Thailand. Het spanningsveld tussen boeddhisme en democratie

In de Thaise media is voorzichtig gemor over de (wederom uitgestelde) aanstaande verkiezingen en of Thailand wel met pure democratie kan omgaan of niet. Recentelijk nam de 78-jarige politieke commentator en historicus prof. Nidhi Eoseewong in een opiniestuk opvattingen van enkele vooraanstaande monniken over moraliteit en boeddhisme op de korrel.  Rob V. heeft zijn opvattingen vertaald en bewerkt. Het vaak gebruikte begrip Dharma (in het Thais tham of thammá) staat voor de boeddhistische leer en filosofie, en tevens voor inzicht in de werkelijkheid.

Rob V., Nidhi Eoseewong, Moraliteit, Boeddhisme

Thaise monniken beschermen dictatuur en strijden niet tegen onrecht

Een monnik schreef op zijn Facebookpagina dat “Democratie zonder Dharma een ramp is voor het Bruto Nationaal Product”. Een andere, vooraanstaande monnik, inmiddels overleden, waarschuwde dat “zonder moraliteit als basis democratie het meest slechte systeem is”.

Veel mensen vroegen zich af waarom deze waarschuwingen nodig waren. Waarom niet zo’n waarschuwing over de dictatuur en de aanhangers van het dictatoriale bewind? Als slechts één persoon of een kliekje mensen de macht heeft, is het dan niet juist nog veel belangrijker dat er een gevoel voor juiste dharma en moraliteit is? Een dictator met gebrek aan moraliteit is immers veel schadelijker dan een democratisch gekozen parlement met een dergelijk euvel. Dat heeft tenminste nog de steun van het volk. Elke regeringsvorm heeft behoefte aan goede moraliteit, de juiste dharma.

Thailand leeft sinds 24 juni 1938, toen legerleider Phraya Phahon het premierschap op zich nam, onder een semi-democratie of een militaire dictatuur. Het land heeft nauwelijks een stukje democratie mogen proeven. Juist de maarschalken en generaals die zichzelf boven het volk plaatsen zouden belang hebben bij een lesje in normen en waarden, goede dharma en moraliteit.

Dharma en moraliteit hebben in Thailand niet hun basis in de maatschappij, economie of politiek. Daarom lukt het de democratie ook niet om een vuist te maken. En toeval of niet, het zijn de Thaise monniken die een van de grootste aanhangers van dictatoriaal (en paternalistisch) bewind zijn. De monniken hebben de democratische moraliteit genegeerd en als een sterke vesting de diverse Thaise dictaturen gesteund. De wijze leider(s) zullen het volk wel eens vertellen wat de goede weg is en wat juist is.

Maar wat is zijn dharma en moraliteit nu eigenlijk? Het lijkt niet dezelfde dharma die voortvloeit uit het Thaise Theravada boeddhisme. Ook zonder de dharma uit dat Thaise boeddhisme zijn er over heel de wereld vele gezonde democratieën geweest waar men in goede harmonie samenleeft.

Deze democratische landen zien zichzelf als seculiere staten, landen waar de overheid zich niet bemoeit met de religie van mensen, maar waarborgt dat iedereen vrij is zijn eigen geloof te kiezen. Regeringen daar beroepen zich niet op een religieuze moraliteit.

Sommige Thaise monniken zeggen wellicht dat hoewel er geen relatie met religie is, dat toch zeker een universele dharma en moraliteit is. Een die soms in overeenstemming is met de boeddhistische dharma en moraliteit. Maar stel nu dat wij het men hen eens zijn dat er een universele moraliteit bestaat, waarom leren Thaise monniken ons deze moraliteit dan nooit?

Denk bijvoorbeeld aan gelijkwaardigheid van de seksen, distributie van voedsel, goede educatie, goede gezondheidszorg, de tijd en de kans om gelukkig te zijn in het leven enzovoort. Sterker nog, sommige monniken steunen zelfs de schending van deze universele normen en waarden. terwijl die prima zijn te verenigen met het boeddhisme!

Roger Stassen, Pholtograph, Talent
Groepje jonge monniken kijkt vol ontzag omhoog วัดม่วง in Ang Ton. Foto @Pholtograph

Hebben de Thaise monniken ooit in de gaten gehad dat religieuze leiders in bijna heel Zuid Oost Azië de rol op zich namen om te vechten tegen onrecht in hun landen? Terwijl de Thaise dit nog nooit hebben gedaan?

Kortom, de dharma en moraliteit die Thaise monniken prediken om het belang van democratie te ontkennen is onhoudbaar Dit soort boeddhisme respecteert niet de verbondenheid van  moraliteit en democratie.

Politici in een democratie hebben geen religieuze moraliteit nodig en zijn aan geen enkele god of een hiernamaals ook maar iets verschuldigd. De politici hebben slechts verantwoording naar het volk. Zolang de mensen de politici zien als goede vertegenwoordigers zullen ze worden herkozen. Ook daarom is vrijheid van meningsuiting en vrije nieuwsgaring zo belangrijk. Beide zijn een essentieel onderdeel van de democratische moraliteit. Daarmee kunnen handel en wandel van volksvertegenwoordigers langs de meetlat van democratische controle worden gelegd.

 

Foto homepage: @Lode Engelen

Bron: Prachatai

 

Noot van vertaler Rob V.

Ik ben het geheel met Nidhi eens dat voor een goede democratie het volk echt geen lessen nodig heeft en dat de politieke geschiedenis van Thailand tot op heden nu niet bepaalt uitblinkt wat betreft universele of boeddhistische moraliteit. Prima dat de monniken kritiek hebben, maar dat zouden ze dan weleens vaker mogen doen, zeker zolang Thailand niet in vrije democratische wateren vaart. Thailand heeft een transparant, democratisch stelsel nodig waar elke vorm van corruptie wordt bestreden, waar nepotisme en paternalisme niet langer gedoogd worden en waar het Thaise volk onder strikte scheiding van tempel en staat en een trias politica haar eigen geluk en rechtvaardigheid zal vinden.

Rob V.
Over Rob V. 19 Artikelen
Rob V. is een Thailandliefhebber en -ganger. Hij heeft zich gespecialiseerd in immigratiepolitiek en procedures voor verkrijgen Schengen-visa

12 Comments

  1. Idealen kunnen we delen. Maar ze over de werkelijkheid plakken leidt tot niks. Dat doet Nidhi in elk gevla niet, bij hem is de wens niet de vader van de gedachte. Als morgen vrijheid, gelkijkeid, broederschap wordt afgekondigd ga ik met al die miljoenen Thais die daaroovr de afgelopen jaren hebben gestreden dansend de straat op. En wat de cultuurverschillen betreft: de kindertjes die naar het Nederlandse jeugdjournaal kijken worden goed geinformeerd. En voor ons volwassenen (in of buten Thailand) is deze link misschien leerzaam: http://www.khaosodenglish.com/opinion/2018/01/21/voranai-farangs-mind-business/

    • Beste Hans,
      Ik heb destijds uitvoerig onderzoek gedaan naar de waarden die Thais het meeste aanspreken. Vrijheid, gelijkheid en broederschap scoren hoog, traditie (zoals religieus leven, sociale relaties, sociale erkenning en status/rijkdom) ) scoort lager.
      Ik vind dat Voranai ons een vals dilemma voorschotelt: kies of voor vrijheid en gelijkheid of voor traditie, alsof deze twee niet samen kunnen gaan, elkaar zelf uitsluiten. Het boeddhisme bijvoorbeeld pleit in de Kalama Sutta voor vrijheid van spreken los van autoriteit. Het boeddhisme schafte het kastenstelsel af, de Boeddha wijdde vrouwen in als volwaardige monniken.
      Maar stel toch dat iemand in zijn persoonlijk leven moet kiezen tussen vrijheid en gelijkheid of traditie. De meeste zullen kiezen voor de eerste twee.
      Wat ik in Thailand zie is dat de elite alleen een vals idee van traditie oproept om gezag (en onderdrukking) te rechtvaardigen.

