Siam! Siam! Tour d’histoire met Erik Kuijpers 57

Vervolg journaal zeeman-avonturier Frederick Neale over zijn belevenissen als militair adviseur aan het hof in Siam 1840-’50. In deze aflevering vertelt hij de legende van de koningsdochter Rosy Morn.

De legende van de dochter van de koning

Deze legende speelt zich af zowel op aarde als daar waar zon, planeten en sterren wonen. In de hoofdrol: Sol, de zon, een oude koning en zijn verblindend mooie dochter Rosy Morn.

‘ Heel lang geleden, toen de zon dichter bij de aarde stond dan nu en hunne goddelijke majesteiten, de koningen of keizers van China of Siam, uit gewoonte dagelijks contact hadden met de oude Sol, hun oudere broer, en hem consulteerden in alle gevallen van moeilijkheden of gevaar,

Immers, Sol had een talrijk gevolg van sterren in dienst en in geval van nood ook eminente officieren, de planeten als afgezanten van vrede of oorlog, Verbleef in Ayutthaya, destijds de hoofdstad van de Siamese gebieden, een oude koning die na een bewind van bijna twee eeuwen en de zorgen en problemen van het koninkrijk moe, afstand van de troon had gedaan ten gunste van zijn zoon van middelbare leeftijd want die was nog geen 160 of 170 jaar oud.

In die kringen sprak je niet over oud zijn voordat er duizend of vijftienhonderd jaar was verstreken, maar wel over de warmte, de kracht en het leven gegeven door de directe nabijheid van de oude Sol, die nooit meer ging slapen voor het geval iets kwaads zou overkomen aan zijn geliefde kinderen en hun onderdanen. ‘

Rebellerende sterren

‘ Onder deze nieuwe orde werd de rol van de sterren van minder waarde; en zij, geërgerd omdat hun schittering totaal verduisterd werd, kwamen tot het boosaardige plan van een opstand tegen hun wettige heerser en leenheer. In plaats van te gaan slapen gedurende de twaalf uur die men normaliter ‘dag’ noemt besloten ze unaniem om in het geniep ouwe Sol’s doen en laten te bekijken en slechts voor te doen alsof ze gingen slapen.

Want, zeiden ze, dit is niet onze heerser zijn normale patroon, hij hield immers van zijn rust net als wij, dus er moet hem iets wel heel sterk naar dat armoedige rijk, Aarde, trekken om de verheven hemelbol te verlaten waar ie frisse en onbedorven lucht kan ademen.

Na het sluiten van deze deal deden de ondeugende sterren, in plaats van te gaan slapen zoals goede sterrenbeelden, slechts alsof ze hun dutje deden, maar hielden ze hun onderzoekende oogjes open; eerst naar elkaar, en daarna naar hun meester de zon die geheel onwetend was van de valstrik.

Hij dacht dat zijn gevolg lag te slapen, werd helderder en helderder toen 12 uur overdag naderde en hij zette een goedaardige lach op zijn grote, vrolijke gezicht. ‘

De verblindend mooie Rosy Morn

‘ Nu wil het geval dat de oude monarch die genoot van een rustige en vredige oude dag maar één dochter had, en zij heette Rosy Morn.

Rosy Morn was zo mooi als haar naam aangeeft; zij was de enige troost en toeverlaat voor haar arme, oude vader en behalve vader zelf en haar eigen familie had nog nooit iemand haar lieftallig gezicht gezien; ze was prachtig en eerlijk, kuis en eenvoudig.

Haar enige plezier en tijdverdrijf was het in slaap wiegen van haar vader middels de zang van haar lieve stem, en, als die eenmaal sliep, te drentelen door wouden en valleien, de heuvels te laten echoën door middel van haar vrolijk gezang en de mooie wilde bloemen te plukken om een krans te vlechten die ze om haar voorhoofd droeg. ‘

Erik Kuijpers, Siam 57, koningsdochter
Rosy Morn

‘ Er was een kabbelend beekje dat zachtjes ruiste bij de bergen en in een diepe grot ging Rosy Morn iedere middag rusten, uit de hitte, en baadde haar vermoeide voetjes in het koele kristalheldere water.

Hier in afzondering keek ze graag naar de capriolen van speelse eekhoorns, luisterde ze naar het ruisen van de wind door de takken van de ficus of dutte ze weg om te dromen van onvoorstelbaar mooie vogels en bloemen. ‘

De prachtige vlinder

Erik Kuijpers, Siam 57, koningsdochter‘ Maar helaas, jammer voor haar gemoedsrust en jammer voor haar puur en onschuldig hart. Op die ene dag veranderde alles!

Tijdens haar gebruikelijke zwerftocht vliegt een mooie vlinder, mooier dan ze ooit voorheen zag, langs haar en zet zich neer op een bloem nabij. De vlinder speelde een spelletje met haar; zij spoedde zich van bloem naar bloem en van mirte naar de schaduw van de jasmijn. Vergeefs!

Tenslotte vliegt de vlinder hoog in de lucht; ze probeerde te blijven kijken tot Sol’s strijdwagen over de heuvels kwam die haar ogen zo verblindde dat ze alle hoop de dartele vlinder te vangen moest opgeven. Daarna ging ze ontroostbaar en met zere voetjes op haar schreden terug om haar liefste plekkie op te zoeken en haar ellende in een dutje te vergeten.

Aangekomen bij haar favoriete beekje leste ze haar dorst in het frisse water; maar de dag was zo warm, en zij zo vermoeid, dat Rosy Morn het plan opvatte in het kristalheldere water te baden. ‘

Verliefd!

