Thailand. De loopgravenoorlog tegen geschiedvervalsing (1)

Antonin Cee, Geschiedvervalsing, Tweeluik
Autoritair lesgeven in Thailand

Het klonk alsof hij het zich terloops liet ontvallen en er waren destijds misschien niet al te veel mensen, die meteen doorhadden wat hij van zins was. Ik heb het over een opmerking tijdens een toespraak van juntabaas Prayuth Chan o-cha vlak na de staatsgreep van 2014. Buiten de veelvuldig herhaalde verzekering het beste voor te hebben met het land, zei hij daarin ook het onderwijs te zullen reorganiseren.

Dat kwam in een tijd dat het Thaise onderwijssysteem van verschillende kanten flink onder vuur werd genomen. Maar met deze belofte doelde hij niet op betere lerarenopleidingen, kleinere klassen of een minder autoritaire manier van lesgeven. Dat laatste, zo wordt door critici betoogt, verhindert leerlingen en studenten creatief te zijn en zelf kritisch te leren nadenken.

Geschiedvervalsing: wegmoffelen historische feiten

Maar zoals zou blijken,  het was niets van dat alles. Veelbetekenend was wel dat Prayuth eraan toevoegde te zullen beginnen met de hervorming van het geschiedenisonderwijs. Dat kan, zoals al zo vaak is gedemonstreerd, een machtig wapen zijn in de handen van machthebbers om hun macht te consolideren of uit te breiden. Communistische regimes wisten het uitstekend te hanteren en in de huidige wereld spant Noord-Korea daarin waarschijnlijk de kroon  Geschiedvervalsing door het verdraaien van of wegmoffelen van historische feiten is er aan de orde van de dag.

Nu is het met geschiedenis net zoals met voorwerpen: ze zet uit al naargelang de temperatuur van het sociale klimaat van de dag. Nooit is ze af en vraagt steeds om heroverwegingen, nieuwe interpretaties en aangepaste inzichten. Geschiedenis is ten dele een product van het tijdsgewricht waarin wij zelf toevallig ronddartelen.

Neem nou bijvoorbeeld van Heutsz. Hij werd in zijn eigen tijd gezien als een vredestichter, die een einde maakte aan de Atjeh oorlog. Van koningin Emma kreeg hij een ridderorde opgespeld en hij werd geëerd met een standbeeld. Als hij zijn militaire acties in onze tijd had ondernomen, zou hij zich waarschijnlijk voor genocide hebben moeten verantwoorden.

Zwarte Piet moet zijn pigment zien kwijt te raken

Een ander voorbeeld is Rotterdam, waar op last van het gemeentebestuur een onderzoek is gestart naar de rol die de stad gespeeld heeft in de slavernij. Dat de stad daarin een aandeel heeft gehad, wisten we altijd al.  Dat die rol breder voor het voetlicht gebracht moet worden is een mening die de huidige tijd erop nahoudt.

Andere tekenen des tijds zijn de Gouden Eeuw, die plotseling niet meer zo mag heten of de protesten tegen Zwarte Piet, die zijn pigment moet zien kwijt te raken. Nu het collectieve schuldgevoel in Nederland niet langer religieus mag zijn, zoekt onze tijd naar manieren om zich seculier uit te leven.

Want ook hier geldt, wat kan Europa anders dan zich hullen in een christelijk habijt, hoe vaak dat dan ook is opgelapt? In het verlengde daarvan ligt natuurlijk ook de grote discussie over de culturele identiteit.

Maar buiten al die interpretaties zijn er de feiten. De slag bij Poitiers in 732 vond daadwerkelijk in dat jaar plaats, of je nu wel of niet vindt dat Europa daardoor van de Arabieren gered werd. Dat hangt er trouwens grotendeels maar vanaf of je kinderwieg toevallig op dit continent stond. Het is daarom op de dag van vandaag heel aannemelijk dat er in Europa nogal wat mensen rondlopen, die vinden van niet. En kijk toch eens aan, weer ander historisch inzicht erbij.

Historische feiten zijn de wasknijpers op de tijdslijn

Maar hoe je het ook wendt of keert 1672 was in de beleving van de Nederlanders een echt rampjaar en dat zal altijd zo blijven. En de Gouden Eeuw blijft een specifiek tijdperk in de Nederlandse geschiedenis zelfs wanneer je er al het goud vanaf krabt. Historische feiten zijn als wasknijpers waarmee gebeurtenissen uit de geschiedenis aan de tijdslijn worden opgehangen.