      • Ik houd het bij Nidhi (die het in zijn verhaal niet één keer over elite heeft), Voranai en het filmpje van het jeugdjournaal. Het (h)erkennen van cultuurverschillen is geen automatisme voor neerkijken op andere culturen. Ik vraag me af of het projecteren van (westerse) idealen op een Thaise werkelijkheid niet een vorm van superioriteitsdenken is. Ik zie deze samenleving als eentje die in een razendsnel tempo van feodaal naar hogere ontwikkelingsfasen gaat. Met horten en stoten. Waar ik zelf bij was, in 2010 en 2014, zou ik dus ook niet van de ene gebeurtenis zeggen: volk de straat op voor vrijheid, gelijkheid en broederschap en bij de andere massale demonstratie ‘volk de straat op voor dictatuur’. Dit volk zit niet alleen gevangen in tradities. Aan het rijtje kiezen voor vrijheid, gelijkheid enz. moet je toevoegen ‘zekerheid’. Dan begrijp je ook beter dat een meerderheid van deze bevolking het symbool van stabiliteit en zekerheid aanbad. En niet fake, zoals destijds dictator Ceausescu in Roemenië. Dat in Thailand geinteresseerde buitenlanders daarbij naar vermogen opkomen voor slachtoffers van onderdrukking van vrijheid van meningsuiting vind ik vanzelfsprekend.

        • Beste Hans,
          Een belangrijke discussie.
          Nidhi heeft het over het monnikendom, de Sangha, die de dictatuur steunt. Dat is hetzelfde als de heersende elite. Nidhi heeft het ook over universele normen en waarden.
          Je moet idealen niet verwarren met de zichtbare en onzichtbare werkelijkheid. Ik ben er van overtuigd dat vrijheid, gelijkheid en broederschap ook een Thais en ‘oosters’ ideaal (eindwaarde) is, en niet alleen een ‘ westers’ ideaal. Dat blijkt uit de hele Thaise geschiedenis en uit onderzoek naar de ‘psychologie’ van de Thais. Waarom dat ideaal niet blijvend verankerd kon worden in de Thaise werkelijkheid is een ander verhaal. Ik ben er van overtuigd dat ook de Roemenen die idealen hadden tijdens het bewind van Ceausescu. Of kwamen die idealen in 1989 (?) opeens uit het niets te voorschijn?
          Te veronderstellen dat alleen het ‘ westen’ deze idealen koestert (en ze ‘projecteert’ op het ‘oosten’) en het ‘ oosten’ ze niet zou kennen en nastreven is nu juist een voorbeeld van superioriteits denken. Naast die idealen is er dan de werkelijkheid waar in ‘oost’ en ‘west’ soms/vaak dictaturen die idealen met voeten traden en treden. En ja, dan is er in ‘oost’ en ‘west’ een in tijd en gebied wisselende bereidheid om die idealen proberen te verwezenlijken. Dat op dit moment de Thais begrijpelijkerwijs in meerderheid kiezen voor ‘zekerheid’ is juist. Dat doen jij en ik ook. Dat doet vervolgens niets af aan hun idealen. Overigens is die ‘zekerheid’ al aan het afbrokkelen.

          • Tino, jouw betoog sluit goed aan bij het werk van Federicco Ferrara in zijn boek Thailand Unhinged. Daarin vertelt hij o.a. hoe de elite (3m, de ‘Amarthaya’) er alles aan doet om de macht te behouden. Ze plukken vrolijk buitenlandse ideeën die in hun straatje passen, maar ideeën die hun eigen macht kunnen ondermijnen schuiven ze ter zijde. Alsof er niet Thais is aan jezelf willen zijn, vrij mogen zijn in je denken. Er is zeker zo schrijft hij niets Thais aan ‘het tegen de tempelmuur zetten van burgers en af te knallen met een machinegeweer’ of ‘de arme te onderdrukken ten baten van de rijken’. En het is maar wat arrogant om te denken dat het ‘achterlijke volk’ in het oosten niet ‘klaar is’ voor democratie. Of alsof het in Europa vanzelf kwam zonder bloed, kracht en geduld. Of alsof Thailand een homogeen iets is met een enkele cultuur (die vervolgens niet aansluit op ‘westerse waarden’ en democratie).
            Ik tik op dit moment een samenvatting van zijn prachtige boek.

