Siam langs de Meinam (4)


Siam langs de Meinam, van de Golf tot Ayuthia in 1897

Bangkok City

 

Bangkok City en de Sanon Mai

Het klimaat stelt je op de proef. De temperatuur is buitengewoon hoog in alle seizoenen; in hartje winter zie je nog 90, 94 en 96 graden Fahrenheit. Maar weinig kolonisten of bezoekers kunnen in die verschroeiende zon lopen.

Kolonisten met handelservaring hebben in de laatste dertig jaar pakhuizen laten bouwen, bevrachtingskantoren en werven in het zuidelijke deel van de city. Financiers hebben banken en wisselkantoren gevestigd een paar mijl naar het noorden ten behoeve van mensen die grote transacties moeten doen.

Die kantoren zijn gebouwd dichtbij het stadshart met paleis, gevangenis, tempels en bazaars.

Vroeger was het vervoer de riksja maar vanwege de afstand en de hitte hebben handelslieden nu paard en wagen in huur. Men noemt ze ‘garries’; ze zijn licht, met een van ijzeren roeden gemaakt dak met huif van canvas. Er lopen kleine paardjes voor uit China.

Sanon mai

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Bangkok City
Charoen Krung met het Oriental Hotel

Driehonderd meter achter het Oriental hotel en voorzien van schaduw brengende bomen loopt een laan bekend als Sanon Mai.

Je kunt nu rijdend naar plaatsen waar je vroeger alleen kon komen via de kanalen.

Er zijn hoge bruggen en je hebt mooi zicht op de khlongs als Khlong Noi, Khlong San, Khlong Tapan Han en Khlong K’ut Mai die je vroeger alleen kon bezoeken na een omslachtige toer in een sampan.

Het was een probleem de weg direct van A naar B te laten lopen en dat vanwege het noodzakelijk kappen van bomen; dat wordt in het Boeddhisme gezien als heiligschennis. Vooral in de voorsteden bemoeilijkte dit het werk: ze vonden geen stratenmakers. Men moest die ploegen noodgedwongen samenstellen uit tuig van de richel en zelfs toen moesten ze hier en daar een heilige boom laten staan.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Bangkok City
Beeld van een khlong

De Sanon Mai loopt met bochten en omwegen van het botenkwartier in het zuiden naar het zakenhart van de stad in het noorden en om die reden over hoge bruggen over de khlongs; tenslotte naar het paleiskwartier van de stad.

Natuurlijk zie je overal Siamezen maar in de menigte ontwaar je ook Chinezen, Cambodjanen en mensen van Laos, en ook Hindoes en Mohammedanen uit India en tenslotte mensen uit de regio Singapore.

In de pikorde komen de Chinezen direct na de Siamezen want hun aantal is talrijk. Net als in Amerika zie je ze overal.

De nering aan de Sanon Mai

Handelslui maken gebruik van de lange reisafstand over die laan. Men wil een stuiver meepikken, of, zoals men hier zegt, ‘Gebruik de stuivers, bewaar de kwartjes en de knaken rollen vanzelf binnen’.

Maar helaas, het overheersende zaken doen in dit stadsdeel, Champaun, is de lommerd met de pandjesbazen, die mensen in zekere omstandigheden uit de brand helpen maar die snel rijk worden door hun woekerwinsten.

Hun winkeltjes liggen allemaal dicht bij elkaar zodat iemand die geld zoekt van de ene Shylock naar de andere kan lopen tot de beste prijs voor zijn waar gevonden is.

De toerist die voor het eerst door deze stad slentert verwacht natuurlijk in de bazaars een keur aan Siamese goederen te vinden maar die komt bedrogen uit, en dat is geen verrassing. Een natie die zo weinig aan kleren draagt heeft geen behoefte aan warenhuizen met stoffen en kleding.

Pas sinds 1860 hebben de rijken behoefte aan wat fijner afgewerkte kleding en sinds kort vraagt men Europese snit. Om die reden is er binnen Siam nauwelijks productie van mooie kleren.

De kleding van de inwoners

In de nabijheid van de lommerds zijn hier en daar winkels met schappen; in die vakken vind je opgevouwen pha-nungs in diverse kleuren en snit. Deze rokken zijn soms van zijde maar meestal van katoen en worden om het middel vastgemaakt. Ze vallen tot net onder de knie, voor zowel mannen als vrouwen. Vrouwen dragen er een jasje bij, de yang nai.

En de zijden sarong?

Zijden sarongs en pha-nungs waren populair in de 18e en het begin van deze eeuw. Ze waren in vele kleuren en van complexe design en handgemaakt op weefgetouwen. Maar deze gewoonte stopte in 1781.

In dat jaar was de koning, Phya Tarsing, niet gelukkig met de uitkomst van een conflict met Cambodja; hij had veel geld nodig en hief enorme belastingen waardoor de rijken behoeftig werden en hun dure zijde moesten verkopen. Die sarongs vind je nog in de lommerds hier…..

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Bangkok City
Oude foto khlong

Kanalen, straten en huizen

De city ligt aan beide zijden van de Meinam en die mag je de hoofdweg noemen.

Daarnaast zijn er de khlongs die vooral aan de oostkant lopen. Vervoer vindt daar al eeuwen plaats met sampans en kano’s.

Op de tussenliggende wegen tref je riksja’s aan en door de buitenlanders nu ook paard en wagen.

Over woonboten schrijf ik later; de andere woningen staan aan de straten en weggetjes en zijn gebouwd met het oog op het klimaat. Ze worden gemaakt van grote bamboe frames en licht hout, gevlochten met rotan en bedekt met atap- en palmblad.

 

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Bangkok City
Productie van rotan

De huizen van de armen zijn bedekt met riet en bies; hun huisraad bestaat uit een paar tafels van riet en bamboe, ze zitten op vaten, hebben rotan manden, keukenzeven van gespleten rotan, bronzen en terracotta potten en pannen, en bronzen en koperen schalen zoals de monniken dragen.

Je ziet deze gammele bouwsels met regelmaat als je langs de hoofdweg gaat. Veel mensen die wij zien lopen in de zon hebben geen hoed maar tussen de zon en hun hersens zit slechts een dikke bos haar. Sommige mensen dragen op hun hoofd een steun voor de lading die ze op het hoofd meesjouwen.

Waar de Sanon Mai de kanalen kruist zijn de bruggen hoog en is de toegang erg steil. Je vindt meer winkels en nering hier maar iedereen lijkt te gaan naar bazaars die je aan weerskanten van de weg ziet. Het wegdek hier is voorzien van steenslag: macadam.

Toelichtingen

Bron: Siam on the Meinam, from the Gulf to Ayuthia, Maxwell Sommerville, 1897.

Temperatuur in Bangkok City; vanaf Fahrenheit: eerst min 32, dan de uitkomst maal 5/9 doen en dat is Celsius.

Sanon Mai; Thanon Mai. Achter het Oriental loopt de Charoen Krung van Royal Palace naar Krungtheep Bridge terwijl hij vroeger doorliep tot in Paknam.

Champaun; vermoedelijk Bang Rak.

Shylock; The merchant of Venice, Shakespeare.

Phya Tarsing, koning die werd opgevolgd door Rama I.

Atap blad voor dakbedekking; https://en.wikipedia.org/wiki/Nypa_fruticans

Foto’s

Charoen Krung, kaart met het Oriental; By Lerdsuwa, Own creation, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=491147

Khlong; Photo taken by User:Ahoerstemeier – Eigen werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=16421

 


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 853 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland