Siam! Siam! Tour d’histoire met Erik Kuiipers 16


De heuvels bij Chantaboun, deel 1

1858; Henri Mouhot gaat het binnenland, de heuvels in.

Te gast

‘Heb me mogen installeren in het huis van een goeie ouwe Chinees, peperplanter, van wiens gastvrijheid ik mag genieten tijdens mijn eerste bezoek hier, en dat nu al twee maanden. Zijn naam is Ihié How en zijn bijnaam is Apait en dat betekent oom.

Hij is weduwnaar en heeft twee zoons waarvan de oudste 18 jaar is, een goeie jongeman, levendig, hard werkend en volhardend. Hij staat me zeer nabij en wil me begeleiden naar Cambodja. Voor hem, geboren als bergkind en van nature intelligent, hebben viervoeters en gevleugelde dieren hier geen geheimen meer. Hij is niet bang voor tijger of olifant. Dit alles tezamen maakt Phrai, zo heet hij, waardevol voor me.

Apait heeft ook twee broers die katholiek geworden zijn en zijn gaan wonen in Chantaboun om dichter bij de eredienst te zijn. Hij zelf heeft geen enkel verlangen van religie te veranderen want, zegt hij, dan moet hij zijn overleden ouders vergeten waar hij regelmatig aan offert. ‘

 

Erik Kuijpers, Siam 16

Hij zit er financieel slecht bij; heeft een schuld opgebouwd van 50 ticals waarvoor hij jaarlijks 10 ticals rente moet betalen. De rente in Siam is altijd twintig of dertig procent.

Erik Kujpers. Siam 16
Tical 10
Erik Kuijpers, Siam 16
Tical 20

Daarnaast moet bij belastingen betalen; 12 ticals per zoon, 4 voor zijn huis, 1 voor zijn oven, 1 voor zijn varken. De belasting over zijn peperveld is 8 ticals, 1 over zijn betelbomen en 2 sellungs voor de kokosboom, samen dus 39 ticals terwijl zijn land 40 ticals opbrengt. Wat moet hij met die ene tical? Arme boeren van zijn slag, en daar zijn er vele van, leven van groente en van de rijst die ze krijgen in ruil voor van betelblad. ‘

Zere voet

‘ Ik ben in Chantaboun opgehouden voor een dag of 10; ik kon niet lopen na mijn tocht naar de eilanden. Ik heb mijn hiel opengehaald tijdens het klimmen op de rotsen op Ko-Man eiland maar omdat ik vaak in zout water loop was de wond geheeld. Maar later kreeg ik er last van, de voet werd dik en ik was gedwongen de wond te openen om een stuk schelp te verwijderen…..

Zo spoedig mogelijk daarna huur ik een kar en twee buffels om naar de berg te gaan. Het is een genoegen me te bevinden temidden van een rustige omgeving zo heerlijk en vol van grootsheid.

Hier vind je valleien doorsneden door stroompjes van puur en kristalhelder water. Verderop kleine velden waar de bescheiden hutten van de arbeidzame Chinezen verspreid staan, terwijl wat verderop de berg oprijst met zijn imposante rotsen, zijn hoge bomen, zijn krachtige stromen en watervallen.

We hebben al stormen gehad want de regentijd nadert, de vegetatie is fris, de natuur levendig; je hoort om je heen het gezang van de vogels en het gezoem van insecten.

Apait heeft me zijn bed toegewezen, als je dat zo mag noemen, want het bestaat uit tengel van de betelboom op 4 paaltjes.

Ik heb mijn slaapmat op dit frame gelegd en zou eigenlijk als een roos moeten slapen de hele nacht door ware het niet dat zwermen mieren me van tijd tot tijd storen door over mijn lichaam te lopen, onder mijn kleren en zelfs in mijn baard, en, fantaseer ik maar, me uit bed zullen slepen als ik ze niet van tijd tot van me afschud.

Af en toe schrikken grote spinnen en andere weerzinwekkende monsters die onder het dak rondkruipen mij op door plots op mijn gezicht te vallen…..’

De hitte

‘ De hitte is nu wel te verdragen, de thermometer wijst in de morgen 80 °F aan en op het midden van de dag 90 °F. Het water van de stroompjes is zo koel en verfrissend dat badderen in de morgen en de avond me urenlang prettig doet voelen en me in conditie houdt.

Phrai is gisteravond met mijn gezel Fion naar Chantaboun gegaan om inkopen te doen en brengt voor zijn vader Chinese bonbons mee waarvoor hij een halve fuang heeft betaald. De arme oude man is verrukt daarmee, en deze morgen kleedt hij zich bij het krieken van de dag in zijn beste kleren en ik vraag hem waarom. ‘

De geesten van de voorouders

‘Hij begint direct een plank schoon te maken die aan de muur is gemonteerd en die dient als soort altaar. Daarboven hangt een tekening van een man die danst en zijn tong uitsteekt, met klauwen aan handen en voeten en de staart van een aap en dat moet zijn vader voorstellen. Dan vult hij drie kopjes met thee, stopt de bonbons in een vierde kopje, en zet dat alles op het altaar.