          • Terwijl ik aangeef waarom de Thaise situatie anders is dan de Roemeens met Ceaucesu worden Thailand en Roemenië vrolijk op één hoop gegooid. En waar ik meen dat democratie en vrijheid van meningsuiting in de meeste westerse landen de normaalste zaak van de wereld zijn geworden, wordt gesuggereerd dat ik dus geen oog heb voor vergoten bloed, zweet en tranen. Het zij zo. Ik ben uitgeteld. Knock out gemept door een elite-duo.

  2. Bedankt Rob voor je bewerking. Het mag ‘zware kost’ blijven, het verhaal is in elk geval voor een lezer als ik een stuk toegankelijker dan de herpublicatie in Engels van het originele Nidhi-verhaal. Natuurlijk zijn we net als Nidhi allemaal doordrongen van de waarde van democratie en vrijheid van meningsuiting. Maar hoe zit dat met de Thai, van hoog tot laag? Nidhi schrijft: Dharma en moraliteit hebben in Thailand niet hun basis in de maatschappij, economie of politiek. Daarom lukt het de democratie ook niet om een vuist te maken.. Volgens mij een cruciale zin.

    Klasseverschil en onderschikking waren verankerd in de Thaise samenleving. Familiebanden veel belangrijker dan ‘staat’. Volgens Nidhi hebben de Thai sinds 1938 nauwelijks aan democratie geproefd. Terwijl democratisch bewustzijn onder brede lgen van de bevolking moet groeien. De Thaise staat is jong. De vraag welke tijd de weg naar meer democratie neemt en in welke richting die voert. Ons model, als universeel model?

    Ik vind het jammer dat je in je reactie ‘de elite’ schuldig verklaart aan gebrek aan democratie. Mij is dat te simpel. De elite, de macht, kan die proberen veilig te stellen, met een dictatoriaal bewind bijv, maar zonder steun van (een deel van) de bevolking heeft dat nooit het eeuwige leven. Daarom, denk ik, keert Nidhi zich ook zo tegen het boeddhisme dat zich als steunpilaar van de bestaande orde manifesteert.

    Watje bedoelt met ‘de Thaise cultuur erbij slepen’ begrijp ik niet. Dit verhaal van Nidhi laat duidelijk zien waar de cultuur zit, en waar de verschillen met landen waar democratie min of meer verankerd is. De vraag is of begrippen als democratie en vrijheid van meningsuiting bij de Thaise mens dezelfde emoties oproepen als bij culturen die een veel langere democratische traditie hebben. Ik weet dat niet. Maar leuk item van het Nederlandse jeugdjournaal laat zien dat dezelfde emoties en ervaringen in verschillende culturen anders worden geuit en uitgelegd. Waarom zou dat voor ‘de democratie’ anders zijn? https://youtu.be/k5LFj_9kxcI

    • Beste Hans, die elite -denk aan hoge militairen en mensen met gekleurd bloed- hebben hun tentakels natuurlijk tot diep in de samenleving. Onder meer via de monniken die via de Sangha te horen krijgen wat de juiste manier is. Het paternalisme vind je op allerlei vlakken terug. En ja af en toe vonden er ook onder door generaals geleide regimes een verkiezing voor de bühne (op voorhand al duidelijk dat de regeringspartij met diepe zakken en het monopolie in de media) om hun macht te consolideren, of er kwam weer eens een coup. De paar keer dat het volk de mond op deed (1973, 1973, 1992, 2006, …) is dat niet prettig afgelopen. Vaak kwam het excuus er op neer dat het domme volk de verkeerde mensen zouden steunen met ‘onthaise’ ideeën. Ohwee zij die hun mond opentrokken om ‘westerse ideeën’ te importeren en dat gaat simpelweg niet want dit is Thailand.

      Zullen de Thai werkelijk anders reageren over vrijheid van meningsuiting? Ook de Thai konden daar in het verleden mee omgaan. Hoe zouden de Thais nu reageren als je ze deze spotprenten zou voorleggen?
      https://www.trefpuntazie.com/scot-barme-historische-spotprenten-thaise-elite/

      • Beste Rob V.
        Het is inderdaad de elite (de drie M’s in Thailand) die bepaalde maatschappelijke veranderingen waar het democratie (vrijheden, rechtstaat, zeggenschap) heeft tegengehouden. Het heeft weinig met ‘de cultuur’ te maken. Vooral waar het een andere maatschappij betreft veronderstellen we vaak dat de manier waarop die maatschappij functioneert is ‘ingebakken, verankerd’ als die al niet in ‘genen’ zit en nauwelijks in staat is tot verandering. Dat is niet zo.
        Een krachtig voorbeeld in Duitsland dat in het korte tijdsbestek van 50 jaar van een autoriteit keizerlijk bewind veranderde in de wat chaotische democratische Weimar Republiek die uitliep op een fascistisch bewind en daarna een redelijk bloeiende democratie werd.
        In Thailand waren die wisselingen minder dramatisch maar ze waren er wel degelijk. Zoals je al zei was het mogelijk voor de oorlog zelfs de koning en het hof te bespotten. (zie het boek van Barmé). Er was een journalist die een aanklacht wegens smaad tegen de koning indiende. Tussen 1973 en 1976 was er een bijna volledige vrijheid van meningsuiting die iedereen gretig aangreep. Discussie en samenkomsten waren dagelijkse kost. Die openheid werd onderdrukt na de massamoord op de Thammasaat Universitei, 6 oktober 1976, en de vele arrestaties, verboden op boeken, kranten, demonstraties etc. daarna.
        Nidhi betoogt elders dat vrijheden, een rechtstaat en zeggenschap een natuurlijk gegeven is die door vrijwel alle burgers wordt onderschreven en gewenst. Daar waar ze niet bestaat is dat vrijwel altijd het gevolg van min of meer gewelddadige onderdrukking door een zekere elite die de religie, het onderwijs, de bureaucratie en het gerechtelijk apparaat beheerst. Het heeft weinig te maken met een ‘culturele’ norm, patronage of familieverbanden zoals de periode 1973-76 duidelijk laat zien.

  3. Dit was niet altijd zo. Het thaise boeddhisme is sedert kg chulalongkorn streng gereglementeerd tot een hoeksteen van het regime. Dit proces is nog altijd aan de gang. Ik heb daar een interessante studie over: Forest Recollections: Wandering Monks in Twentieth-Century Thailand

    • Bedankt Rob voor je mooie bespreking. Ik bewonder Nidhi. Een paar jaar geleden bood hij voor de Chiang Mai Universiteit zijn oprechte verontschuldigingen aan de huidige generatie voor het feit dat zijn generatie niet in staat is geweest de democratie te ontwikkelen.

      Dat boeddhisme en democratie moeilijk te verenigen zijn past in de vaak gehoorde maar onjuiste opvatting dat Aziatische Waarden en democratie niet bij elkaar passen.

      En, Geert Barbier, je hebt helemaal gelijk. Mijn bespreking van dat prachtige boek van Kamala Tiyavanich ‘Forrest Recollections’ staat hier:

      https://www.trefpuntazie.com/de-teloorgang-van-het-dorpsboeddhisme/

    • Inderdaad Geert en Tino, dat dorps/bos Boeddhisme moet volgens mij prima samen kunnen gaan met democratie. Het is centralistische, top down Sangha structuur die het Thaise Boeddhisme en de Thaise maatschappij niet bepaald richting het pad vab verlichting zal helpen. Dat er een soort van instantie is om bepaalde uitwassen aan te pakken (Louis Vitton monniken en dat nare fratsen of misdaden) is tot daar aan toe. Plak daar het etiket ‘Sangha’ op, prima, maar die moet wel democratisch zijn als men haar volgelingen en het Boeddhisme zelf respecteert. De monniken zouden zo juist het voorbeeld voor de politiek/maatschappij kunnen zijn.

      En als iemand dan de Thaise cultuur er bij sleept… als we de inhoud van de van beroemde Ramkhamhaeng tekst uit het Sukothai tijdperk mogen geloven was men voor zijn tijd best humanistisch bezig. Iets dat prima te rijmen valt met democratie.

      Het gebrek aan democratie is alleen de elite te verwijten die zich met hand en tand verzet en letterlijk over lijken gaat.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.