Als je die feiten probeert te verdraaien, ben je bezig met geschiedvervalsing. En dat is precies wat Prayuth voor ogen stond. Hij wil dat een aantal historische feiten, die hij als de alwetende niet passend acht in het collectieve zelfbeeld dat Thailand er op nahoudt, domweg verdwijnen.

De geschiedenis moet aangepast en ondergeschikt worden gemaakt aan wat hij het landsbelang noemt, dat hij steeds maar blijft verwarren met het belang van een bepaalde groep machthebbers.

Thaise studenten lezen demonstratief 1984

Precies zoals dat gebeurde in 1984, dat boek van George Orwell. Ook hierin wordt de geschiedenis voortdurend bijgesteld en alles wat erop zou kunnen wijzen dat het anders was, volkomen vernietigd, inclusief de mensen die daarvan zouden kunnen getuigen. Geschiedvervalsing door bijstelling van het collectieve geheugen. En in Thailand wordt daar op het ogenblik hard aan gewerkt. (wordt vervolgd)

Meer op Trefpunt over stoeien met de geschiedenis:  Royale voetnoten bij de historie van Siam
Gaat samen met geschiedvervalsing: Serving up cruelty (column Bangkok Post)
Antonin Cee
Over Antonin Cee 146 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

7 Comments

  1. Ik heb plots een geweldige behoefte uit de kast te komen als verzwijger en dus geschiedvervalser. In meer dan tien jaar wonen in Thailand en behoorlijk actief als schrijver op blogs en Facebook ben ik nooit gearresteerd (of is mij of mijn familie iets ergs overkomen) wegens majesteitsschennis. Ik ben een angsthaas. Ik beken.

    • Ik ben ook een angsthaas en vervalser, Hans. Mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa. Maar geschiedvervalsing is een interessant onderwerp en ik hoop te genieten van wat Antonin nog meer gaat schrijven. Laat de moderator wel erg op zijn hoede zijn!

  2. Goed om hierover te schrijven, Antonin. Ik hoop dat vooral de geschiedvervalsing rond de Thaise vorsten aan de orde komt maar ik vraag me echt af of dat wel mogelijk is. Een mooi stukje van mijn hand over koning Ananda werd uit angst hier niet geplaatst. Verzwijgen is, denk ik, de grootste geschiedvervalser en als jij zwijgt over de Thaise vorsten ben je ook een vervalser.

    Citaat:
    ‘Neem nou bijvoorbeeld van Heutsz. Hij werd in zijn eigen tijd gezien als een vredestichter, die een einde maakte aan de Atjeh oorlog. Van koningin Emma kreeg hij een ridderorde opgespeld en hij werd geëerd met een standbeeld.’

    Ja, en op 3 september 1905 verscheen in het dagblad ‘Het Volk’ een sarcastische prent van Albert Hahn waar van Heutsz een onderscheiding ontvangt van koningin Wilhelmina staande op een veld vol lijken. Er was best wel kritiek op het optreden van de Nederlanders in die tijden maar niet in het officiële documenten.

    https://www.trefpuntazie.com/boek-koloniale-oorlogen-indonesie-piet-hagen/

  3. Ja Antonin,
    Dat klopt helemaal. Want probeer maar ‘ns wat meer over koning Rama de 8e te weten te komen.
    Dan slaat alles op ‘tilt’ . op de Engelse Wikipedia wordt iets meer vrijgegeven maar het blijft gissen, wat er écht gebeurd is.

    • Ja ik was eens in een Thais museum, daar kwamen uiteraard ook diverse vorsten aan bod. Ik vroeg aan de gids waarom er praktisch niets over R8 geschreven stond. Er kwam niet echt een reactie, wat teken was om maar snel van onderwerp te veranderen.

      In weer een ander museum werden mannen zoals Prem op het schild gedragen. Geen woord van kritiek…

  4. Beste Antonin, ik ben benieuwd naar het vervolg. Ik hoop daarin niet alleen voorbeelden van Thaise geschiedsvervalsing vanuit een meer recent verleden (zeg van na plusminus 1830), maar vooral ook uit een verder verleden aan te treffen.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*