Columnist Pravit: De film die weergalmt in Thailand

Thailand, Filipijnen, Marcos, Pravit

Over ‘The Kingmaker’

Het kijken naar ‘The Kingmaker‘, een Amerikaanse documentaire over het leven van Imelda Marcos (1929), voelt aan als een bezoek aan de Filipijnen. Maar je ontkomt niet aan een vergelijking met Thailand. Denk aan de verdeeldheid zaaiende Imelda en haar toenmalige echtgenoot, dictator Ferdinand E. Marcos. Kies je ‘favoriete’ verdeeldheid zaaiende Thaise politieke persoon en vergelijk. Thaksin, Prayuth, iemand anders?

Herinner je dan hoeveel jaren Thailand in de ban was van Thaksin Shinawatra en zijn zus Yingluck. Mocht je dat vergeten zijn, Thaksin was de gekozen eerste minister in 2001 en de Thaise samenleving is al twintig jaar met zijn verleden bezig.

De jeugd die nu de anti-regeringsprotesten aanvoert is de post-Thaksin-Yingluck generatie. Anders dan rode, gele en welke kleuren shirt aanhangers dan ook is de jeugd absoluut niet van plan Thaksin of Yingluck terug naar Thailand te halen of ze te laten uitwijzen uit Dubai of van waar ze nu wonen. Desondanks vind je onder de oudere generaties er nog veel die rabiaat pro- of tegen Thaksin-Yingluck zijn. En deze verdeeldheid heeft vriendschappen verbroken en zelfs hele families gedurende de laatste twee decennia.

Imelda Marcos

Op de Filipijnen werd zij in 1965 First Lady van de republiek en behield die positie tot haar echtgenoot en zij afgezet werden in 1986 door de volksopstand en zij in ballingschap moesten vluchten. In 1991, twee jaar na het overlijden van haar man, kwam zij terug naar haar land. En in 2016, zij was toen 87 jaar, probeerde ze, en faalde, om haar zoon Bongbong Marcos verkozen te krijgen tot president. Het werd Duterte die het Malacañang paleis als president ging bewonen.

Met een zo lang, zes decennia, gebleken politieke ‘houdbaarheid’ is het geen verrassing dat Imelda in de film groter is dan in het echt. De film, uit 2019 en onder regie van Lauren Greenfeld, oppert dat Imelda’s dromen om haar zoon de volgende president van de Filipijnen te maken nog steeds levend zijn. Maar ze is 91 en komt mogelijk tijd te kort. Thaksin, nu 70, heeft nog steeds een twintig jaar voor zijn politieke wraak.

Maar, lezer, ik beweer geenszins dat je Thaksin kunt vergelijken met Ferdinand E. Marcos, die gedurende negen jaar, van 1972 tot 1981, regeerde met hulp van de krijgswet. Ze worden wél beiden beschuldigd van verregaande corruptie. En terwijl Marcos’ regering werd gekenmerkt door 3.257 bekende buitengerechtelijke moorden, Thaksins oorlog tegen drugs veroorzaakte volgens Human Rights Watch 2.275 gelijkaardige moorden toen hij premier was. Zo verschrikkelijk als deze cijfers zijn, de huidige Filipijnse president Duterte heeft beiden al ingehaald want zijn war-on-drugs veroorzaakte al meer dan 30.000 buitengerechtelijke doden.

Steun van de VS

De tweede reden dat ik na het zien van de film aan Thailand denk is de steun van de VS voor dictators tijdens en na de koude oorlog. Als het te pas komt bij Amerika’s ‘national interest’ hebben ze geen wroeging hier en daar een dictator te steunen. Door hun angst voor een overname van het land door communisten genoten zowel Marcos als Imelda VS-hulp gedurende tientallen jaren inclusief de bijna tien jaren onder de krijgswet.

Historicus Ray Canoy, schrijver van An illustrated history of the Philippines, zegt ‘Hoewel de regering van president Jimmy Carter de bevordering van mensenrechten overal ter wereld benadrukte, werd op Marcos slechts geringe druk uitgeoefend om het gedrag van militairen in afgelegen gebieden te verbeteren en om de doodseskaders tegen politieke tegenstanders op te heffen.’ Een andere Filipijnse auteur, Luis H. Franca, schreef in zijn boek ‘A History of the Philippines, From Indios Bravos to Filipinos‘ dat Marcos’ krijgswet de zwarte kant liet zien van het VS buitenlands beleid. ‘Ondanks de mooie woorden was democratie nauwelijks het belangrijkste item voor de Amerikaanse regering als het ging om bevriende landen.’

Op dit punt had de film beter dit soort vriendschappen kunnen belichten. In Thailand waren dictators als veldmaarschalk Sarit Thanarat (staatsgreep in 1957) net als Marcos: Amerika’s boy! Vervang vandaag de angst dat Thailand of de Filipijnen worden overgenomen door communisten door angst dat China die twee landen overneemt. Dan kun je wel raden hoe Amerika zich zal gedragen jegens een dictator of tegen wie zich zo gedraagt.

Terug naar Imelda: de intieme en voor alle partijen bevorderlijke vriendschap werd ineens anders toen in februari 1986 een volksopstand het Marcos koppel van de troon stootte. In de film beschuldigt Imelda de VS regering van kidnapping om een andere regering mogelijk te maken. ‘Wij zijn het land niet uit gevlucht. Wij zijn gekidnapt.’

Veel mensen geloven dat de familie Marcos is voorgelogen door de VS. Zij zouden naar Ilocos Norte worden gevlogen, de basis van Marcos’ politieke macht en zijn thuisland, maar ze landden op Hawaii waar Ferdinand in 1989 stierf. Tenslotte, de regisseur had nooit eerder voorgekomen toegang tot Imelda maar de film bevat toch tegenovergestelde verhalen onder meer van Beth Day Romulo, de Amerikaanse vrouw van Carlos P. Romulo, in leven langdurig minister van buitenlandse zaken.

En Thailand?

De film is gemaakt en verfilmd op de Filipijnen. Nu vraag ik me af of er ooit een kritische documentaire wordt gemaakt en verfilmd in Thailand over nog levende Thaise leiders (uw favoriet heb ik al genoemd!).

Op de Filipijnen mag je zelfs god bekritiseren. Van Thailand kan ik dat niet zeggen hoewel enkele mensen een meer dan goddelijk aanzien hebben.

Bron:

Column Pravit Rojanaphruk. Met toestemming van ©Khaosod English overgenomen. Vertaling en bewerking Erik Kuijpers.

Meer lezen?

The Kingmaker; documentaire over Imelda Marcos. Over zelfverrijking, dictator Ferdinand Marcos, haar zoon Bongbong en president Duterte. Zie deze link van Wikipedia.

An illustrated history of the Philippines; beschrijving van het boek.

Foto

Het echtpaar Marcos in 1982; foto Khaosod English

 

Eerder op Trefpunt Azië: Thais vermijden conflict tot geweld onvermijdelijk is

Pravit Rojanaphruk
Over Pravit Rojanaphruk 28 Artikelen
Pravit Rojanaphruk was vele jaren in dienst van het Engelstalige dagblad The Nation en een gezien columnist. Direct na de staatsgreep in mei 2014 demonstreerde tegen de nieuwe machthebbers. Hij werd opgepakt voor ‘attitude adjustment’ (oftewel heropvoeding). Direct na zin vrijlating in september 2014 nam hij ontslag bij The Nation om, zoals hij zei, ”mijn krant verdere druk van buitenaf te besparen”. Pravit werkt thans voor het nieuwsagentschap Khaosod.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*