Thaise geruchtenmolen. Scheuren in elite, volk twittert over staatsgreep

Een prinses als kandidaat-premier, een koning die haar terugfluit, twee dagen later coupgeruchten en een ‘nepbericht’ in de Staatscourant over hoge militairen die uit hun functie zouden zijn ontheven. Thailand is in beroering met verkiezingen in aantocht, en het heeft er de schijn van dat het huidige bewind de regie niet meer vast in handen heeft.

Thaise verkieizngen, Geruchtenmolen, Kandidatuur prinses, Staatsgreep
Prinses Ubolratana en onderdanen in 2016 bij een filmfestival in Santa Monica (US).
(Photo by Michael Bezjian/WireImage)

Om de laatste ontwikkelingen enigszins te kunnen plaatsen moeten we terug in de geschiedenis. Sinds het overlijden van koning Bhumibol in 2016 schortte het regelmatig aan coördinatie tussen junta en paleis. Premier en junta-leider Prayuth Chan O-cha werd van meet af aan voor verrassingen geplaatst. Prayuth kondigde de troonsbestijging aan, de kroonprins liet weten te willen wachten omdat hij voor zichzelf een langere rouwperiode wenste. De junta kwam met een nieuwe grondwet, de koning wijzigde die op onderdelen. De junta kondigde na herhaaldelijk uitstel 24 februari als verkiezingsdatum aan en zag zich gedwongen die opnieuw uit te stellen toen de bekrachtiging door een koninklijk decreet uitbleef en Zijne Majesteit zijn formele troonsbestijging op 4 en 5 mei stelde.

De vorst laat zich gelden

TT-redactie, Kroonprins, Nieuwe Koning
Maha Vajiralongkorn als kroonprins
Foto van Wikipedia

De afgelopen twee jaar is er ten paleize veel veranderd. Het regende nieuwe benoemingen ter vervanging van de oude garde die koning Bhumibol trouw diende. Zo is de 97-jarige voormalige regent en grijze kardinaal van de Thaise politiek, ex-generaal Prem, nog wel lid van de Koninklijke Adviesraad, maar op een zijspoor gerangeerd. Verschillende instanties die onder zeggenschap van de regering vielen werden onder direct beheer van het paleis gebracht, met als meest opvallende het Crown Property Bureau, de koninklijke domeinen, waarvan het Amerikaanse expert-magazine Forbes in 2012 de waarde op 30 miljard dollar schatte.

Deze wijzigingen gingen gepaard met verschuivingen in de militaire top. Rijzende ster was met koninklijke goedkeuring generaal Apirat Kongsompong. Hij werd vorig jaar september tot opperbevelhebber van het leger benoemd, en kort daarna ook in de bestuursraad Koninklijke Domeinen. Apirat haalde meteen de voorpagina’s met waarschuwingen voor een nieuwe staatsgreep als er onrust in het land zou uitbreken. Hij is de zoon van generaal Sunthorn Kongsompong, een couppleger uit 1991. Apirats reputatie als ijzervreter vestigde hij door voorop te gaan in de gewelddadige strijd tegen de roodhemden-rebellie in 2010.

Wapenbroeders en rivalen

Voor de buitenwacht zijn Apirat en Prayuth strijdmakkers, twee handen op één geüniformeerde buik. Maar zij hebben carrière gemaakt bij twee rivaliserende onderdelen, zeg maar het Ajax en Feijenoord van de Thaise strijdkrachten. Prayuth en zijn tweede man Prawit Wongsuwan, komen  uit de rangen van de Tweede Infanterie Divisie, bijnaam Burapapayak (Oostelijke Tijgers), het reservoir voor de zgn. Queens Guards. Apirat is een grootheid van de Wongthewan, de Eerste Infanterie Divisie, leverancier van de King’s Guards. Onder koning Bhumibol was de Queens Guard favoriet, uit die rangen kwam in 2014 ook de militaire staatsgreep.

Thaise verkieizngen, Geruchtenmolen, Kandidatuur prinses, Staatsgreep
Generaal Apirat onder het volk in Bangkok.  Foto gezien op Student Weekly

Na zijn benoeming heeft Apirat de troepen van Eastern Tijgers en Queens Guards uit Bangkok laten vertrekken. Het hoofdstedelijke bastion wordt nu bewaakt door zijn troepen, waartoe ook nieuwe beveiligingseenheden van vorst en koninklijke familie zijn gevormd, de elite van de elitetroepen, Universiteitsdocent en Thailand-deskundige Paul Chambers meent dat de koning zijn persoonlijke stempel op deze herstructurering heeft gedrukt: ‘de reguliere troepen in Bangkok zijn vervangen door soldaten en eenheden onder bevel van commandanten die zijn gekozen door de monarch persoonlijk.’ Deze herstructurering geeft het paleis een eigen politiemacht die formeel onder de DSI (de Thaise FBI) valt, maar een zelfstandige bevelstructuur heeft, landelijk kan opereren, met een taakomschrijving waarin ook terrorismebestrijding is opgenomen.

Coup onwaarschijnlijk, uitstel verkiezingen niet

Hoeveel gewicht er moet worden gehecht aan rivaliteit in de militaire top blijft gissen. Maar zeker is dat juntaleider Prayuth na ruim vier jaar als premier daar minder invloed heeft. Het gezichtsverlies dat hij aantal malen moest lijden onderstreept dat men in de elite die dit land bestuurt niet van oordeel is dat hij de gewenste stabiliteit heeft gebracht. Maar dat dit ‘rechtgezet’ gaat worden met een coup is onwaarschijnlijk.

Hans Geleijnse, Staatsgreep, Jubileum. GeruhtenmolenDe militairen zijn al aan de macht en op basis van de door hen gemaakte grondwet zullen zij nog jaren voor en achter de schermen de touwtjes in handen houden. Ook de herstructurering van het leger, die door Apirat voortvarend ter hand is genomen, sluit een tegencoup van ontevreden militaire fracties uit. En tenslotte is er de aangekondigde kroningsplechtigheid, die volgens premier Prayuth ‘relatief bescheiden’ zal zijn. Een staatsgreep voorafgaand aan de feestelijkheden van 4, 5 en 6 mei zou elders ter wereld zeer slecht vallen.

Waarschijnlijker is dat wanneer de tegenstellingen in de top blijven oplopen tot uitstel van de verkiezingen wordt besloten, uiteraard met een beroep op de veiligheidssituatie in het land. Zo’n uitstel is politiek minder riskant, de zwarte Piet gaat naar de huidige leiders en buitenslands zal van westerse kant hooguit wat verbaal spierballenvertoon zijn.

De trukendoos van Thaksin

Dat de scheuren in het establishment duidelijk zichtbaar zijn geworden is te danken aan de opzienbarende kandidatuur voor het premierschap van de 67-jarige zuster van de koning, prinses Ubolratana. Het was een publiciteitsstunt van jewelste, en voornaamste slachtoffer was juntaleider Prayuth. Zijn presentatie later die dag tot kandidaat-premier voor juntapartij Phalang Pracharat werd volkomen overschaduwd door het sensationele nieuws. Prayuth moest er bovendien (evenals andere politieke leiders en de Kiesraad trouwens) het zwijgen toedoen, zolang er vanuit het paleis geen rood of groen licht was gegeven.

Maar er was meer aan de hand. Vriend en vijand zijn het erover eens dat de stunt van Thai Raksa Chart werd gedirigeerd door de naar het buitenland gevluchte ex-premier Thaksin.  Evenmin was het een geheim dat een deel van het politieke en militaire establishment toenadering zocht om een einde te kunnen maken aan de al meer dan tien jaar voortdurende stammenstrijd tussen rood en geel in de Thaise politiek. Over een breed Thais media-front zijn commentaren het eens dat Thaksin zijn hand heeft overspeeld. Hij wilde net als in 2011 met de introductie van zijn zus en kloon Yingluck als politiek leider een breuk forceren door deze aparte prinses uit zijn trukendoos te toveren.

Thaise verkieizngen, Geruchtenmolen, Kandidatuur prinses, Staatsgreep
VIP Voetbalsupporters in Moskou trekken in media aandacht
Publicatie in  Strait Times

Dat er tussen de prinses en de Shinawatra’s vriendschappelijk aan toe ging was vorig jaar al publiekelijk zichtbaar geworden door foto’s van het drietal bij het WK-voetbal in Moskou, die viraal gingen op Thaise sociale media. Mogelijk was de gevluchte premier iets te zeker van zijn royale connecties, met als gevolg dat hij en zijn politieke fanclub Thai Raksa Chart nu de wrange vruchten plukken. Na de koninklijkke oekaze vorige week twitterde Thaksin zaterdag ijn teleurgestelde aanhang moed in: ‘Kop op, we blijven voorwaarts gaan’. We leren van ervaringen uit het verleden, voegde hij er nog aan toe. Echter, nu ook de Kiesraad de sensationele kandidatuur van de prinses heeft verboden en naar alle waarschijnlijkheid Thai Raksa Chart zal ontbinden zal Thaksin nieuwe stunts moeten bedenken.

Grote verliezer is het Thaise volk. Meer democratie en vrijheid van meningsuiting lijken verder weg dan ooit. Niet alleen de politieke, ook de economische signalen kondigen storm aan. De machtsstrijd aan de top gaat over hun hoofden heen, het enige wat resteert is het hart luchten op Twitter en andere sociale media. Wat masaal en vaak met de nodige voorzichtigheid gebeurt.

Geraadpleegde bronnen: Nikkei, Guardian, Khasod English, Bangkok Post

Ook op Trefpunt: Thaise verkiezingen democratisch?

Gerelateerde berichten

Redactie
Over Redactie 513 Artikelen
De auteursnaam van de redactie van Trefpunt Azië. Wij publiceren onder deze naam berichten van de redactie en bijdragen die niet onder naam van de bron kunnen worden geplaatst.

4 Comments

  1. Hoewel het Thaise koningshuis zegt boven de politiek te staan wijst deze en vele andere gebeurtenissen in het verleden er op dat het niet waar is. Tegelijkertijd kan en mag het niet besproken worden op straffe van vele jaren gevangenisstraf. Een combinatie die in deze tijd niet houdbaar is.

  2. Een uitstekend verhaal, volledig, duidelijk en waar. Ik kan het met de laatste alinea eens zijn. Ik krijg er een hopeloos en verdrietig gevoel bij.

    Klein onbelangrijk puntje. Het is niet de Thai Rak Chart partij maar พรรคไทยรักษาชาติ de Thai Raksa Chart partij. ‘Raksa’ betekent ‘zorgen voor’ en ‘chart’ betekent zowel ‘geboorte’ als ‘natie’. De ‘Thais Zorgen Voor de Natie Partij’.

    • Komt nog die vreemde schrijfwijze bij die het voor Nederlanders (en Engelsen) niet makkelijk maakt de naam goed uit te spreken. De า is een lange aa klank en ติ op het eind wordt hier uitgesproken als een -t klank. Dan kom je uit op een spelling zoals (Phak) Thai Raksaa Tjaat. Uitgesproken als (Phák) Thai Rák-sǎa Tjâat.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*