Siam! Siam! Tour d’histoire met Erik Kuijpers 49


Een zeer voorname prins (deel 2)

‘ De prins besteedt altijd een uur of meer in zijn bibliotheek die erg overwogen is ingericht en waardevolle boeken bevat over literatuur en wetenschap. Wanneer daarna de nacht valt neemt de prins in zijn wonderschoon verlichte paleis thee, brood en boter à l’Anglaise, speelt biljart, kaart of doet iets anders om de tijd te vullen tussen teatime en tien uur, de tijd waarop de prins gaat slapen.

Af en toe, en speciaal als de prins Europese gasten in huis heeft, speelt hij op de fluit want naast zijn andere talenten is de prins een goed musicus en ik hoor hem ‘De con Fe’ spelen met variaties in een stijl waarmee niet te lachen valt. ‘

Zijn gecontroleerd bestaan

‘ Als je nu denkt dat de prins erg blij en tevreden is met al wat hem aan luxe omringt: nee. Mensen die hem beter kennen en zijn vaak opgetrokken wenkbrauwen zien weten wel beter. Er is een sluimerend verdriet dat af en toe opsteekt als een boze droom en dat een schaduw brengt over zijn immer lachend gezicht.

Hij strijdt hard tegen dit hem overkomend levensthema dat hem opjaagt dag na dag en jaar na jaar en het overheerst wel eens zijn mooiste momenten. Niettegenstaande het klatergoud dat hem omringt weet hij dat hij de facto een state prisoner is, constant bespied door ogen vol haat en jaloezie en nooit zeker van wat de wispelturige koning voor hem in petto heeft.

Op last van de koning kijkt een arts voortdurend naar hem en schrijft hem een hoeveelheid medicijnen voor; had de prins niet zo’n menselijke en zachte aard dan stel ik me voor dat die bullebak van een dokter zijn eigen pillen had kunnen inslikken al dan niet samen met iets sterkers. ‘

Kerstmis 1840; feest!

‘ Voor Kerstdag 1840 nodigt de prins alle Europese mensen die dan in Bangkok zijn uit om de dag in zijn paleis door te brengen. Hij laat een kerstdiner bereiden dat om precies 16 uur wordt geserveerd.

Deze uitnodiging is voor alle scheepsofficieren en stuurlui van de handelsschepen in de rivier en voor de Amerikaanse en Franse missionarissen; alleen weigeren de laatsten en dat is maar goed ook want van alle zuippartijen die ik ooit heb meegemaakt (en ze kunnen er wat van hoor op de legerplaatsen in India…) zie ik de overtreffende trap in Bangkok. ‘

Erik Kuijpers, Siam 49‘ Het feest begint als wij aankomen in het paleis om 10 uur en tegen 11 uur is iedereen daar. Er zijn twee Engelse schepen in de rivier, drie van Bombay en samen met de officieren van de Siamese oorlogsschepen bezorgen die een gepast stel Engelsen. Ik denk dat we straks met 30 man aan tafel gaan.

Onder de bemanning tellen wij violisten, een hoboïst, fluitspelers en een drummer en met deze magnifieke band begint het vertier van deze dag met het Engelse volkslied. Iedereen valt in en hoewel de muziek afschuwelijk is komen we er aardig doorheen.

De prinsessen hebben een van ons afgescheiden plaats waar ze door gaatjes toeschouwer zijn en dit is ook voor hen een geheel nieuw spektakel. Aan de paleiskatten kun je zien dat dit bij hen over komt als een dissonerend orkest dat als een donderslag op hen neerkomt en ze gaan hevig te keer met de staart in de lucht….

Dan gaan wij dansen.

Horlepiep, volksdans, contradans en dansen uit de Highlands worden tot bewondering uitgevoerd en mensen die er in de ochtend geen danspas uit kunnen krijgen zie je later op de dag aan de volksdans.

Om 13 uur krijgen we in de hoftuin een moment van verstrooiing in de vorm van een déjeuner à la fourchette in de schaduw van de pergola die bestaat uit een geraamte van palen met daarop een lattenbodem met gedroogd gras. Champagne ad libituan wordt ons door de strot geduwd en hoewel niet frappé is het toch goed koud. ‘

Erik Kuijpers, Siam 49‘ Na de lunch amuseren wij ons zo goed mogelijk en nemen zelfs onze toevlucht tot ‘haasje over’ in de wens naar wat vertier. Er is altijd wel een onhandige lomperd die dan omkiept en op zijn rug gaat en dan kan iedereen eens goed lachen.

Als iedereen moe is en op de sofa uitrust roept de prins de Siamezen op voor het spel, de ‘bal’ zo lang mogelijk hoog te houden. En waar komt hij mee aan? Pluimbal maar dan gespeeld op de vakbekwame Siamese manier. ‘

Erik Kuijpers, Siam 49‘Een dertig jonge mannen staan in een cirkel. De shuttle is precies zoals wij in Engeland hebben, maar de racket is de voetzool! Nooit eerder zie ik een dergelijke behendigheid als deze jonge mannen laten zien.

Een van hen gooit de shuttle naar iemand aan de overkant, de jongeman die het bijna neer ziet komen staat klaar om het te ontvangen en terwijl hij om zijn as draait schopt ie met zijn rechterbeen zo vakkundig en correct dat de shuttle heel even de voetzool raakt en dan verbazend snel neerkomt bij de volgende persoon die hem behandelt op dezelfde manier. Zeker gedurende tien minuten zie ik de shuttle niet op de grond vallen.

Ik probeer die Siamezen na te doen maar faal heel duidelijk en ontwricht bijna mijn enkel.

Daarna wordt er geworsteld en gymnastiek gedaan en wordt er door de Siamezen gedanst met lompe gebaren en men doet daarin de oorlog na met de wilden op de eilanden in de zuidelijke zee.

Dan is er schijnboksen door Engelse zeelieden, maar de prins heeft ze zo rijkelijk van drank voorzien dat de heren snel het ‘schijn’ vergeten en ze met hand en tand vechten. Het kost ons moeite ze uit elkaar te halen….. ‘

 

Toelichting

‘De con Fe’; muziekstuk, niet teruggevonden. (Maar Mozart was in die tijd erg in…)
Déjeuner à la fourchette; letterlijk lunch met vork ofwel: vorkje prikken?

Ad libituan; ad libitum, zoveel je maar wil.
Champagne frappé; ijskoud
Pluimbal; met de voeten een shuttle hoog houden.

Bronnen:

Tekst: Narrative of a Residence at the capital of the Kingdom of Siam (1852), by Frederick (Fred) Arthur Neale (1821-1863)

Afbeeldingen

Zuippartij rond 1730; Door William Hogarth – 1. The Yorck Project: 10.000 Meisterwerke der Malerei. DVD-ROM, 2002. ISBN 3936122202. Distributed by DIRECTMEDIA Publishing GmbH.2. Yale Center for British Art, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=152860

Haasje over ook wel bok springen; Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2096979

Pluimbal; tekening uit het boek.


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 862 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland