Thailand. Spookgidsen voor eigen rekening, mag het weer?

Een prima item voor spookgidsen: het spookfestival in Khon Kaen

Spookgidsen, zo werden en worden ze nog steeds, genoemd in het Thaise reisjargon. Ze zijn in heel wat landen te vinden; lokale mensen die zich aanbieden bij hotels en luchthavens om buitenlandse toeristen rond te leiden langs de bezienswaardigheden. Een vergunning hebben ze niet; een opleiding vaak ook niet.

Ze zijn niet verbonden aan een reisbureau, maar proberen als illegale zzp-er hun kostje bijeen te scharrelen. Vaak ontbreekt het ze aan parate kennis en voldoende beheersing van het Engels om de buitenlandse bezoeker wat inzicht te geven in de historische en culturele wetenswaardigheden. In veel gevallen wordt hij gewoon ronduit besodemieterd.

 Johnny Walker en Triple Five betaalden alles

Edoch, er zijn goede en slechte spookgidsen. Een veertig jaar geleden maakte ik mijn eerste tripje naar Birma. Je kon er toen maar een week verblijven, die te bekostigen was door in Thailand een fles Johnny Walker rood en een slof triple five sigaretten te kopen. Bij aankomst in Rangoon waren die voor een goede prijs door te verkopen. Ook was er de zwarte markt voor de harde dollars met een wisselkoers enkele malen hoger dan de officiële.

Op de luchthaven van Rangoon stond een leger van spookgidsen de weinige buitenlandse bezoekers op te wachten. De mijne heette Sam en was journalist. Onder het militaire regiem dat de vrije pers had afgeschaft, was hij gedoemd werkeloos te zijn. Ik gaf hem mijn slof, mijn fles en twintig dollar voor de zwarte wisselmarkt. Het kon wel even duren, zei hij. Hij verdween en ik wachtte, een kwartier…, een half uur… en begon te vrezen.

Maar daar kwam hij warempel toch aanzetten met de juiste hoeveelheid Kyats die hij me heimelijk toestopte. We brachten een week samen door. Hij hielp me de informatie te verzamelen voor enkele verhalen die ik aan Engelstalige bladen in Bangkok wist te slijten. En zo zzp-de ook ikzelf mijn bestaan bij elkaar.

 Patpong en Soi Cowboy waren verplichte nummers

In mijn Bangkokse jaren heb ik op uitdrukkelijk verzoek zo nu en dan ook wel eens ploegje Nederlandse of Belgische journalisten mee op sleeptouw genomen. Als Nederlander wonend in Bangkok promoveerde je in die dagen al snel tot alwetend factotum. Patpong, Soi Cowboy, Grace of Thermae waren altijd vaste onderdelen op het programma.

Daar waren toen nog pakkende verhalen over te schrijven; hoe erg het voor de plattelandsmokkels met hongerige kindjes en een zieke oma wel niet was om de stereotype dikke Duitsers te moeten behagen. Om dat aan den lijve te ervaren moest er altijd wel eentje mee naar de hotelkamer natuurlijk.

Het veel besproken onderwerp in pakkende verhalen

Toeristisch gesproken lag Thailand in die dagen nog in de wieg. In 1982 haalde het land voor het eerst 2 miljoen toeristen binnen. De Tourism Authority of Thailand (TAT) wilde daar zo snel mogelijk meer van maken. Ze bekommerden zich niet al veel om wat de buitenlanders ín het Land van de Glimlach kwamen doen.

Er waren hotels die in Nederlandse reisbrochures werden aangeprezen als ‘uitstekend geschikt voor de vrijgezel’. Er waren er zelfs bij waar je bij intekening aan de receptie je seksuele geaardheid moest opgeven om de ‘catering’ daar dan naadloos op te kunnen afstemmen.

 Het geeft een waarborg

De toeristendollar vloeide, maar zo nu en dan kwam de Thaise seksindustrie in de buitenlandse kranten behoorlijk onder vuur te liggen. Een Thaise politicus had daar zijn goed doorwrochte antwoord op klaar. ‘Als ons land vooruit wil komen, moet een generatie jonge vrouwen zich daarvoor maar opofferen’, zo zei hij in een interview.

Buiten Bangkok werd aan gidsenopleidingen hoegenaamd niets gedaan en ook in Bangkok zelf stelde het niet veel voor. Er werd maar wat aangerommeld. Eind jaren tachtig kwam daar enige verandering in toen de TAT samen met enkele universiteiten een opleidingsprogramma voor reisgidsen opzette. Van standaardisatie was geen sprake. In Chiangmai bijvoorbeeld moest je drie maanden een avondcursus volgen, terwijl je in Trang in twee dagen je diploma haalde. Tegenwoordig moet je om een ‘badge’ te krijgen als vooropleiding minstens kandidaats hebben.

Thaise gidse bezig een vertrouwensrelatie op te bouwen

Gidsen mogen echter niet op eigen houtje buitenlandse toeristen onder hun hoede nemen. Ze moeten verbonden zijn aan een officieel geregistreerd reisbureau dat een garantiesom heeft gestort.

Dat geeft mensen die een rondreis geboekt hebben, een zekere waarborg dat het programma naar behoren wordt uitgevoerd. En dat een malafide reisbureau er niet met de reeds betaalde penningen vandoor gaat.

Het zijn echter de gidsen die een vertrouwensrelatie opbouwen met de deelnemers aan een rondreis. Begrijpelijk, want zij zijn vaak dagen- of wekenlang met ze onderweg. Zij zijn het die het programma, hoe goed ook in elkaar gezet door het reisbureau, uiteindelijk moeten ‘maken’.

 Spookgidsen kopen politiecontroles af 

Tussen de buitenlandse bezoekers en de begeleidende gids worden vaak telefoonnummers en e-mailadressen uitgewisseld. Na een geslaagde reis wordt het contact voortgezet met het oog op een volgend bezoek of vrienden, die ook wel zin hebben in een Thailandreis.

Veel Thaise gidsen weten daar handig gebruik van te maken. Een hotel is snel geboekt op internet. Als je bij een betrouwbare gids, die vaak ook wel voor vervoer kan zorgen, tevens het landarrangement kunt regelen is dat wel zo fijn natuurlijk.

De reisbureaus zien het met lede ogen aan. Het is niet naar de letter van de wet, maar in praktijk is er niet al te veel aan te doen. Een eventuele politiecontrole kan door het schuiven van wat biljetjes worden afgekocht. En als gids kan je ook natuurlijk de halve waarheid ophouden, dat je met vrienden wat aan het toeren bent.

 Reizen boeken op het internet

Op drukbezochte conferenties die de reisindustrie overal ter wereld organiseert, zijn de activiteiten van online hotels en reisagenten vaak geanimeerde gesprekstof. Een groeiend aantal reizigers boekt op het internet en knabbelt daarmee op zorgwekkende manier aan de markt van de traditionele touroperators. Over gidsen (of spookgidsen) wordt er nooit gesproken.

Daar kwam echter plots verandering in toen de Amerikaanse organisatie Arrival in Bangkok een conferentie opzette.  Arrival is een ‘event organiser’ ten behoeve van ontwikkelaars en verkopers van tours, activiteiten en toeristenattracties. Tot de vaste deelnemers aan hun conferenties behoren grote namen zoals TripAdvisor Experiences, Klook, BeMyGuest, Veltra, Google, iVenture Card, Changi Recommends en tientallen andere distributiekanalen en topbedrijven voor reserveringstechnologie.

Tot de sprekers behoorde ook Mario Hardy de grote baas van de Pacific Asia Travel Association. (PATA) In een volgepakte zaal leidde hij een paneldiscussie die tot thema had: Moeten de werkzaamheden van de reisgids gedereguleerd worden? Makkelijker gezegd, moet er worden toegestaan dat spookgidsen voor eigen rekening gaan werken?

PATA baas Mario Hardy zette het op de agenda

Er kwam geen definitief antwoord op, noch van het panel dat bestond uit vertegenwoordigers van Thailand, Singapore, Taiwan en andere landen uit de Mekong regio, noch vanuit het publiek. De aanwezige reisbegeleiders roken even hun kans toen de vertegenwoordigster van de Singapore Tourist Board, Jeanie Lim aan het woord kwam. Ze wist te melden dat deze stadstaat in januari 2018 de regels voor reisgidsen versoepeld had.

Voor tours, die te voet, per fiets of kajak uitgevoerd worden, hoeven gidsen zich niet langer te registreren. Ze kreeg er een bescheiden applausje op.

Grab en Airbnb eisen hun eigen stuk koek uit de reiswereld op

Maar het is meer dan waarschijnlijk dat de meeste aanwezigen van mening waren dat het beter was de dingen maar hun eigen loop te laten. Doe de traditie geen geweld aan. Sinds Thomas Cook 177 jaar geleden zijn eerste reis opzette, hebben reisleiders hun eigen extraatjes altijd weten binnen te halen.

Je kan het natuurlijk ook te voet doen

In de Asean landen gelden strenge regels voor reisbegeleiding. De hebben uiteraard tot doel bedrog en misleiding te voorkomen. Menige reiziger kent de tuk-tuk of taxichauffeur in Bangkok, die voor een belachelijk laag bedrag voorstelt hem te nemen op een stadstoer. Soms kan het zelfs voor niets. De nietsvermoedende klant komt dan tot zijn verbazing meestal snel terecht bij een peperdure kleermaker of in een juwelierswinkel waar commissies te rapen zijn.

Toch rijst de vraag of die strenge regels in deze tijd van mondiaal vliegensvlug contact in cyberspace wel houdbaar zijn. Ook in Thailand hebben Grab en Airbnb hun eigen stuk koek uit de reiswereld opgeëist.

Misschien is het nu wachten op een slimme jongen die een appje ontwikkelt, waarmee in een mum van tijd een reisbegeleider is op te roepen; zoals je nu een taxi van Grab bestelt. De jongens van Arrival moeten in hun kennissenkring vast mensen hebben die dat kunnen.

Of de gevestigde belangen in de reisindustrie een dergelijke innovatie weten te waarderen is minder zeker.

Lees ook: Een lucratieve markt

Antonin Cee
Over Antonin Cee 146 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*