‘ Dus ze dreef blij mee met de golfjes en tenslotte, goed verfrist en tevreden over het experiment, en zeker wetend dat morgen te zullen herhalen, zocht ze onderdak in de grot en viel in diepe slaap.

En terwijl dit allemaal plaatsvond zag de ouwe Sol, die klaarwakker was en op de uitkijk stond toen Rosy Morn opkeek naar de vlinder, haar weergaloos bekoorlijk gezicht en, zoals ook nu nog voorkomt, werd hij wanhopig verliefd op het eerste gezicht; hij wijzigde direct de koers van zijn strijdwagen en reed met onstuimige snelheid richting aarde.

Hij was zo bekwaam aan de teugels en de paarden zo snel dat hij net op tijd arriveerde om Rosy Morn’s gedartel in het water gade te slaan. Was hij op grote afstand al stuk van haar betovering, eenmaal dichterbij gekomen raakte hij uitzinnig verliefd en Rosy Morn was nog niet in haar grot of als een onbeschaamde vlegel ging hij haar achterna.

Sol was een volleerde minnaar; hij beweerde een kennis te zijn van Rosy Morn’s vader en van de hele familie, en hij gedraagt zich zo vernuftig en boeiend dat hij direct het hart wint van Rosy Morn en ze elkaar daarna beloftes doen van eeuwige trouw.

De verkering heeft heel lang geduurd, zo’n tweeduizend jaar. Maar wat betekent dat voor goden? Sol houdt alles en iedereen in leven met zijn warmte en onophoudelijke opgewektheid; vanaf dat moment en steeds om 12 uur overdag ontmoetten Rosy Morn en hij elkaar op die plaats. ‘

Betrapt!

‘ En zo ging het maar door tot de sterren een vermoeden kregen van de toestand en, zoals ik al schreef, bekeken zij zijn zondige gedrag. Steeds rond 12 uur zagen ze Rosy Morn naderen en ze zagen haar de oude Sol ontmoeten en zagen ze samen de grot ingaan.

En toen, op een zekere dag, beide geliefden teder met elkaar omgingen in de grot stuurden ze zijn kar weg; de paarden werden bang en gingen op volle snelheid terug naar huis.

Nadat ze zijn terugweg hadden afgesneden bulderden de sterren in het firmament en verkondigden de zonden die de vorst had begaan; ze ontkenden zijn heerschappij en riepen de republiek der sterren uit.

De ouwe Sol plengde tranen van puur goud; de bergen kregen medelijden met hem en openden een spelonk, zodat hij in veiligheid zijn huis kon bereiken en ze vertelden hem dat ie daar iedere dag doorheen kon rijden voor zijn eigen veiligheid. Sol weende heel veel gouden tranen als hij door de grot ging; de plaatsen waar hij huilde werden de goudmijnen van Siam.

Het kostte Sol steeds twaalf uur om thuis te komen door de grot, iedere nacht, en ze zeggen dat hij iedere maand gedurende veertien dagen zijn bruid Rosy Morn oppakte aan de ingang van de grot en haar mee naar huis nam. Rosy Morn zwierf voor die tijd ontroostbaar door vele grotten en bergen en de tranen die zij liet vallen waren van zilver en vormen nu de zilvermijnen van Siam. ‘

Het concordaat met de zon

‘ Tenslotte kwam er een akkoord tussen de republikeinse sterren en de ouwe Sol met als resultaat dat de sterren iedere maand veertien dagen mogen genieten van Rosy Morn’s lieflijke gezicht, en dat ze de andere halve maand mocht wonen met Sol.

Maar er is nadrukkelijk bepaald dat de ouwe Sol Rosy Morn, die nu ‘Maan’ heet, niet mag kussen als iedereen toekijkt.

Deze voorwaarde wordt van tijd tot tijd gebroken als een zons- of maansverduistering plaatsvindt; alsdan komen de Siamezen en masse naar buiten, schreeuwen, vuren in de lucht en slaan op gongs om beide partijen te waarschuwen voor het onfatsoenlijke van zulk gedrag en in zijn algemeenheid heeft die waarschuwing ook effect na twee of drie uur, want zo lang duurt het voor het geluid boven is…..

Dit, edele lezer, is de legende achter het festival der zoenoffers en de plek waarop men dit viert wordt gezien als de grot waar Rosy Morn en die ouwe Sol elkaar eeuwige trouw en liefde beloofden. ‘

 

Toelichting

Bekend is dat in 1840 Koning Rama III nabij Ayutthaya de ceremonie heeft geleid, een dankfeest, een zoenoffer ter nagedachtenis aan Rosy Morn en Sol.

Op internet is nauwelijks iets te vinden over de escapades van Rosy Morn en de ouwe Sol maar dat kan aan het incestueuze karakter van het verhaal liggen. Of mogen goden toch net iets meer dan wij stervelingen?

Rosy Morn; Rosy Dawn komt ook voor. Beide woorden betekenen rozenrode dageraad. Rosy Morn en Rosy Dawn zijn ook namen van een grote waterlelie.

Mirt(e); heester

Bronnen:

Tekst: Narrative of a Residence at the capital of the Kingdom of Siam (1852), by Frederick (Fred) Arthur Neale (1821-1863)

Afbeeldingen: 

Rosy Morn; thanks to: http://www.lilieswatergardens.co.uk/nymphaea-rosy-morn-barerooted-p-1696.html

Nachtpauwoog; Door Nymphalis_io_Luc_Viatour.jpg: Luc Viatourderivative work: B kimmel (talk) – Nymphalis_io_Luc_Viatour.jpg, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10384822

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 583 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland