Siam! Siam! Tour d’histoire met Erik Kuijpers (2)


Siam! Siam! Tour d’histoire 2

Bron:

Voornamelijk: Siam, Land of the White Elephant: as it was and is.
George Blagden Bacon (1836-1879)

SIAM; zijn geografie en volken.

De volgende beschrijving van het land Siam is een quote uit ‘Tempels en Olifanten’ (1885) van de Noorse ontdekkingreiziger Carl Bock (1849-1932):

De Europese naam voor dit land is afkomstig uit het Maleise woord Sayam (Sajam) en dat betekent ‘bruin’, maar die vertaling is een vermoeden. De inwoners noemen zich Thai en dat betekent ‘vrij’ en hun land heet Muang Thai, het land van de vrije mensen.

Inclusief de vazalstaten, de Laos provincies in het noorden en de Malay staten in het zuiden, is het grondgebied een 2.700 km lang, en inclusief de Cambodjaanse gewesten een 1.200 km breed. De noordgrens is niet duidelijk gedefinieerd maar loopt rond de 20e lengtegraad, ongeveer waar Luang Phrabang en Chiang Rai liggen.

Bergen

Door Siam en Laos lopen twee bergruggen beide beginnend in Yunnan. De oosterse keten loopt door Laos naar Cambodja terwijl de westerse keten langs de Maenam rivier tot diep in het Malay gebied loopt. De samenstelling van deze bergruggen is kalksteen, gneis en graniet.

Rivieren

Tussen deze twee bergruggen met hun vertakkingen ligt aangeslibt gebied uit en langs de Maenam, een schitterende rivier, waarover de Portugese dichter Luis de Camôes (1524-1580) zingt…

‘Aanschouw de Maenam wier wateren ontspringen in het meer van Chiamai’…

… waarin de bard zich vergist want de bron van de Maenam ligt in de Shan staten binnen Laos.

De grond kunnen benutten is afhankelijk van de toevloed van water uit de Maenam en de zijrivieren in de regentijd. Een tekort aan water kan fataal zijn voor de rijstoogst omdat dit deel van Siam -net als Egypte- de vallei is van slechts één grote stroom van wiens slib de welvaart van miljoenen afhangt.

De tweede grote en belangrijke rivier is de Bang Pakong die ontspringt op het Plateau van Korat en meandert tussen de rijstvelden door naar de kop van de Golf van Siam.

Een andere rivier is de Meklong die ten westen van Bangkok in zee valt. Hier ligt een groot rijstbebied van zee tot aan Kanburi en er is zoutwinning die het hele Rijk van zout voorziet.

Vanuit de Shanstaten in Birma komt de Salween Siam binnen en verlaat het Rijk nabij Ranong.

De grootste rivier tenslotte, de Mekong, een van de grootste van alle rivieren in Indo-China, voorziet het uiterste noorden en oosten van Siam van water. Deze grote stroom, die ook is genoemd in de verzen van Luis de Camôes, ontspringt in oostelijk Tibet.

Deze rivier is gedeeltelijk in kaart gebracht door H. Mouhot en later door de expeditie van Ernest de Lagrée (1823-1868) die de rivier, ondanks de hoeveelheid diep water, onpraktisch vond om op te navigeren. Stroomversnellingen en rotspartijen waren slechts enkele van de problemen.

De Laotianen

Erik Kuijpers, Siam Siam, tour d'histoire 2

In de vazalstaten zijn de Laotianen, die de Mekongvallei bevolken maar ook wonen in de vrije natuur in de regio Tonkin en in Siam, mogelijk het minst bekende volk.

In voorkomen en taal zijn ze verwant aan de Siamezen maar ze worden door sommige auteurs beschouwd als de primitieve tak van dat ras. Ze claimen ooit een volk te zijn geweest van een oud en machtig koninkrijk waarvan de hoofdstad Vein-shan is vernietigd door Siam in 1828.

Sedert die tijd zijn ze onderworpen aan Siam en worden ze bestuurd door een overgeërfde prinses die goed gefourneerd is met goud, beteldoos, kwispedoor en theepot aan haar geschonken door Bangkok. Verder zitten er hoge ambtenaren aangesteld door de Siamese regering.

Hun meest hardnekkige zonde is jacht op slaven, welke activiteit doorgaat dankzij berusting van de Siamese autoriteiten, en zulks tot ernstige overlast voor de hill-tribes binnen hun gebied maar ook tot hun eigen zedelijke verwording.

Los van deze verfoeilijke handel zijn de Laotianen voor het overgrote deel een onschadelijk, niet oorlogszuchtig ras, gek op muziek en voornamelijk levend op een dieet van rijst, groente en fruit, vis en gevogelte. Raszuiver of vermengd, er zullen er zo’n 1,5 miljoen van zijn.

De zuidelijke gebieden

De belangrijkste van de Malay staten in Siamees bezit is Quedha.

De populatie bedraagt een half miljoen Maleiers, 20.000 Chinezen en 5.000 mensen van ander ras. Het gebied is vlak land bedekt met bossen en daarin leven tijgers, olifanten en rinocerossen.

Een hoge bergrug scheidt Quedha van Songkhla en Pattani, de laatste regio bekend om zijn rijst en tin. Noordelijk ligt Ligor, in het Siamees Lakhon en daar is driekwart van de bevolking Siamees. De goud- en zilversmeden van Ligor hebben een goede reputatie door hun zilveren bootjes ingelegd met zwart email.

De gebieden in Cambodja

Wat de gebieden in Cambodja betreft plaats ik aantekeningen uit het boek van zakenman Victor Berthier.

De belangrijkste provincies liggen aan de westkant van het land; Battambang en Korat. Battambang ligt westelijk van het grote meer Tonle Sap en heeft een bevolking van 70.000 mensen die zout produceren, vis, rijst, bijenwas en kardemom peulen.

Op twee marsdagen van Battambang ligt Angkor Borey, het centrum van de bijenwas productie; ieder jaar gaat er 24.000 pond naar Siam. Een dertig mijl verder ligt Tu’k Cho waar goud wordt gewonnen en Chinese bedrijven de rechten hebben verworven. Men vindt daar goudhoudend kwarts.

Korat is de grootste provincie en er wonen bijna uitsluitend Cambodjanen. Buiten de hoofdstad met dezelfde naam bevat het elf districten en er wonen tegen de 60.000 mensen.

Erik Kuijpers, Siam Siam, tour d'histoire 2

Angkor, de bekende provincie van Cambodja met de resten van de oude hoofdstad, is dun bevolkt. Siem Rap is de nieuwe hoofdstad nabij de berg Phnom Krom die in de regentijd een eiland vormt in overstroomd gebied. De andere Cambodjaanse provincies worden ook door Siam bestuurd maar zijn in Europa niet bekend.

De bevolking van Siam

De bevolking is nooit officieel geteld maar is wel geschat door Europeanen en wel tussen 6 en 12 miljoen. De Engelse ambtenaar Archibald Colquhoun acht dit totaal fout op advies van prins Prisdang (1851-1935), Thais diplomaat. Men was uitgegaan van de voor legerdienst beschikbare mannen en had dat maal vijf gedaan….

H. Mouhot schrijft dat een paar jaar voor 1862 de lokale registers voor ‘mannen’ aangaven 2 miljoen Siamezen, 1 miljoen Laotianen, 1 miljoen Maleiers, 1,5 miljoen Chinezen, 350.000 Cambodjanen en 50.000 Peguans. Dat maal 5 komt uit op 30 miljoen. Met de niet in Siam geboren mensen waaronder de hilltribes zal men tenminste 35 miljoen mensen in Siam hebben.

Een ervaren rechter in Siam schat de bevolking van Siam rond 1860 10 miljoen minder: 25 miljoen.

Toelichting op namen

Malay; het huidige Maleisië
Luang Phrabang ligt ten noorden van Vientiane, Laos
Yunnan is tegenwoordig China en ligt ten noorden van Laos

Maenam; de Chao Phraya die door Bangkok loopt.

Erik Kuijpers, Siam Siam, Tour d'histoire 2
Maenam oftewel Chao Phraya

Salween (ook Salawin), de rivier die voor een deel de grens vorm tussen Myanmar en Thailand
Chiamai; Chiang Mai
Shan staten; delen van Myanmar en Laos

Kanburi; Kanchanaburi
Tonkin; regio Hanoi in Vietnam
Vein-shan; Vientiane, Laos

Quedha; Kedah, Maleisië, ten zuiden van de provincie Satun.
Ligor en Lakhon; de provincie Nakhon Sri Thammarat
Korat; destijds grote delen van de Isaan; de Isaan heette toen Cambodjaans.

Foto Angkor Wat met dank aan:
“Angkor Wat” by Bjørn Christian Tørrissen – Eigen werk. Licensed under GFDL via Wikimedia Commons

Foto Laos met dank aan:
“Un-laos”. Licensed under Publiek domein via Wikimedia Commons

Foto Maenam, met dank aan:
“Ayutthaya Wat Putthai Sawan” by Hdamm – Eigen werk. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 855 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland