Vietnamese volksverhaaltjes (15)

 

Tam en haar boosaardige stiefmoeder.

Een boerenechtpaar is in goede doen. Ze hebben grote vruchtbare velden en oogsten veel rijst. Ze hebben een dochter, Tam, en dat betekent gebroken rijst; zij is knap en lief.

Dan gaat moeder dood; vader trouwt met een andere vrouw in de hoop dat ze hem een zoon zal baren.

Doch de vrouw baart een dochter, Kem en dat betekent rijstkaf. Vanaf haar geboorte toont de vrouw alleen belangstelling voor haar eigen kind. Tam moet alle huishoudelijke taken verrichten. Dan sterft de vader.

Armoede

Er komt droogte en ze moeten van armoe gronden verkopen. Maar ook met het gezin aan lager wal blijft stiefma haar stiefdochter behandelen als een slaaf. Toch blijft Tam de knapste van de twee; Kem is bepaald niet knap tot verdriet van haar ma.

Moeder belooft een mooi shirt aan de dochter die de beste visvangst mee naar huis neemt. Beiden gaan naar de rivier doch Tam is de enige die vist. Kem ligt onder een boom en als Tam zich gaat wassen in de beek pikt Kem de vis af en holt naar huis.

Vietnamese Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Vietnam, stiefmoeder
De grondel.

Tam treurt aan het water als Boeddha bij haar komt. Ze doet haar verhaal en hij zegt haar eens te kijken op de bodem van haar vismand. Daar zit een klein visje in.

‘Doe dat in de lotusvijver bij de pagode en gooi iedere dag wat rijst er in. Zing dan “Gouden grondel, zilveren grondel, kom en eet mijn rijst, dat is beter dan wat anderen je voeren”. Dan komt de vis en hij zal je troosten.’

Tam heeft nu een vriend en ze vergeet haar zorgen. Maar stiefmoeder valt de vrolijkheid direct op en geeft Kem opdracht haar eens te volgen.

De volgende dag, Tam is naar de stad, gaan beide dames naar de vijver en roepen de vis. Ze vangen hem en eten hem op.

Tam zit vergeefs te wachten op haar vis. Dan verschijnt Boeddha weer. ‘Huil niet, kind. Kijk achter de bamboestruik en daar liggen de graten van jouw vis. Doe die in een pot van klei en begraaf die naast jouw moeders graf. Alles komt goed.’

Vietnamese Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Vietnam, stiefmoeder
Vietnamees poppenspel in het water.

Het lentefeest

Dan komt het lentefeest in het dorp. De koning komt en er is veel te doen. Concerten, minstrelen, waterspelen. Tam hoopt dat ze mag gaan van stiefmoeder.

‘Jawel, je mag gaan als je deze stapel graan schoon hebt gemaakt. Ik wil dat je het kaf van het koren scheidt.’ Er ligt een enorme stapel voor haar. Stiefmoeder en Kem maken zich op en gaan naar de feesten toe.

Tam is het huilen nader dan het lachen als Boeddha verschijnt. ‘De mussen gaan je helpen, kind.’ En jawel, een groep mussen vliegt binnen en scheiden direct koren en kaf van elkaar. Dan krijgt Tam opdracht de pot van klei op te graven en die blijkt vol te zitten met de mooiste kleren en schoenen.

Ze trekt een broek aan van zijde en slippers voorzien van schitterende feniksen; pakt een geborduurde blouse en maakt zich op met juwelen. De pony onder in de pot wordt een sterke hengst.

Zo gaat ze naar de feesten en ineens zien Kem en stiefmoeder haar rijden. Tam schrikt van hen en laat haar paard stoppen waarbij ze een schoentje verliest in de rivier. Daar schrikt de olifant van de koning zo van dat hij geen stap meer verzet.

Als soldaten de schoen hebben gevonden en aan de koning geven besluit hij te trouwen met de eigenaresse daarvan. Honderden vrouwen komen hun voet tonen tot een begeleider Tam opmerkt die haar blote voet probeert te verstoppen.

Trouwerij en dan moord

De koning houdt zijn belofte; Tam wordt koningin. Ook Kem en haar moeder zijn op de bruiloft en doen hun best hun woede te verbergen.

Ze zien hun kans schoon als Tam een dag thuis is en in de arecaboom klimt zoals vroeger. Dan voelt ze dat aan de boom wordt gehakt; Kem en stiefmoeder hakken de boom om met Tam er in en ze valt dood.

Kem trekt haar kleren aan en gaat naar het paleis; het is de gewoonte dat de zus van de koningin haar plaats inneemt. De koning aanvaardt haar.

Vietnamese Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Vietnam, stiefmoeder
De wielewaal.

Als de koning in de tuin loopt hoort hij een wielewaal zingen; hij zingt het favoriete liedje van zijn gestorven vrouw! Hij zegt ‘O wielewaal, als jij de ziel bent van mijn gestorven vrouw, kom op mijn arm zitten.’

En dat doet de vogel. Nu laat de koning een grote kooi bouwen voor de wielewaal en brengt al zijn vrije tijd door bij de zingende wielewaal.

Dat tot verdriet van Kem en haar moeder die wachten tot de koning op reis is; dan verstikt ze de vogel en begraaft de resten in de tuin.

Op die plaats begint een mooie boom te groeien. De koning vindt er rust en als hij zijn ogen sluit ziet hij het beeld van zijn overleden vrouw. Stiefmoeder is jaloers en laat de boom omhakken om een weefgetouw te laten maken. Maar zodra ze gaan weven zegt dat weefgetouw “Je hebt je zuster vermoord. Ze komt terug om je ogen uit te steken.” Dus verbranden ze dat ding en gooien de sintels ver weg.

Vietnamese Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Vietnam, stiefmoeder
Persimmon of kakivrucht.

De persimmon

Maar daar gaat ineens een persimmon groeien. Die wordt zo hoog dat hij over alle andere bomen uitsteekt. Een oude vrouw die rijstkoekjes bakt voor haar living zet haar karretje daar neer.

Dan, op een avond, ruikt ze iets. Zo iets heerlijks rook ze nog nooit en ze kijkt in de boom. Daar hangt de grootste kakivrucht die ze ooit zag maar ze is te oud om te klimmen.

‘O persimmon, mooie persimmon, val in mijn zak alsjeblieft. Ik zal je niet opeten’. De vrucht valt omlaag en ze zet hem naast haar bed.

Maar dan verandert er iets thuis. Als ze thuis komt van haar werk blijkt haar huis gepoetst te zijn en staat er eten op tafel. Ze gaat de volgende dag stiekem terug en ziet een knappe jonge vrouw uit de persimmon kruipen. Ze sluit de verraste Tam, want die is het, in haar armen en vraagt haar uit de vrucht te blijven: dan heeft ze een dochter!

Beide dames openen een herberg; hun naam is snel gemaakt.

De koning

De koning reist incognito en slaapt in de herberg. De vrouw brengt hem eten, thee en de betelpruim. De koning is verbaasd. ‘U vouwt de pruim net als mijn overleden vrouw. Wie heeft u dit geleerd?’.

De vrouw zegt dat haar dochter dat heeft gedaan en Tam moet naar voren komen. De koning is net zo verrast als blij en neemt Tam mee naar het paleis als zijn vrouw.

Kem is stinkend jaloers en vraagt Tam hoe ze toch zo jong blijft?

‘Simpel; neem een pot kokend water mee naar bad. Gooi dat over je gezicht en je huid wordt blank.’

Kem doet dat en sterft aan de verwondingen. Tam laat haar lichaam in stukken snijden, kruiden, en laat dat in een vat met pekel bezorgen bij de stiefmoeder als geschenk. Stiefmoeder is verrukt: ‘Kijk nu eens, mijn dochter zorgt goed voor me.’

Iedere dag eet moeder wat en als de pot bijna leeg is ziet ze op de bodem een donkere massa. ‘Dat lijkt wel de vacht van een dier’ zegt ze.

Maar als ze het er uit haalt is het Kems hoofd. Van schrik verdrinkt moeder zich in de rivier.

 

Foto’s en prenten

Stiefmoeder, uit “Awake Groa Awake Mother” by John Bauer; wikimedia, curid, 833939.

Zwarte grondel; wikimedia, curid, 5941403. Wielewaal; idem, 29221.

Vietnamees waterspel o.a. met poppen, de poppen zitten aan een touwtje en de spelers blijven onzichtbaar; wikimedia, curid, 35694420.

Persimmon, Nederlandse naam kaki; wikimedia, curid, 17127053.

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 560 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*