Siam! Siam! Tour d’histoire met Erik Kuijpers 71

September 1655; innemen vracht, en de riviertocht voorbereiden


Erik Kuijpers, Siam 71, platbodem‘ De Walvisch kan de rivier niet op, hij wordt geladen met vracht en is te zwaar voor de rivier. Tijdens ons bezoek aan Bangkok en Ayutthaya blijft hij op de rede.

Deze morgen komt een platbodem die 80 ton rijst draagt; men gebruikt gewoonlijk deze boten voor het laden en lossen van schepen. Voor het werk hebben ze aan boord 8 tot 10 koelies die ze per dag inhuren, afhankelijk van de te varen afstand.

Voor iedere koelie krijgt de kapitein een fueang per dag voor onkosten en dat is minder dan 4 stuivers. Van dit geld moet hij hen voorzien van rijst, gedroogde vis, arak, spek, betelbladeren en meer maar het kost hier helemaal niks.

De koelie ontvangt per dag een fueang maar varen ze ook in de nacht dan verdubbelt dat tot een salueng en dat is in het binnenland 7,5 stuiver en aan de monding 12 stuivers. Is de klus geklaard dan worden de koelies weggestuurd en blijft alleen de kapitein aan boord. De lege schuit wordt daarna afgemeerd aan het VOC pakhuis.

Dan passeren we de ‘Koning van Polen’, die geladen is met rijst voor ons schip. Het is een fluyt met een capaciteit van 300 last, en veel groter dan ons schip en met meer bemanning. Ze heeft 6 grote kanonnen, verscheidene kleine kanonnen en andere bewapening.

Het schip lijkt wel heel oud; de kiel is gammel en dat lijkt ons erg ongemakkelijk om te varen in water met ondieptes. Ze vaart tussen Macao, Batavia en Siam en vervoert voornamelijk kokosnootolie, kokosnoten, bananen en rijst, en brengt terug gouden kettingen en andere gouden objecten die ze ons aanbieden maar wij laten ons niet verleiden.

Laurier en wolfsmelk groeien hier. Het land is laag en moerassig en enkele maanden per jaar geheel overstroomd door de toevloed van water van land. Tijdens hoogtij overstroomt het met zeewater dus er groeit niets van belang.

Het VOC pakhuis met de naam Amsterdam heeft een opslagruimte gebouwd op palen en gemaakt van dikke, zware balken en planken zodat de goederen droog blijven. Teakhout en andere hardhout is in overvloed aanwezig en daarom worden oude schepen vaak naar hier gezonden voor reparatie of voor een geheel nieuwe scheepsromp want arbeidsloon is hier goedkoper dan in Batavia zelfs.

Erik Kuijpers, Siam 71, platbodemHet laatste hier gebouwde jacht is de Worcum, een goed oorlogsschip onder commando van meneer Hulft. Naast het pakhuis ligt een grote hoeveelheid sappanhout die wij als vracht meenemen, en enkele andere planken van een 30 tot 40 voet lang en ander hout bestemd voor Batavia. ‘

‘Er heeft lang een exportverbod gegolden voor hardhout omdat het paleis van de koning, dat na blikseminslag geheel verbrandde, nieuw gebouwd moest worden…..

Morgen, 7 september, gaan we met de sloep naar Bangkok en daarna naar Ayutthaya. De fluyt ‘Barckhout’ heeft ook rijst afgeleverd, we verwachten nog de Koning van Polen met de laatste rijst en dan hebben we 170 last aan boord.

Meer rijst krijgen wij niet; de oogst viel tegen en er is heel veel gezeurd bij de koning om dit te mogen meenemen. Arak is er ook niet, rijst voor consumptie gaat voor. Wij nemen ook nog sappanhout aan boord dat zorgvuldig wordt gewogen.

De sloep wordt voorzien van de benodigdheden voor de reis van enkele dagen, er gaat een ziekenbroeder mee, en we zijn klaar voor morgen. De Barckhout gaat ook de rivier op en krijgt als vracht mee kolen, spijkers, ijzer en andere nuttige zaken voor het VOC kantoor in Ayutthaya. ‘

==

Toelichtingen

Bron: A Traveler in Siam in the year 1655, passages uit het dagboek van Gijsbert Heeck.

De genoemde schepen staan op een website over de VOC en ik ben zo vrij deze gegevens over te nemen:

De Walvisch; http://www.vocsite.nl/schepen/detail.html?id=11146

De Barckhout/Berkhout; http://www.vocsite.nl/schepen/detail.html?id=11479

De Koning van Polen; http://www.vocsite.nl/schepen/detail.html?id=10838

De Worcum/Workum; http://www.vocsite.nl/schepen/detail.html?id=12289

Schuit; het Engelse woord barge betekent schuit, praam, aak, een platbodem en lage boot voor binnenwateren.

Last; bij de VOC van 1.250 tot 2.000 kilo, ooit is 1.926 kilo aangehouden. 40 Last komt neer op circa 80 ton.

Koelie; Engels coolie; in de tropen gebruikt woord voor sjouwer. https://nl.wikipedia.org/wiki/Koelie

Fueang; komt neer op 20 cent ofwel 4 stuivers uit die tijd. Werkte men dag en nacht dat was het loon twee fueang ofwel een salueng, in Europa toen ‘maas’ genoemd. Het was het dagloon van de losarbeider.

Sappanhout, verfhout; een van de houtsoorten die dienen voor de productie van verfstoffen. Caesalpinia sappan.

Afbeeldingen

Thaise platbodem, thans gebruikt voor cruises; thanks to / met dank aan : http://www.thairivercruises.com/the_naga_barges/golden.asp

Sappanhout; By Vinayaraj – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=21987449

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 583 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland