Siam langs de Meinam (28)

Phya-Rama-Ma-Dua, de sage

Het bewogen leven van de onderkoning

 

 

De schijnvertoning door het tribunaal

 

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Tribunaal
Galileo tribunaal, 1633

De volgende dag wordt de raadpleging gehouden in de rechtszaal van de militaire commandant van het fort.

De koning komt in groot tenue en met groot gevolg. Tweehonderd olifanten met muzikanten en bewapende wacht gaan zijn koninklijke draagstoel vooraf. De mensen werpen zich voor hem op de grond. De notabelen volgen, ook op olifanten.

Deze raadpleging is geen feestje; dit is een serieuze zaak. De koning heeft een vergulde bamboestoel, op bamboe palen en is op weg naar de hal.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Tribunaal
Troon, paleis op de Dam, 1900

Binnen de hal zit de koning wat opzij op zijn troon, een vergulde stoel van rotan met als bodyguard de adelen.

Mensen met grote waaiers voorkomen dat het zonlicht op hem schijnt.

Phya-Rama-Ma-Dua en de koning

De koning heeft een onderhoud met hem voor de raadpleging begint.

Niet een gesprek van vorst naar knecht; de koning toont respect voor de man die als een verrader is neergezet en hij twijfelt er aan of hij nog terug kan naar Petchaboune.

Hij neemt afscheid met de woorden “Wij zijn overtuigd van jouw indiscrete gedrag en vinden dat je nalatig bent geweest”.

Dan wordt de onderkoning naar de bank met raadgevers geleid. Die zijn permanent in de weer met het wisselen van briefjes met aantekeningen van koning naar hof en terug.

Phya-Rama-Ma-Dua kijkt rustig en met respect rond. Mensen die de raad willen bezoeken worden allemaal toegelaten en er is geen sfeer van geweld.

De aanklager

De aanklager spreekt het hof toe.

Hij vertelt van de abnormale toestand in de noordelijke provincies. Nee, er is geen agressie, geen moord en doodslag, maar een constante afname van het respect voor de heerser. Hij praat niet over de toegevingen aan de bevolking maar uitsluitend over de afnemende loyaliteit van de mensen en zijn eigen gevlei vanwege persoonlijke ambities.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Tribunaal
Revolutionair tribunaal, Parijs, 18e eeuw

In het publiek ziet de onderkoning de kleine, tanige mannen uit Laos en zijn gebied; ze lijken wel meer betrokken dan hij zelf.

Er is geen enkel onvriendelijk gezicht in het publiek.

Toch wel: Aj-Ni-Van zit schuldig en betrapt te kijken, verschiet van kleur en kijkt niet alleen weg, hij gaat ook weg en banjert naar buiten.

Niemand staat op met andere aanklachten tegen Phya-Rama-Ma-Dua maar de raad kan niet vergeten dat naar hun mening de onderkoning de vorst heeft verdrongen.

Nu hebben ze de taak te bepalen of hij na zijn afzetting in Siam mag blijven of wordt verbannen.

De ceremonie om dat te bepalen is een antieke maar simpele rite gebaseerd op Siamees bijgeloof.

 

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Tribunaal
Vruchtvlees en pit van de doerian

 

Het oordeel is aan de doerian

Op een groot, gelakt houten dienblad met vergulde randen worden acht doerians gebracht. Een van de raadsleden wijst er een aan en die wordt weggehaald want overeenkomstig hun kansberekening moeten het er zeven zijn, een oneven aantal.

De volgende raadsheer kiest een van die zeven doerians; de andere zes vruchten gaan weg. Weer een andere raadsheer opent de doerian en de volgende raadsheer verwijdert het zachte vruchtvlees en de lobben.

De vijfde raadsheer neemt de ovale zaden er uit en de zesde gaat ze tellen, duidelijk zichtbaar voor iedereen, noemt het aantal en de zevende raadsheer telt na.

Er zijn drieëntwintig zaden; dat is oneven. Hij wordt verbannen.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Tribunaal
Tribunaal in het oude Rome, Claudius

Verbannen

Hij wordt verbannen naar Singapore; zo luidt de beslissing.

Grote onrust ontstaat onder de bevolking van de stad en de volgers van de onderkoning. Niemand kan slapen.

Men groept samen rond vuren die symbolisch lijken voor de toestand van de onderkoning. Maar vuren houden ook de muggen weg…..

Men neemt een besluit: “Hij is ons licht en zonder hem treden we het donker niet in.”

De volgende ochtend al stapt hij het gebouw uit, met vrouw en schoonmoeder alsmede zijn gevolg, en kijkt nog eens naar zijn volgers.

Dan stappen ze aan boord van de sampan die ze naar diep water brengt waar de jonk ‘Meac Thom’ op ze wacht.

Toelichtingen

Bron: Siam on the Meinam, from the Gulf to Ayuthia, Maxwell Sommerville, 1897.

‘De natuur oordeelt’ kwam ook in Siam voor. Duidelijk als een geval van ‘geen raad weten met’ werd de beslissing overgelaten aan een vrucht als de doerian; zat er een even aantal pitten in: onschuldig, bij een oneven aantal: schuldig.

Foto’s

Galileo tribunaal, 1633, By Joseph Nicolas Robert-Fleury, http://web.archive.org/web/20050424195324/http://library.thinkquest.org/C005358/images/galilei_image01.jpeg, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=631174

Revolutionair Tribunaal, Parijs, 18e eeuw; Door unidentified, book La Démagogie en 1793 à Paris by Dauban (H. Plon; 1868), Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11472146

Tribunaal in het oude Rome; Claudius, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5165040

Troon in het paleis op de Dam, 1900; Door A.Favier, Paleis op de Dam door Jacobine E.Huisken, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2305182

Doerian, vruchtvlees met pit; CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=202667

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 651 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland