Liever niet eigenlijk, maar wij zijn de sterkere

Zo pas las ik het boekje de Spion van Brahma, een novelle van André Peters. Het kwam uit in 1951 en is hier en daar wat gezwollen van taal, want het stamt uit een tijd dat het Oosten beelden van wijsheid opriep wat om bloemrijk taalgebruik vraagt. Dat zoeken naar wijsheid zou culmineren in de pelgrimage van de Beatles naar India in de jaren 60 met in hun voetspoor een leger van bloemenkinderen.

Andere tijden. De Spion van Brahma is pijnlijk gedateerd. En dat bedoel ik letterlijk, want ik zou maar al te graag willen dat het niet zo was. Ik voel pijn dat de dingen niet meer zijn zoals ze waren.

Als helper van Brahma onbekommerd door het leven

In het verhaal van Peters gaat Narada, een aapachtig wezen als helper van opperheer Brahma naar de aarde om te kijken wat de mensen ervan bakken. Daar treft hij een Brahmaan die zich wild mediteert om de gelukzaligheid te bereiken. Maar vooralsnog slaagt hij daar niet in. Hij leeft in een roes van zelfverheerlijking, waardoor hij zich niet van zichzelf weet los te maken om zich waarlijk ten dienste te  kunnen stellen van de mensen. Hij lijkt enigszins op de zich op de borst kloppende farizeeër uit de bijbel en de aap geeft er hem behoorlijk van langs.

Ook ontmoet hij Aruja, een uitgestotene, die zelfs beneden de vier kasten der Hindoes leeft. Aruja is een goedlachse snaak, die onbekommerd door het leven wandelt. Hij verzamelt wilde honing in het woud, kan net als Franciscus van Assisi met de dieren spreken en heeft hoegenaamd geen bezittingen. Zonder enige eisen te stellen, geeft hij zich volledig over aan de schoonheid van de natuur, waardoor Narada hem uitkiest het hemelrijk binnen te gaan.

Ze dwong tot overgave

En dat is nou precies waarom dit verhaal zo gedateerd is. Want op de dag van vandaag kan geen weldenkend mens zich nog zonder reserve overgeven aan de schoonheid van de natuur. Natuurlijk, het is nog steeds mogelijk te genieten van mooie landschappen. Maar nooit meer zonder enige weemoed naar tijden dat de natuur ons overheerste en ons tot overgave dwong.

Alle religie en spiritualiteit moeten ooit begonnen zijn met vruchtbaarheidsrituelen om de natuur, welke godengedaante ze ook had aangenomen, gunstig te stemmen. De natuur was het grotere, vroeg om onderwerping. Je kon er in opgaan, erin schuilen. Alle goden ooit aanbeden zijn uiteindelijk natuurgoden. Maar nu is het andersom. Wij, mensheid, overheersen de natuur en zij richt een smeekbede tot ons. We zijn geworden tot godmensen.

De schoonheid heeft de mens nodig

Uiteraard zijn er nog steeds onbedwingbare natuurrampen. Maar nu zijn ze, voor een deel althans, mensgemaakt. Ik moet daarbij altijd denken aan de woorden die Albert Camus medio vorige eeuw neerschreef in een van zijn essays. Als het waar is dat de mens de schoonheid nodig heeft, is het evenzeer waar dat de schoonheid de mens nodig heeft.

De natuur heeft onze bescherming nodig voor haar voortbestaan. Dat is een vreemde gewaarwording, gewend als we zijn haar te beschouwen als de sterkere.

Niet dat we niet langer afhankelijk zijn van alle mechanismes die natuur bedacht heeft. Integendeel zelfs. Om voedsel te kunnen produceren is een vruchtbare aarde en voldoende water nodig. Om te kunnen blijven ademen schone lucht. Als de mensheid wil blijven voortbestaan moet ze daar voortaan zelf voor zorgen.

Ze zal, en dat is voor het eerst, het heft in eigen hand moeten nemen. Iets wat ze nooit eerder deed. Dat is een moeilijk leerproces en vraagt op een diepgaande mentaliteitsverandering. Misschien slaagt ze daarin. En als het niet zo is, dan blijft er een kale kille aarde over, nog steeds natuur weliswaar, maar zonder mensen om haar als zodanig te benoemen.

Ook op Trefpunt: klimaatzorgen niet van vandaag of gisteren

Antonin Cee
Over Antonin Cee 142 Artikelen
Antonin Cee woont sinds eind jaren tachtig in Chiangmai en voerde themareizen uit. Hij studeerde filosofie aan de Universiteit van Montpellier in Frankrijk en werkte enige tijd als redacteur bij The Nation in Bangkok. Ook schreef hij artikelen voor verschillende Nederlandse, Belgische en Engelstalige magazines. Met zijn achttienjarige dochter vormt hij een eenoudergezin en brengt elk jaar enige tijd door in Zuid-Frankrijk. Hij publiceerde een verhalenbundel getiteld 'Inheems Kruid'. Onlangs bracht hij zijn tweede boek 'Thailand tegen het Licht' uit. Beide boeken zijn zonder verzendkosten te bestellen bij www.amazon.de.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*