Siam! Siam! Tour d’histoire met Erik Kuijpers (39)


Paklat Belo en Paklat Boon

‘ De Menam is daar diep en vrij van ondiepten en zandbanken dus we kunnen zigzaggend vrij varen tot onze boegspriet vast komt te zitten tussen de mangrovebossen; takjes en zelfs forse takken breken als de boot zich lostrekt maar tenslotte zitten wij vast en bewegen de takken ons heen en weer als de nachtbries nadert.

Niets is mooier dan wat de nacht ons biedt: takken dik bezet met hordes vuurvliegjes die nu en dan oplichten uit het zwarte om ons heen en ze brengen ons op het zwarte water een heldere gloed van schitterend licht. Dit is het sentimentele deel van de nacht.

Aan de andere kant worden wij belegerd door wolken muggen wier voortdurend slaapverwekkend gezoem alleen wordt geëvenaard door de scherpe pijn van hun gemene steken.

Ik zoek bescherming in mijn muskietennet om te ontdekken dat hopen van die gemene insecten ook al hun weg daar hebben gevonden en ik vind opgesloten zijn met die vijand erger dan een confrontatie in de open lucht. Met het voortgaan van de nacht gaan de ellendelingen meer en meer naar de wal en ze geven ons een paar uur rust en vredigheid.

Terwijl ik probeer slaap te vatten ben ik verrast te horen wat ik denk dat een naburige trommel is, een tamtam, ogenschijnlijk dicht nabij het schip, en toch heb ik geen visueel contact. Ik zie geen menselijke aanwezigheid in mijlen want er zijn alleen maar moerassen waar je zelfs geen rijst kunt planten.

Men zegt dat het een vis is, de trommelvis zoals de Siamezen hem noemen, die dit geluid maakt. Ze zijn lelijk met een soort blaas onder de keel waar dat bijzondere geluid vandaan komt en ze zijn niet om te eten. ‘

Erik Kuijpers, Siam 39. drumvisPaklat Belo

 

‘ Tegen de morgen komen wij aan in Paklat Belo, Klein Paklat om het te onderscheiden van Paklat Boon, een grote en belangrijke stad een twintig mijl verder de rivier op.

Erik Kuijpers, Siam 39. Paklat BeloPaklat Belo is strikt genomen niet meer dan een dorp, zelfs kleiner dan andere dorpen in de buurt. Maar het is een plaats van belang want het land aan beide zijden van de rivier is aangelegd als een enorme vlakte rijstveld en de rijstoogst wordt hier vandaan verscheept naar Bangkok en Ayutthaya.

Je ziet hier landbouwcultuur, en hier begint het nijvere leven dat drukker en intensiever wordt naarmate je de hoofdstad nadert.

Boten en bootjes maken hier hun opwachting met alles wat maar handel is. Dit is de uiterste grens waar de parlevinkers kunnen komen; ze komen met het gunstige tij mee zodat geen arbeid nodig is om de wel voorziene bootjes van dorp naar dorp te laten gaan. ‘

Deel 39 foto 4 market‘ Deze kano’s zijn zodanig opgetast dat iemand onbekend met roeitechnieken het onmogelijk zou houden hiermee veilig over het water te gaan; toch is dit de uitrusting die door de op en in het water levende mensen vaak in handen wordt gegeven van iemand niet ouder dan tien jaar, en dat is dan een meisje.

Ongelukken komen zelden voor en dat is geweldig als je in acht neemt dat er ook duizenden grotere roeiboten zijn die af en aan varen. Ze wachten verscholen in de mangrovebossen en dan komen ze plots naar voren en bedreigen de kleine en bescheiden kano’s die beladen zijn met vis, fruit en groente. ‘

Paklat Boon

Deel 39 foto 2 boon‘ We varen langzaam door hoger liggend en meer gecultiveerd landschap; lieve gehuchtjes en aangename dorpjes liggen verspreid over de vlaktes in de verte, en op enkele plaatsen is de natuur vol fruitbomen, hun donker bladerdak steekt sterk af tegen de lichtere en mooi groene kleur van het land rondom.

Na een bocht in de rivier zien wij lange suikerriet bewegen in de wind.

Geen bij, hoe vaardig ook, mag hopen het zoete te zuigen uit de grof bedekte stengels; -alleen de mens kent het geheim van de rijke zoetheid goed verstopt onder de naadloze bast- en alleen de mens weet hoe het sap te persen en, kort gezegd en zonder lyrisch te worden, hoe te spelen met smelten, koken, afschuimen en andere processen en aldus te produceren de rietsuikerrum en (kandij)suiker. Een ouwe Chinees die daar leiding geeft laat overduidelijk zien de geheimen te kennen: hij lijkt echt overgelukkig en buitengewoon tevreden.

Nog een bocht in de rivier en wij zien alleen maar betelnoot aanplant aan iedere oever; de omgeving verandert van erg mooi naar charmant als we mijl na mijl de rivier op varen. In de middag zijn we in Paklaat Boon en omdat het tij tegenzit gaan we aan land voor een ommetje.

Paklat Boon is erg leuk gebouwd

Aan de oever staan de arbeiderswoningen van de vaklui en van anderen in dienst van de kano-werf en tijdens ons bezoek is men bezig met de bouw van een kano voor de koning, met een lengte van 70 tot 80 voet maar met de grootste breedte niet meer dan 12 voet.

De werven worden in perefecte staat gehouden en ook de hele stad is netjes en schoon, echt iets bijzonders in dit deel van de wereld, en het is een groot voordeel dat deze stad onder beheer staat van Prenawi Consett, lid van de koninklijke familie en de hoogste admiraal van de Siamese marine. Hij is perfect in Engels en in Europese manieren. ‘

Toelichting

 

Paklat-Belo; Paklat Beeloo, Little Paklat, dorpje direct na Paknam aan de Maenam, dus net ten noorden van Samut Prakan. De naam is niet teruggevonden. Vanaf dit dorp liep een kanaal Bangkok in, een kanaal waarvan de schrijver verhaalt ‘a canal navigable at high water to canoes paddled by as many as eight men, and this canal leads direct into the heart of the city of Bangkok, cutting off a distance of nearly 25 miles.’

Paklat-Boon; aan de hand van de beschrijving op internet mede dankzij The American Mission in Thonburi wordt dit gesitueerd in het deel van het huidige Thonburi ter hoogte van Taksin brdige. Het lag een 20 mijl vanaf de monding en vóór Bangkok dat toen voor bezoekers alleen bestond uit Ratanakosin.

Bronnen

Tekst: Narrative of a Residence at the capital of the Kingdom of Siam (1852), by Frederick (Fred) Arthur Neale (1821-1863)

Afbeeldingen:

De tekeningen zijn uit het boek van Neale.

Drumvis; Atlantic croaker, Micropogonias undulatus,
Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=501151

Floating Market; Creative Commons BY-SA 4.0


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 853 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland