Thailand. Wat is Thainess?

Kort geleden verscheen op Trefpunt Azië een mooi artikel van de hand van Rob V. Het artikel heette: Thainess en hoe Thai zijn de Thai zelf. De ondertitel was: Thainess en het uitwissen van plaatselijke identiteit.

Robs artikel heb ik met interesse gelezen en ik raad iedereen die geïnteresseerd is in Thailand en het artikel nog niet heeft gelezen, dat alsnog te doen. Het gaat over hoe de verschillende bevolkingsgroepen in de regio in de loop der tijd geThaiïficeerd werden. Over dat de Thais niet degenen zijn die de Thaise overheid ons wil doen geloven dat ze zijn.

En toch, ondanks de diepgang en de voortreffelijke wijze waarop Rob de geschiedenis van Thailand beschrijft, werd ik door het artikel op het verkeerde been gezet. Want nadat ik het artikel had gelezen, wist ik wel wie de Thais (niet) zijn, maar niet hoe de Thais zijn.

Want wat is dat Thainess nu eigenlijk? Dat begrip dat ongrijpbaar boven Thailand zweeft en dat bij farangs soms irritatie weet op te wekken? Of moet ik zeggen frustratie, omdat wij niet bij machte zijn het te vangen, ook al gaan we op onze tenen staan? En welke smaak heeft het weefselvocht van de gemiddelde Thai gekregen, nu de Thaise samenleving al ruim tachtig jaar in Phibuns Nationale Thainess Marinade ligt? Anders gezegd hoe Thais zijn de Thais?

Heipalen van de Thaise samenleving

Laat ik beginnen met het eind van het artikel van Rob. Hij schrijft:
‘Onder het extreem nationalistische beleid van dictator veldmaarschalk Phibun Songkraam in de jaren 30 en begin jaren 40 werd Thainess er nog eens goed ingehamerd.’

André van Leijen, Thailand, Wat is Thainees, Phibun Songkraam
Phibun Songkraam

Maar wat werd er dan precies ingehamerd? De drie heipalen waarop de Thaise samenleving  gefundeerd is? Natie, Godsdienst en Koning? Hoe uit zich dat dan? En is Phibuns Nationale Thainess Marinade inmiddels niet een beetje waterig geworden?

André van Leijen, Thailand, Wat is Thainess, Thaise vlag
Thaise vlag en de drie steunpilaren van de Thaise samenleving

Wat is Thainess?
Degenen die daar het beste op kunnen antwoorden, zijn natuurlijk de Thais zelf. Laten we beginnen met de Tourist Authority of Thailand (TAT). In een in 2015 uitgegeven brochure schrijven zij: “Here is your new next handy travel companion on the next journey to explore the very Thai, the hidden meaning of the melody of Thainess”. Nou, dat belooft wat.

In 179 bladzijden passeren de volgende ‘juwelen’ van de Thaise samenleving de revue: food, festivities, fun, way of life, art, wisdom en wellness. Een uitstekende reisgids voor een ieder die Thailand wil verkennen. Dat wel. Maar na 179 bladzijden te hebben doorgeworsteld, weet ik nog steeds niet wat die “hidden meaning of the melody of Thainess” is. Die blijft verborgen.

André van Leijen Thailand, Wat is Thainess?
De brochure van The Tourist Authority of Thailand

Rouwende Thais

Meer houvast biedt de scriptie van de Thaise Jitlada Meesuk, waarmee zij afstudeerde aan de Zweedse Universiteit van Lund. De titel van de scriptie is “A Grieving Nation: Exploring Thainess in the Space of Emotion”. Zij beschrijft daarin hoe de Thainess na het verscheiden van koning Bhumibol tot uiting kwam bij de rouwende Thais.

Uit haar scriptie blijkt dat de betekenis van het begrip Thainess herhaaldelijk is bijgesteld door de Thaise elite in antwoord op de politieke context van het moment. Ze haalt daarbij de Thaise historicus Saichol Sattayanurak aan, die stelt dat ondanks de rekbaarheid van het begrip er een onveranderlijke kernbetekenis is, die er op neerkomt “dat Thailand goed is, omdat alle Thais leven in een modern land met een rijke geschiedenis, met prachtige op door het boeddhisme geïnspireerde kunst en cultuur en omdat alle Thais leven in een vreedzame boeddhistische koninkrijk met een humanistische, talentvolle monarch die het land bestuurt met de juiste moraal”.

