Thailand. Het politieke kampvuur van bovenaf

De mens is voor een tijd een plaats van God.

Houdt geen gelijkteken nog iets bijeen,

Dan wordt hij afgeschreven op een steen.

De overeenkomst lijkt te lopen, tot

Deze voleinding dit abrupte slot.

Gerrit Achterberg. Deïsme

 

Er zijn heel wat mensen die ‘geloven’ dat democratie een universeel beginsel is, even onaantastbaar, eeuwig en allesomvattend als God zelf. Goed, er mogen dan landen zijn die het beginsel niet aanhangen, maar dat is voor deze universalisten alleen maar een kwestie van het juiste inzicht. Als dat aan de onwetenden eenmaal is bijgebracht (ze moeten in feite bekeerd worden) zullen ze de democratische God ook omhelzen.

Alle goden zijn sterfelijk

Want dat is precies wat democratie is: een God voor wie we ootmoedig buigen en neerknielen. Maar, zoals de geschiedenis laat zien, er zijn al heel wat goden geweest, er is flink wat afgeknield en alle goden bleken uiteindelijk sterfelijk. Deze god in wie wij westerlingen nu geloven -en alle andere goden in wie ooit geloofd werd- bestaat alleen binnen de intersubjectieve ruimte van een verhaal dat we elkaar vertellen. Het is zinloos om ze ergens daarbuiten te gaan zoeken.

Antonin Cee, Democratie, Kampvuur
….aan het politieke kampvuur…

Maar er zijn in de wereld heel wat verhalen. Ze worden verteld bij het kampvuur en dan gebeurt het. We zitten lekker behaaglijk bij elkaar, horen een verhaal aan, vertellen er zelf ook een en zie: het stamgevoel ontstaat. Kunnen deelnemen aan een verhaal is de reden dat een groep individuen zich een stam noemt. Het is het bindmiddel, veel meer dan fysieke eigenschappen zoals ronde of geloken ogen, een donkere of een lichte huid.

Buiten de fictieve verhalen is geen God te vinden

Taal is natuurlijk een onontbeerlijk instrument om te participeren in het lokale verhaal, om de intersubjectieve droomruimte van de stam te kunnen betreden, die saamhorigheid kweekt, cultuur schept, en natuurlijk alleen maar bestaat in de hoofden van de leden.

foto gezien bij vector illustration

Als een groep heterogene mensen zich kunnen vinden, herkennen, vereenzelvigen met een bepaald verhaal, dan noemen ze zich een stam, een land, een volk, een natie… Buiten de fictie van de vertelde verhalen is geen enkele God te vinden. In de dichtwoorden van Gerrit Achterberg: de mens voor een tijd een plaats van God.

Aan het politieke kampvuur in Thailand worden er heel andere vertelsels opgehangen dan in Nederland. Er wordt vaak gesproken over ‘democracy Thai style’. Ik geef toe dat tot op heden geen mens me heeft uitgelegd wat dat precies is. Maar ik twijfel er geen moment aan dat er in Thailand heel wat mensen rondlopen die in dit verhaal geloven.

Rood en Geel bij het politieke kampvuur

De geelhemden, die naar vermoed mag worden aanhangers zijn van deze Thai style democracy en een onwankelbaar vertrouwen hebben in de monarchie, voerden plichtsgetrouw maandenlang protestacties uit in Bangkok, waarvoor ze zich vaak grote opofferingen moesten getroosten.

Dat geldt ook voor de roodhemden, die ook onder moeilijke omstandigheden wekenlang bivakkeerden in de straten van de hoofdstad. Ook zij werden geleid door een zeker ‘geloof’, dat door velen gezien wordt als revolutionair, want dat is nu eenmaal het stempel dat deze kleur meekreeg.

Onwillekeurig wordt dat dan weer gemakkelijk gelijkgesteld met democratisch en dat laatste roept weer onmiddellijk associaties op met vrijheid.  Ik waag het te betwijfelen op dat werkelijk zo is.

‘Thailand is een ziek land’

Een kleine anekdote om de zinnen te verzetten. Enige tijd geleden raakte ik in een onschuldig gesprek met een politiek geëngageerde student. Ik dacht met een ware revolutionair te maken te hebben.

‘Thailand is een ziek land’, zei hij en hij haalde alles van stal: de corruptie, de prostitutie, het door niets de dempen winstbejag van de grote ondernemingen, de klassenjustitie, het egoïsme van de ‘ruling class’ en wat al niet.

Ik dacht ook een duit in het zakje te doen door hem te vragen, hoe dit dan kwam. Zat het misschien in de hoofden van de mensen? Het was onmiskenbaar de verkeerde vraag. ‘Jij, farang snapt er niets van’, beet hij me toe en keurde me daarna geen woord meer waardig.

Het was duidelijk, de vreemdeling, de westerse, overanalytische geest had geen toegang tot zijn verhaal. Er was voor mij geen plaats aan zijn kampvuur.

Verticaal, autoritair en paternalistisch

Laat er geen twijfel over zijn. Er is een zekere tweeslachtigheid in het Thaise denken over democratie. Ook in het kamp van de roden zijn er beslist heel wat lieden die niet anti-monarchistisch zijn, zelfs niet na de troonswisseling.

En ook daar wordt verticaal, autoritair en paternalistisch gedacht. Weinig verwonderlijk, want het maakt deel uit van het overkoepelende Thaise verhaal. Want dat is er natuurlijk ook. Ook bij ons natuurlijk.

Zo kunnen oppositie- en regeringspartijen elkaar behoorlijk in de haren vliegen. Maar beide onderschrijven ze democratische beginselen.  Het hangt er maar van af wat er aan de orde is.

Ajax- en Feijenoordfans zijn geen vrienden van elkaar. Maar als de nationale ploeg speelt, hullen ze zich eensgezind in oranje. Naast alle deelverhalen is er altijd ook het algemene verhaal.

En het meest kenmerkende van het algemene verhaal in Thailand is nu juist het ontbreken van democratische beginselen in de hoofden van de mensen. Dat zou best eens een mogelijke definitie kunnen zijn van ‘democracy Thai style’.

Democratie als ‘hogere waarde’

De boutade van Winston Churchill dat democratie, op alle andere na die al geprobeerd zijn, de slechtste vorm van besturen is, wordt nogal eens aangehaald om een mooie sokkel onder democratie te schuiven.

Vooral door monisten, die er een vingerwijzing in zien dat democratie overal ter wereld ingang zal en moet vinden. Maar het kan geen kwaad om hier eens een wat subtiel onderscheid te maken.

Democratie kan gezien worden als een ‘hogere waarde’, die ten koste van alles moet worden vastgehouden. Je kan het ook simpelweg zien als een handig instrument om machtsmisbruik en dictators in toom te houden. Een slim stuk gereedschap, zoals de kruissleutel waarmee je het reservewiel op je auto zet. Als we in de toekomst wellicht niet meer aan autorijden doen, hebben we die kruissleutel vanzelfsprekend ook niet meer nodig.

Ik twijfel er geen moment aan dat cynicus Winston democratie zag als een instrument zonder morele bijbedoelingen. In de ‘ethische wals’, zoals een Franse schrijver het noemt, worden steeds nieuwe danspassen bedacht. Het hoogverheven beginsel der democratie is slechts een van de mogelijke variaties. Er zullen andere worden bedacht. Eigenlijk zijn die er al. Zij die goed durven kijken zien er ook in het Westen al de eerste tekenen van. Van verschillende kanten is door diep doordenkende mensen al betoogt dat het einde der democratie in zicht is. En dat niet door lieden die dictatuur aanhangen.

De geschiedenis lost het altijd op

In het zijden hemd van Thailand is een flinke scheur ontstaan. Geel en Rood om het heel stereotiep te zeggen. Beide participeren in hetzelfde algemene verhaal. Het zijn de deelverhalen die verdeeldheid zaaien.

Antonin Cee, Kampvuur, Democratie,
Het politieke kampvuur van bovenaf.
Foto gezien bij ugly thruth Thailand

 

Dat doen die trouwens altijd. De gele middenklasse in Bangkok wil best een corrupt regiem accepteren zolang het de spuigaten niet uitloopt en ze rustig naar hun werk kunnen om centjes te verdienen.

Aan de andere kant de minder fortuinlijke boeren en andere figuren aan de economische rafelranden van de Thaise maatschappij. Ze vertellen elkaar een ander deelverhaal, waar de middenklasse geen deel aan heeft. Ze praten langs elkaar heen.

Thailand is nog volop bezig het algemene verhaal ingang te doen vinden, bezig met staatsvorming. Dat zal nog wel even gaan duren. Ze zullen wel tot een vergelijk komen. De geschiedenis gaat het vast wel oplossen. Dat doet ze altijd toch?

Inderdaad, dat doet ze. Zolang je vanuit een luxepositie van bovenaf naar de verhalen kijkt die aan de Thaise kampvuren de ronde doen. Voor de mensen die binnen die verhalen leven en daarmee die geschiedenis maken, ligt het natuurlijk anders. Voor hen zijn het vertellingen van van vlees en bloed. Zoals het democratische verhaal dat voor de meeste westerlingen is. Maar of de Thaise vertellers democratische regels gaan toevoegen zoals wij die kennen, is bij lange na niet zeker.

 

Meer politiek kampvuur op Trefpunt: Ziek van politiek
Antonin Cee
Over Antonin Cee 140 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

13 Comments

  1. Ik heb de indruk dat ook de Thai dondersgoed weten wat democratie is. Het is niet voor niks dat toen Thans in aan de macht kwam er diverse groepen met die denkwijze protest aan sloegen (zij aan zij met ondemocratische stemmen die hem om andere redenen wilden wippen, de vijand van mijn vijand is mijn vriend?).

    Rood is ook een mengelmoes van opvattingen. Van blinde Thans in aanhangers die democratie ook niet boven aan het prioriteiten lijstje hebben staan tot hen die strijden voor sociaal democratische waarden. De rode zijn dus niet alleen boeren maar vind je ook in de middenklasse. Kijk je naar Bangkok dan kleurden de wijken buiten het centrum in verkiezingen rood. De middenklasse is dus niet simpelweg in het hokje geel of rood te stoppen.

    Nu hebben beide kampen de nodige smetjes, daarom kan het niet verbazen dat Thailand ook oranje kleurt. Future Forward kon op flink wat stemmen rekenen, de derde plaats afgelopen 24 maart (verkiezingen durf ik het niet te noemen).

    Zijn er dus toch flink wat Thai die aan soortgelijke of dezelfde kampvuren aan (willen) sluiten als in Nederland? Ik denk van wel. Het zijn ook gewoon mensen die basale rechten willen zoals iets van inspraak in koers van het bestuur.

  2. Citaat:
    ‘En het meest kenmerkende van het algemene verhaal in Thailand is nu juist het ontbreken van democratische beginselen in de hoofden van de mensen.’

    Grappig, Antonin, dat je je vaak afvraagt wat er zich nu afspeelt in die Thaise hoofden maar dat je hier blijkbaar precies weet hoe dat zit. Heel knap.
    Het moet in ieder geval zo zijn dat jij die ‘democratische beginselen’ kunt definiëren. Is het teveel gevraagd om nader uit te leggen welke ‘democratische beginselen’ je bedoelt? Om je op weg te helpen bedoel je misschien: een zekere mate van zeggenschap? Gelijkwaardigheid voor de wet? Vrijheid van spreken? Of is het iets anders?

      • Wel bijzonder dat er nu ook oranje is in Thailand met een omgekeerde piramide als logo. Dat kunnen dus geen Thais zijn, volgens jou? Een verkeerd verhaal bij het verkeerde kampvuur? Een gevaarlijk en besmettelijk westers virus dat moet worden uitgeroeid? Hoe denk jij daarover? Een eerlijke vraag.

        • Ik begrijp niet wat je bedoelt met oranje in Thailand. Ajax en Feijenoord zijn toch Nederlandse ploegen? Verder wordt er nergens gewag gemaakt van een westers virus dat moet worden uitgeroeid. Wel dat het mogelijk is aan een bepaald kampvuur een verhaal op te hangen dat het niet doet. En dat de geschiedenis alle verhalen van vlees en bloed uiteindelijk omver loopt.

          • OK, Antonin. De meeste Thais weten wat bedoeld wordt met geel, rood en oranje met de omgekeerde piramide als logo.
            Er zijn en waren veel verschillende kampvuren in Thailand. Sommigen doven vanzelf uit, andere worden geblust en weer andere opgestookt. Zoals in alle landen. Duitsland bijvoorbeeld.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*