te begrijpen stembiljetten die voor verwarring zullen zorgen. De partijen hebben nu in elk kiesdistrict een ander nummer, niet hetzelfde nummer over het hele land als in het verleden.

Het nieuwe kiessysteem zorgt er zo voor dat de grootste partij behoorlijk wat zetels zal inleveren en vrijwel onmogelijk een meerderheid kan verkrijgen, terwijl de daarop volgende partijen – in meer of mindere mate- wat meer zetels verkrijgen.

In de volgende tabel zien we de vergelijking met de verkiezingen in 2011. Bij een even groot percentage stemmen verliest in het nieuwe kiessysteem de grootste partij veel zetels terwijl de middenpartijen profiteren.

Tino Kuis, Kiessysteem, Verkieizngen 2019

In de huidige grondwet is een 20-jarige strategie opgenomen waar alle toekomstige regeringen zich aan hebben te houden op straffe van  opheffing. Die strategie is in heel vage en algemene termen geschreven wat de kans op overtreding vergroot.

De onafhankelijke organen

De leden van de Kiesraad, het Constitutionele Hof en de Anticorruptie Commissie zijn door de huidige junta gekozen en benoemd en kunnen een grote invloed uitoefenen.

Kiesrechtgeografie ofwel  gerrymandering

In november 2017 verhinderde premier Prayut met zijn almachtige artikel 44 een publicatie van de nieuwe indeling in kiesdistricten.  In november 2018 maakte de Kiesraad de indeling in districten eindelijk  bekend. Veel oude partijen protesteerden omdat ze  zagen dat de nieuwe indeling van een aantal districten ten nadele was van hun partij en ten voordele van de nieuwe Phalang Pracharat Partij, de partij van Prayuth.

Beperkingen in het voeren van verkiezingscampagnes

Deze zijn door de Kiesraad afgekondigd. De partijen kunnen maar een vastgestelde hoeveelheid geld besteden, in beperkte mate affiches plaatsen, waar ook geen afbeeldingen van niet-politieke figuren (zoals Thaksin en Yingluck) op mogen staan en ook het gebruik van de sociale media is beperkt.  Aan de andere kant is het duidelijk dat het huidige regime met overheidsgeld uitgebreid campagne voert. Zoals mobiele kabinetsvergaderingen her en der in het land.

Conclusie

Tino Kuis, Kiessysteem, Thaise Verkiezingen
Gerrymandering cartoon มานี (Manie)

Het kiessysteem is zo opgezet dat het bepaalde partijen bevoordeelt en beperkingen oplegt aan de verkiezingscampagnes.

De grondwet en de hervormingen van diverse instanties zijn verder dusdanig dat de huidige junta nog jaren haar invloed kan uitoefenen op het beleid. Het zal in de eerste plaats al lastig worden voor anti-junta partijen om een kabinet te vormen. En elk kabinet heeft ernstig rekening te houden met een Senaat en ‘onafhankelijke organen’ die op hand van de junta zijn. Grote hervormingen, een echt ander pad in slaan, dat is zo goed als onmogelijk.  De soevereiniteit en zelfstandigheid van de komende regering is zeer beperkt  wat het democratische gehalte van de staat ondermijnt.

Met dank aan Rob V. voor zijn inbreng

Meer weten?

Speelse video Hond eet hond legt ingewikkeld kiessysteem uit
As rigged as it gets
Gegoochel met kiesdistricten

Elders op Trefpunt over verkiezingen: Democratie? Nee, dank u
Tino Kuis
Over Tino Kuis 121 Artikelen
Tino Kuis. gepensioneerde huisarts, woont in Zutphen. Na zijn opleiding werkte hij drie jaar als tropenarts in Tanzania en daarna vijfentwintig jaar als huisarts in Vlaardingen. Hij heeft in Nederland drie volwassen kinderen. Tino verbleef van 1999 tot 2017 in Thailand. Zijn 18-jarige Thaise zoon studeert in Chiang Mai. Tino heeft zich gespecialiseerd in Thaise taal, cultuur en geschiedenis.

1 Comment

  1. Op de afbeelding van Manie staat:

    Les 181.
    Manie is depressief. Hoe kom ik van deze verdomde indeling af?
    Manie is blij. Dit is hoe. Het anders indelen van de grenzen.

    Leuke cartoons, al krijgt het hondje er vaak van langs. Manie trapt hem regelmatig in elkasr, ze is een meisje met problemen…

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*