Thailand. Het betoverend spektakel van Dan Sai

Festival van Phi Ta Khon, de bosgeesten

Voor een klein provincie stadje is Dan Sai toch wel uitzonderlijk. Het is de thuisbasis van een heilige chedi, die fungeert als provinciesymbool van Loei (uitgesproken als Lui). Het stadje is vooral bekend vanwege het betoverende schouwspel van de Phi Ta Khon. Een drie dagen durend festival waarbij geesten afgeschilderd worden door waanzinnig fantasierijke kostuums.

Ze nemen deel aan boeddhistische lezingen en raketlanceringen als onderdeel van het grotere Bun Luang-festival. Dat  jaarlijkse gebeuren zou gerelateerd zijn aan de dertien preken van Prins Vessandorn. Lokale mensen verzamelen zich bij de tempel om daar naar de preken te luisteren die door monniken worden voorgelezen.

Onderdeel van Bun Luang is eind juni of begin juli (de exacte data worden bepaald door de lokale spirituele-mediums) het Phi Ta Khon, het religieuze festival, een luidruchtige mix van beeld en geluid. In de talrijke feesten die deze drie dagen worden gehouden vloeien lokale animistische overtuigingen samen met de Theravada-boeddhistische traditie en het Brahmisme.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.
Mensen zingen en dansen terwijl ze wachten tot het medium klaar is om te vertrekken naar de tempel.

Zodra het signaal is gegeven door het vrouwelijke geestenmedium dat toezicht houdt op de 500 jaar oude chedi van de stad, Phra Tat Si Song Rak, voeren de stadslui een ceremonie uit om een lokale geest, Phra Upphakut, te wekken uit zijn verblijfplaats de rivier Mae Nam Man. En hem vervolgens uit te nodigen om in de toren van Wat Phon Chai in het centrum van de stad te verblijven. Verschillende andere geesten, onder wie die van de voorouders bekend als Chao Nai, zijn ook welkom in de toren.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.
Chao Pho Kuan en Mae Nang Thiem, de spirituele leiders van de ceremonie worden opgehaald door de mensen om plaats te nemen op de praalwagens.

De tweede dag word er een boeddhistische beeldprocessie gehouden, die de komst symboliseert van prins Vessantara, of Wetsanthon om de Thaise naam van het hoofdpersonage in een jataka (het eerste geboorteverhaal van de boeddha) te gebruiken. Hij heeft lang een belangrijke rol gespeeld in verschillende culturen in Zuidoost-Azië. De prins wordt verwelkomd met het afvuren van bamboeraketten (bang fai), die verondersteld worden vruchtbaarheid in de vorm van regen af te roepen.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.
De praalwagens waar straks Chao Pho Kuan en Mae Nang Thiem op vervoerd gaan worden naar de tempel.

In het verhaal leidt prins Vessantara een witte olifant met de macht om regen uit zijn koninkrijk naar een door droogte geteisterd land te brengen, waardoor zijn eigen volk woedend wordt en hem verbant naar een bos. Later komen zij terug bij hem en zien de waarde en de edelmoedigheid van de prins. De mensen nodigen hem uit met een geweldig festival dat elk jaar in Dan Sai wordt nagebootst.

Samen met de prins komen zijn nieuwe vrienden, de bosgeesten, terug naar zijn volk. De geesten worden afgebeeld tijdens Phi Ta Khon met angstaanjagende kostuums. De term phi tam khon (later veranderd naar phi ta khon) betekent “iemand volgen”, zoals de geesten Vessantara volgden. De Jataka, tijdens het festival in zijn geheel gereciteerd, verbindt twee vitale elementen van elke Thai-Isaan-boerengemeenschap: het boeddhistische ideaal van zelfloosheid en de vruchtbaarheid die nodig is voor een gezond gewas.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.
Het vrouwelijke medium Mae Nang Thiem dat de chedi verzorgt wordt op een praalwagen naar de tempel gereden.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Als symbool van het vruchtbaarheidselement zijn een aantal oversized houten dildo’s te zien tijdens het festival, sommige zijn zo groot dat ze op karren moeten worden getrokken. Mannen bedekken zichzelf met modder om rijstvelden te symboliseren, terwijl beelden van waterbuffels de geesten proberen te dwingen voldoende regen te leveren voor het komende gewas.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Achter de praalwagens volgen de mensen dansend, en luidruchtig zingend.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Phi Ta Khon, de bijzonder kleurrijke bosgeesten die de stoet volgen.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Het is één groot feest, vrijwel iedere inwoner van Dan Sai doet mee aan de stoet. Een paar duizend toeristen vullen dit nog aan.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Met waterbuffels als symbool probeert men voldoende water af te dwingen van de geesten.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Phi Ta Khon yai met reuzen dildo’s als symbool van de vruchtbaarheid.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

De Phi Ta Khon yai (yai betekend groot) zijn beelden die enkel gemaakt kunnen worden door mensen die toestemming hebben van de geesten. Normaal lopen een man en een vrouw altijd samen in de stoet. De beelden worden ook al honderden jaren op dezelfde manier gemaakt. De Phi Ta Khon lek (lek betekend klein) kunnen door iedereen gemaakt en uitgebeeld worden.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

De Phi Ta Khon lek die door iedereen gemaakt kunnen worden. De belangrijkste onderdelen zijn natuurlijk het masker, maar ook de bellen die ze achter op hun rug hebben hangen zijn een belangrijk onderdeel van hun kostuum. Vroeger waren het enkel oude koeienbellen, tegenwoordig wordt zowat alles wat lawaai kan maken gebruikt.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Jonge mannen symboliseren rijstvelden door zich in te smeren met modder van die velden.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.

De derde dag van het feest worden de dertien delen van de Thed Mahachat (de verhalen van het laatste leven van Sidharta voor hij boeddha werd) door verschillende monniken voorgelezen. Dit duurt de hele dag en de volgende nacht.

Phi Ta Khon, Lode Engelen.
De 500 jaar oude chedi van Wat Phon Chai.

De festiviteiten zijn geconcentreerd in Wat Phon Chai, een kleine tempel met een uitstekend museum dat het hele jaar door geopend is. Wanneer Phi Ta Khon niet plaatsvindt, is Dan Sai een rustige maar aangename plek om de reis tussen Loei en Phitsanulok te verbreken. Omzoomd door bergen vol mist en met een paar waardevolle tempels, is het een goede optie voor reizigers die een trage stad met heel weinig toerisme willen ervaren.

© Lode Engelen, Dan Sai Thailand, 16.06.2018

Lode Engelen
Over Lode Engelen 151 Artikelen
Lode Engelen, jaargang 1952, dorpje in Limburg (België). In zijn actieve carrière hield lode zich bezig met röntgenapparatuur vroeger de analoge toestellen, en later de Digitale, waarbij hij zowel de hardware als de software beheerste. Zijn huidige partner Patchaneeboon, in de wandeling afgekort tot Pat. is antropologe, en kwam in 2002 bij hem in België wonen. Onmiddellijk na zijn vervroegde pensionering in 2013 is het tweetal naar Thailand afgereisd, en hebben daar in Sansaikom ( Chiang Mai) een huisje gebouwd. Lode is als enthousiast amateur-fotograaf verzot op het vastleggen van het leven van 'gewone mensen' en heeft daarbij veel aan Pat, die in haar beroep veel studies op haar naam heeft over volk en cultuur in Noord-Thailand.

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*