Tenslotte steekt hij twee stukjes welriekend hout aan en begint zijn gebeden. Het is een offer aan de geesten van zijn voorouders, uitgevoerd in de hoop dat die zullen neerdalen en van de goede dingen gaan proeven die hij voor hen heeft neergezet. ‘

De buren op bezoek‘

Bij de ingang van Apaits tuin en direct voor zijn huis heb ik een schuurtje gemaakt met stammen en takken van bomen en bedekt met een bladerdak waar ik mijn grote verzameling van dieren kan drogen en prepareren; ik heb apen met lange armen, geitjes, neushoornvogels en ook insecten.

Dit alles trekt nieuwsgierige mensen aan als Siamezen en Chinezen die de ‘farang’ willen zien en zijn curiositeiten willen bewonderen.

Nu het net nieuw jaar is geweest hebben we drie dagen feest achter de rug en iedereen uit de buurt is geweest om ons te bezoeken. Bij tijden is Apaits huis vol met mensen in zondagse kleren en velen van hen willen mijn instrumenten zien, mijn preparateurspullen en de opgezette dieren en zij houden me voor een goed dokter en vragen om medicatie…..

Helaas! Zo hoog reiken mijn pretenties niet. Ik behandel ze evenwel volgens het Raspail principe; en later zal een Europees museum een insect of een schaaldier ten toon stellen waarvoor ik een doosje haarcrème of een flesje water met pijnstiller heb gegeven aan deze waardige mensen. ‘

Een dagelijks rustpunt

‘Na een dag jagen in de bergen over heuvelen en door dicht woud waar je je een weg moet banen met het hakmes in de hand is er niets zo fijn als even uitrusten op de bank bij de goeie Chinees, voor zijn hut, in de schaduw van bananen-, kokos- en andere bomen. De laatste vier dagen heeft een felle noordenwind geblazen, fris in het licht van het seizoen en zonder onderbreking. Dit is zijn afscheid want de komende vele maanden zal de zuidoostenwind hier komen blazen.

Dit is voor mij een aangenamer avond dan gebruikelijk. De sterren staan helder in de lucht, de maan is zichtbaar. Ik zit naast Apait en terwijl zijn zoon wat Chinese deuntjes speelt op zijn bamboe fluit zit ik te peinzen over welk een rijke en voorspoedige provincie dit zou kunnen worden als het verstandig en intelligent zou worden bestuurd, of als Europese kolonisten er zouden wonen en de bronnen ontwikkelen.

Kort bij de zee dus communicatiemogelijkheden, rijke bodem en een gezond en geschikt klimaat; niets staat dan succes in de weg voor een nijvere en ondernemende landbouwer. ‘

 

Toelichting

Tical; waardestandaard van edelmetaal, voorloper van het huidige betaalmiddel, de munt. De zilveren tical (15 gram) is de voorloper van de Thaise baht (15,16 gram goud voor juwelen, 15,244 gram voor de handel) en is gebruikt tot ongeveer 1930.

Sellung en fuang; de Cambodjaanse tical was onderverdeeld in 4 salong, 8 fuang, 32 pe of 64 att. De Thaise tical was vanaf de Sukhothai periode onderverdeeld in de song-sa-lueng (1/2 baht), de sa-lueng (1/4 baht), de fuang (1/8 baht) en nog kleinere delen.

Raspail; midden 19e eeuw vanuit Portugal verspreide nieuwe behandelmethode. Ik verwijs naar wikipedia voor nadere toelichting; dr Francois Vincent Raspail, 1794-1878

Fahrenheit naar Celcius; eerst min 32, dan delen door 9 en daarna maal 5. Dus 104 graden Fahrenheit, min 32 geeft 72, 72 x 5/9 is 40 Celcius.

 

Bron: Voornamelijk: Siam, Land of the White Elephant: as it was and is. George Blagden Bacon (1836-1879)
Foto van de kapel; deze kapel is later geworden de enige kathedraal in Thailand. Tekening van M. Sabatier naar schets van Mouhot; http://ruby-sapphire.com/chanthaburi-history-of-moontown.htm
Foto’s tical; dit is de Cambodjaanse tical.  http://en.numista.com/catalogue/cambodge-1.html

Beste lezer

Trefpunt Azië is een reclamevrije site geheel gemaakt door vrijwilligers. Al onze berichten zijn voor iedereen te lezen. Maar het in stand houden van een website als Trefpunt Azië kost geld; er zijn kosten voor software om de site te maken en de huur van serverruimte zodat hij te zien is. Die kosten worden gedragen door leden van de redactie en die kunnen daarbij wel wat hulp gebruiken. Als u wilt helpen met een (kleine) bijdrage klik dan op de rode knop rechtsonderdaan op de pagina en doneer, dat kan al vanaf 3 euro. Wilt u op een andere manier helpen? Mail dan even met de redactie: post@trefpuntazie.com

Dankzij uw bijdrage kan Trefpunt Azië elke dag nieuws en achtergronden uit uw favoriete werelddeel blijven brengen.

 

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 862 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland