Het verhaal. Smeergeld, connecties en kruiwagens


Het Verhaal, connecties, Erik Kuijpers

Voor ik de test moest afleggen voor een baan als ambtenaar zocht ik alle leerboeken bij elkaar en stampte alles in mijn hoofd. Vooral het vak Ambtenaarschap mocht ik niet onderschatten. Ik ging ook bijles nemen.

Iedere lacune in mijn kennis werd dichtgestopt. Want de functie waarvoor ik solliciteerde was een beste, met goeie promotiekansen. Om die reden verdrongen kandidaten zich om die baan.

Mijn vriend Prajut, ook kandidaat voor die functie, gedroeg zich totaal anders. Hij hield zich niet met leren bezig. ‘Voor de test hoef je niet te leren’ vertelde hij me. ‘Maar, hoe kun je voor dat examen slagen als je er niet voor leert?’ zei ik. ‘Natuurlijk kan dat, waarom niet?’ lachte hij. ‘Maar hoe dan?’

Erik Kuijpers

Je moet connecties hebben….

‘Als ik mijn connecties aan het werk zet. Door de achterdeur binnenkomen, vriend! Dat is belangrijk. Kennis is niet zo belangrijk als het hebben van connecties. Wie zo voor het examen ploetert als jij komt er niet. Je kunt je kapot leren en toch kom je niet door de test heen.’
‘Maar ik heb geen connecties. Hoe kan ik dan zoiets ensceneren?’
‘Zal ik het voor je doen?’ vroeg hij bereidwillig.
‘Nee dank je. Als ik die baan krijg dan doe ik dat liever op eigen kracht. Ik wil tegen niemand dankjewel moeten zeggen.’ Ik vertelde hem eerlijk mijn mening.

Prajut lachte. ‘Je bent te netjes. Maar bij dit soort dingen mag je niet genereus zijn. Op dezelfde manier blijkt dat in het verkeer ook; wie zich niet aan de verkeersregels houdt die schiet lekker op. Deze tijd zegt ons dat je eerst jezelf moet redden. Wie eerlijk is wordt voor gek verklaard. Een verstandige man moet slim zijn.’
‘Nee, dat geloof ik niet’ sprak ik hem tegen. Maar Prajut keek me beledigd aan. ‘Als je me niet gelooft en niet via een achterdeurtje binnen wil, OK dan! Je zult het zien. Maar wees dan niet boos op mij!’

Inderdaad, het ging zoals Prajut had gezegd. Gestraald! Prajut had het gehaald en ik was bedroefd toen ik dat hoorde. Maar mettertijd nam mijn teleurstelling af en geloofde ik stellig dat het misschien wel goed was dat ik zakte. Want ik was er niet zeker van of ik het met mijn instelling in kringen vol connecties zou hebben uitgehouden.

Mijn tweede poging. Hoezo, connecties?

Later probeerde ik opnieuw het toelatingsexamen af te leggen; deze keer voor een andere functie. En jawel! Ik kwam er doorheen en was trots op mijn prestatie.

Erik Kuijpers

Maar die trots verdween toen ik hoorde dat dit niet mijn eigen verdienste was! Het was Prajut! Hij had, zonder het mij te laten weten, iemand omgekocht. Die verdraaide vlegel!

Prajut en ik lijken totaal niet op elkaar. Ondanks dat kunnen wij goed met elkaar omgaan en zijn met elkaar bevriend. Waarschijnlijk omdat we als kind al speelkameraadjes waren. En hoe bekeek Prajut zijn ambtenarenfunctie? Hij had nog geen twee jaar gewerkt en toen zei hij me ‘Ik ga iets ritselen opdat ze me naar de provincie overplaatsen.’ ‘Wat is daar zo goed aan?’ vroeg ik hem. ‘Dat weet ik ook niet. Maar in de provincie kan ik in mijn rang, hoop ik, eerder chef worden. Werk je in Bangkok dan blijf je een ondergeschikte. In Bangkok zijn teveel opgeleide mensen. Alleen al aan ambtenaren eerste en tweede klasse is het overvol.’ ‘Dus jij wilt de roedel leiden?’ vroeg ik. ‘Ja, leider van de roedel is zeker beter dan een pispaaltje blijven.’

Niet lang daarna werd Prajut inderdaad overgeplaatst naar de provincie. Kwam hij een keer naar Bangkok dan bleef hij bij mij slapen. Zo ook die dag. ‘Wat brengt je naar hier?’ vroeg ik hem vriendschappelijk. ‘Een overplaatsingsplan ritselen!’ ‘Is er iets mis daar dan?’ vroeg ik. ‘Nee, eigenlijk is alles in orde maar het wemelt er van terroristen! Als muggen!’ ‘Ben je daar bang voor dan?’
‘Natuurlijk! Wat een vraag van je! Die guerrillastrijders schieten mensen neer of ’t niks is en ze haten ambtenaren. Een paar dagen terug sneuvelden een wijkbestuurder en een politieagent.’

‘Maar, sterven onder diensttijd is best wel chic, toch? Daar staat wat tegenover: geld, onderscheidingen en de eer als verdediger van het vaderland. Je krijgt van alles en je verliest alleen maar je leven. Nou, dan zul je daar toch wel tevreden mee zijn?’ zei ik plagerig en lachend. Prajut lachte ook: ‘Ik ben bang om dood te gaan. Een mens als ik heeft daar zijn leven niet voor over. Ga het dus zo regelen dat ze me naar elders overplaatsen.’
‘Waar wil je dan graag naar toe?’
‘Ergens waar minder gevaar is. Alleen niet meer naar een plek zoals nu waar je niet weet of je morgen nog leeft.’

Twee maanden later had Prajut het voor elkaar een overplaatsing te krijgen. Hij werkte er meer dan een jaar en kwam ineens terug naar Bangkok.

Weer niet goed…

‘Kom je weer een overplaatsing regelen?’ Ik had hem door. ‘Is de stad daar niet goed?’
‘Ze is te klein. In zo’n gehucht zit je de hele dag aan je bureau en hebt niks te doen.’
‘Geen werk, geen problemen! Heerlijk toch?’
‘Nee, integendeel. Voor een ambtenaar betekent dat minder verdienen als het niet druk is. Je wordt zo arm als een kerkrat.’
‘Jij bent een onverzadigbaar mens. Waarom heb je dit niet met beleid gepland?’ verwijt ik hem.
‘Natuurlijk wel. Maar je weet, verstand komt met de jaren.’
‘Voor welke stad wil je nu moeite doen?’
‘Deze keer wil ik proberen naar het zuiden te gaan.’

Zoals altijd heeft Prajut het weer geflikt met zijn connecties. Hij werd overgeplaatst naar een grote stad in het zuiden. Maar op een dag komt hij weer naar Bangkok.

Het is ook nooit goed….

‘En, gaat het je daar nu wel goed?’ vroeg ik hem.
‘Ga toch weg….!’ Hij schudt het hoofd.
‘Hoezo dan? Het is een grote stad. Je hebt daar goeie bronnen van inkomsten, toch?’
‘Klopt, je verdient goed. Maar de uitgaven zijn navenant hoger.’
‘Dan geef je toch minder uit?’
‘Alleen voor mijn gezin zijn die uitgaven niet zo hoog. Maar het zijn juist de kosten voor officiële ontvangsten.’
‘Wie moet je dan wel allemaal ontvangen daar?’

Erik Kuijpers
Ligging van Penang

‘Mijn superieuren, en dan weer vrienden. De stad waar ik werk is een toeristenplaats. Met zee, bergen, watervallen en een golfbaan. Én het ligt niet zo gek ver van Penang af. Nu komt voortdurend de een na de ander voorbij en die willen dat ik ze naar Penang begeleid. Dat kost me iedere keer een hoop geld. Veel hogergeplaatsten zijn echt onmogelijke lui! Ze komen niet alleen zelf, nee, ze sturen ook andere mensen en geven hun kaartje mee als referentie. Ja, ik word echt uitgebuit.’

‘Kun je daar niet verre van blijven?’
‘Bezwaarlijk. In mijn positie is het niet mogelijk daarvan afstand te nemen. Vriendschappen moet je warm houden om relaties, connecties te hebben. Je graaft je eigen graf als je onwrikbaar bent. Om deze reden moet ik echt hard werken om veel geld te verdienen. Nu heb ik mazzel dat mijn functie heel veel betekent voor kooplui. Ik behandel de Chinese kooplui. Ik kan ze zo nu en dan bewegen om een auto uit te lenen of te regelen dat ze een gast onthalen, trakteren.’
‘Ben je niet bang voor de straffen? Jongen, als iemand je aangeeft bij het ministerie!’
‘Tuurlijk ben ik bang. Maar de toestand dwingt me ertoe. Ik geloof stellig dat, als het er echt op aankomt, er zeker mensen zijn die mij helpen aangezien ik iedereen zo vriendelijk ontvangen heb. Ik heb het je al eens gezegd: om ambtenaar te zijn heb je connecties nodig en vriendentrouw.’

‘Maar als jij zo vlotjes met iedereen overweg kunt waarom wil je dan overgeplaatst worden?’
‘Ik ben nu zo ver dat ik geen vrienden meer voor me hoef te winnen. Trouwe vrienden heb ik nu meer dan genoeg. Nu moet ik geld hebben om mijn levensonderhoud te verzekeren. Ik heb alles doorgerekend. Als ik op deze standplaats blijf zal ik alleen vrienden hebben maar geen geld. Daarom wil ik overplaatsing naar een andere stad. Die hoeft niet zo groot te zijn als deze. Als er maar niet zoveel toeristen zijn. Ik heb er genoeg van bezoekers te moeten ontvangen.’

‘Zo’n stad is vast niet gemakkelijk te vinden.’
‘Helemaal niet! Ik weet er al een.’ Ik moet zeggen, Prajut is eerste klas als het gaat om connecties. Weer heeft hij op weergaloze wijze een overplaatsing kunnen regelen. Ik vroeg hem eens hoe. ‘Zeg me eens eerlijk hoe krijg jij het voor elkaar dat je kunt worden geplaatst waar jij maar wil? Het lijkt me een makkie voor je.’

Het Verhaal, connecties, Erik Kuijpers
Zich prosterneren…

‘Wat is daar moeilijk aan? Mijn methode is heel eenvoudig. Ik ga naar de belangrijke mensen toe en vraag hun begrip. Soms moet ik door de knieën en plat op de grond en smeken.’
‘Ga jij je plat op de grond werpen voor anderen dan jouw ouders?’
‘Natuurlijk, want je wil iets van ze. Je moet alleen het juiste moment uitzoeken wanneer niemand meekijkt. Maar nu werkt deze methode ook niet meer.’
‘Waarom?’ vroeg ik hem.
‘De belangrijke mensen hebben dat door omdat veel mensen dit doen. Mensen kruipen aan hun voeten maar achter hun rug schelden ze ze uit. Dus ik moet een andere methode gebruiken.’
‘En wat is dat?’ Nu wilde ik het ook wel eens weten.
‘Geld, man! Heb je geld dan doe je wat je wilt. En durf je dat niet zelf aan te bieden, geen probleem. Er zijn tussenpersonen die dat voor je regelen.’
‘Gaat het in jullie afdeling echt zo smerig?’
‘Ja, en het is heel lang zo.’
‘Mensen toch; dan moeten die van personeelszaken wel rijk zijn, nietwaar?’
‘Duidelijk. Gemakkelijk rijk worden. Want mensen die een overplaatsing willen betalen daar graag voor.’

‘Wat is de prijs voor een overplaatsing?’
‘Dat wisselt. Het hangt er van af hoe belangrijk de stad is waar je heen wilt.’
‘En is dat rendabel, dat bedrag?’
‘Stommerik! Als het niet rendabel is waarom zou je je laten overplaatsen? Je moet natuurlijk wel vooraf uitrekenen of het lonend is.’
‘Hoezo stommerik? Ik weet dat soort dingen gewoon niet’ verontschuldigde ik me. ‘Ik denk dat jij voor jouw overplaatsingen veel smeergeld hebt verkwist.’
‘Valt mee, het is niet zo gek veel.’ ‘Ik heb meelij met je’ zei ik maar Prajut kijkt me niet begrijpend aan.

De nieuwe post

De stad waarin Prajut nu werkt ligt niet ver van Bangkok. Een grote stad met veel verdienmogelijkheden. Het leven is er niet duur en er komen weinig bezoekers. Prajut kon er leuk sparen en zelfs in Bangkok een stukje grond van 200 m2 kopen in een nette wijk. Ik was er bij toen hij het chanote registreerde. Hij vertelde me:

‘Ik wil in Bangkok een huis bouwen voor mijn kinderen waar ze kunnen wonen als ze groter zijn en naar school moeten.’

Voor mij was het duidelijk: zou Prajut nog in die stad blijven werken dan zou hij in Bangkok een huis bouwen. Maar … dat is vreemd, ik hoorde het gerucht dat Prajut, kort na de aankoop van de grond, overgeplaatst zou worden naar een andere stad. Ik vroeg hem ‘Waarom wil je nu alweer overgeplaatst worden? Je hebt hier nu toch alles op orde?’

Hij trok een zuur smoel. ‘Ik wil helemaal niet overgeplaatst worden. Maar een of andere vent heeft een overplaatsing geritseld en mijn baan gekregen….’

 

Bron: Kurzgeschichten aus Thailand. Vertaling en bewerking Erik Kuijpers.

Het Verhaal, connecties, Erik Kuijpers

Auteur Maitri Limpichat (1942, ไมตรี ลิมปิชาติ). Hij was een hoge ambtenaar in Bangkok op de afdeling watervoorziening. Sinds 1970 publiceerde hij een honderdtal korte verhalen waarvan veel gaan over de ambtenarenwereld en hoe men met elkaar en de maatschappij omgaat. Dit verhaal is uit 1974.

Meer lezen?

Zijn facebookpagina. (in Thais)

Corruptie in Thailand.

Toelichting

Penang, 250 km ten zuiden van de Thaise provincie Satun.
Chanote; bewijs van eigendom van grond.

Foto’s

Corrupt Legislation, Elihu Vedder (1836-1923); wikimedia.
Kruiwagen en kaart Penang; wikimedia.
Thais geld; freepik.com premium-photo/thai-money/4517092
Zich prosterneren; photo courtesy of adobe stock.
Foto auteur; photo courtesy of prapansarn dot com.


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 854 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland

2 Comments

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*