Daarmee is volgens Saichol het Thaise volk vertrouwd geraakt met een sociale hiërarchie, een hegemonie van het paleis en tegelijkertijd met het onderdrukken van gelijkheid, politieke deelname en culturele diversiteit. Volgens Saichol draagt deze mainstream opvatting van het begrip Thainess bij aan het structurele geweld van het land.

André van Leijen, Thailand, Wat is Thainess, Jitlada Meesuk
Jitlada Meesuk

Volgens Jitlada Meesuk vertegenwoordigen culturele waarden als gastvrijheid, liefdadigheid, edelmoedigheid, saamhorigheid en loyaliteit aan de monarch de ideale opvatting van het begrip Thainess. Aangezien koning Bhumibol een lichtend voorbeeld was voor de Thais in deze zaken, was de rouw van de Thaise bevolking om zijn dood, daarom ook oprecht.

Volgens Jitlada kregen de Thais door de machthebbers voorgeschreven hoe ze dienden te rouwen. Het feit dat ze dit zonder meer accepteerden was al een blijk van hun Thainess, zegt Jitlada. Sterker nog degenen die niet op de juiste manier rouwden werden als on-Thais gezien en beschimpt en beschaamd.

Uiteenlopende opvattingen

Tijdens mijn zoektocht op internet naar wat Thainess nu eigenlijk is, bleek dat de Thais daar zeer uiteenlopende opvattingen over hebben. Een mooi voorbeeld daarvan is een debat dat plaats vond bij The Foreign Correspondents Club of Thailand in juni 2015. Deelnemers waren Darunee Thamapodol van het ministerie van cultuur, Chattan Kunjara Na Ayutthaya van de Tourism Authority of Thailand (TAT); Philip Cornwel-Smith, auteur van het boek “Very Thai”, schrijver Somtow Sucharitkul en Pitch Pongsawat, wetenschappelijk medewerker politicologie aan de Chulalongkorn Universiteit.

André van Leijen, Thailand, Wat is Thainess, Is dit Thainess?
Is dit Thainess?

Chattan Kunjara Na Ayutthaya (toerisme) vond het een hele klus, om het begrip Thainess aan buitenlanders uit te leggen. Vandaar die brochure van 179 bladzijden, waar ik geen touw aan vast kan knopen.
Pitch Pongsawat (politicoloog) vond het een uiting van Thainess als Thais zichzelf presenteren als zijnde normaal in een situatie waarin ze niet zo normaal zijn. Ook na lang nadenken ontging mij de crux van deze stelling.
Misschien kwam Somtow (schrijver) nog het dichtst bij de waarheid. Hij legde het begrip Thainess uit aan de hand van de Thaise keuken.

Ik vraag me af: als de Thais al niet weten wat Thainess is, hoe kunnen wij farangs het dan weten? En is het eigenlijk wel iets?
Philip Cornwel-Smith (Very Thai) zei tijdens het debat, dat het hele gedoe met die zogenaamde Thainess nogal overdreven is. Thais zijn helemaal niet zo uniek. Bovendien zijn de Thais aan het veranderen. De meeste Thais zitten tegenwoordig liever in een shopping mall dan in een wat.

Ik ben aan het eind van mijn queeste gekomen naar de Heilige Graal van Thailand en ik moet bekennen dat ik met lege handen sta. Ik kan u helaas niet vertellen wat Thainess is. Daarom richt ik me tot u, beste lezer. Weet u het?

Bronnen

Het artikel van Rob V.:
https://www.trefpuntazie.com/thailand-thainess-wie-thai-wie-niet-robv/

De brochure van de Tourist Authority of Thailand:
https://www.tourismthailand.org/fileadmin/upload_img/Multimedia/Ebrochure/670/Thainess.pdf

De scriptie van Jitlada Meesuk:
https://www.tourismthailand.org/fileadmin/upload_img/Multimedia/Ebrochure/670/Thainess.pdf

Verslag van het debat in The Foreign Correspondents Club of Thailand:
https://www.bangkokpost.com/lifestyle/social-and-lifestyle/596376/an-open-conversation-about-thainess

AP-Bericht en video gepubliceerd door Khaosod English over beschamen van on-Thaise vrouw:
http://www.khaosodenglish.com/news/crimecourtscalamity/crime-crime/2016/10/17/mob-demands-woman-accused-royal-defamation-kneel-portrait/

 

André van Leijen
Over André van Leijen 170 Artikelen
André van Leijen (1947) is schrijver en bioloog. Hij heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw vijf jaar over de wereld. Inmiddels zijn ze terug in Schiedam, waar André een boek heeft geschreven over zijn belevenissen. Het is te bestellen via bol.com, via alle boekhandels in Nederland en via het redactieadres van Trefpunt Azië: post@trefpuntazie.com Titel: Beste Reizigers ISBN: 978-94-6345-888-7 Prijs: 14,95.

8 Comments

  1. Dit is denk ik een cruciaal citaat uit een werk van Saichol Sattayanurak:

    ‘Daarmee is volgens Saichol het Thaise volk vertrouwd geraakt met een sociale hiërarchie, een hegemonie van het paleis en tegelijkertijd met het onderdrukken van gelijkheid, politieke deelname en culturele diversiteit. Volgens Saichol draagt deze mainstream opvatting van het begrip Thainess bij aan het structurele geweld van het land.’

    Met andere woorden: de monarchie en de daaruit af te leiden hiërarchie is het enige strikt noodzakelijke element in het begrip ‘Thainess’.

    Hier staat het volledige verhaal:
    http://www.thaimissions.info/gsdl/collect/thaimiss/index/assoc/HASH0182/3bba5980.dir/doc.pdf

    • Tino, zoals je ongetwijfeld weet, kookt water bij 100 graden Celsius. Nu kunnen wetenschappers elke keer het vuur onder een pan water aanzetten en kijken bij hoeveel graden het water gaat koken. En wat blijkt? Elke keer gaat het water koken bij 100 graden celsius. Zo komen we natuurlijk niet verder. Willen we verder komen, dan moeten we een keer iets anders verzinnen. Op een andere manier de wereld benaderen.

  2. Je kunt een begrip vastleggen door 1.het noemen van een bepalende eigenschap, of 2. door het opsommen van de elementen die er onder vallen.
    Het is duidelijk dat wat ‘Thainess’ betreft de eerste aanpak mislukt. De tweede geeft hoogstens een impressie aan de hand van een willekeurig aandoende collectie voorbeelden. Het door mij zeer gewaardeerde boek van Cornwel-Smith volgt dit patroon.
    Wie niet bij voorbaat gelooft in de exclusiviteit van ‘het Thaise’ zal naar mijn mening niet veel verder komen.
    En dat hoeft ook niet. Het zgn. begrip wordt immers gehanteerd om de ‘gelovigen’ bijeen te houden, en dient zo een politiek doel, verheldering’ kan dat doel alleen maar in gevaar brengen.

  3. Dank voor je compliment André. Als je mij vraagt wat Thainess is dan zeg ik ‘dat is het beeld waaraan de ideale Thai zou moeten voldoen, dit beeld is natuurlijk afhankelijk van de situatie (persoon, tijd etc.)’. Thainess is waar elke echte burger naar zou moeten streven, zo hoe de machthebbers de burger en de cultuur graag zien.

    Dé Thai bestaat uiteraard niet (net zo min als dé Nederlander), er zal dan ook geen Thai zijn die het veranderlijke Thainess geheel kan vertegenwoordigen. Een onbereikbaar ‘ideaal’ beeld.

  4. Dat is inderdaad de mainstream versie, Tino. Maar blijkbaar zijn de meningen verdeeld.

  5. Ergens in je verhaal staat het antwoord al, Andre. Thainess, ความเป็นไทย khwaam pen thai, is al datgene wat de Thaise elite aan de Thaise bevolking opdringt om hun gezag te kunnen handhaven en zich mooier (ook aan buitenlanders) voor te doen dan ze in werkelijkheid zijn. Het is een sprookje, een fabeltje, een verbeelding. Het is iets engelachtigs, en zij die er tegen ingaan zijn de duivels. Het heeft alle kenmerken van een religie. Er is een bijbel, er zijn heiligen, pastoors en een Inquisitie. Er zijn symbolen en rituelen, gebeden, geboden en verboden. Een ongelovige kan het onmogelijk doorgronden. Dat is Thainess.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.