Siam langs de Meinam (22)

Phya-Rama-Ma-Dua, de sage

Het bewogen leven van de onderkoning

 

 Op reis en verloofd!

 

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Karen
Tempel gewijd aan Taksin de Grote, stad Tak.

De opdrachten van de koning maken dit een omslachtige reis. Na een paar dagen op de Meinam gaan ze aan land in Muang Prome en blijven daar een poosje voor overleg. Dan gaan ze paarden zoeken voor de rest van de reis.

Maar paarden zijn een luxe in dat deel van Siam. De gezant moet een muilezel nemen. Een koppige muilezel waar hij echter geen moeite mee heeft.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Karen
Muilezel, lastdier.

De dagen in Prome geven hem de gelegenheid zich op de hoogte te stellen van de toestand van het bouwland, de prijzen voor de oogst en de  verwachtingen.

Opleiding van kinderen heeft geen prioriteit; jongeren gaan naar de tempel, leren de heilige boeken en enkelen leren lezen, schrijven en rekenen.

Hij onderzoekt alles nauwgezet.

Dan kondigt hij zijn vertrek aan en de lokale bestuurders regelen voor hem een reiswagen en twee goede paarden, plus muilezels voor het dragen van voorraad en uitrusting.

Naar het noorden

Als door het glooiende landschap de goede wensen als ‘Boeddha geeft je snelheid’ niet meer te horen zijn begint de reis naar het noorden.

De eerste kampplaats is nabij Chainat maar daar zijn zoveel wilde dieren dat men eerst harshoudende takken moet zoeken voor een blijvend nachtvuur.

In Muang Nakon-Sawan kamperen ze nabij een richel die een mooi uitzicht geeft over de omgeving en het is er fris. In Ban Kampang is de grond droger en koeler maar worden ze gestoord door gegrom van luipaarden en moeten de bediendes de wacht houden om de paarden te beschermen.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Karen
Ban Kampang, Kamphaeng Phet, eind 19e eeuw.

Tijdens het laatste stuk tot aan Raheng rijden ze door woud met arecabomen en bestudeert hij een extra dag de productie van betel.

Raheng

Op dag twaalf na het vertrek komen ze in Raheng op weg naar het noorden en naar zijn post Petchaboune.

Hij zal hier een maand blijven voor zaken en voor het bestuderen van industrie en nijverheid.

Op de derde dag, tijdens een receptie in de tuin van de gouverneur, ontmoet Phya-Rama-Ma-Dua de koningin- douairièrevan de Karen weer, Grie Phya Lan, en haar dochter, prinses Chie Lo die hij al zo vaak heeft ontmoet.

Ze zien elkaar nu vaak in het mooie land rondom Raheng.

Moeder Grie Phya Lan was eerder al onder de indruk van zijn beleefde manieren en bekwame stijl van converseren. Nu ziet ze hem als gezant en heerser en staat versteld van zijn voorkomen en betekenis als militair. Chie Lo lijkt wel in trance als ze hem ziet.

Toneel, en zo…..

Ter ere van de onderkoning Phya-Rama-Ma-Dua worden door de gevestigde orde, de rijke mensen, voorstellingen gegeven in de tuin. Phya-Rama-Ma-Dua en Chie Lo zijn daar altijd bij. In het begin zitten ze te lachen om de koddige voorstelling en ze amuseren zich.Ze hebben een sofa onder lampen gemaakt van uitgeholde papayavruchten die met plantaardige olie worden verlicht.

Maar tenslotte hebben ze alleen maar aandacht voor elkaar en een twintigtal dagen na de feesten besluit men samen met moeder tot een verloving.

De gebruikelijke procedure is niets voor Phya-Rama-Ma-Dua en moeder geeft ook direct haar goedkeuring aan een huwelijk met de diplomaat. Ze vraagt niet eens zijn horoscoop op en weet dat hij een ‘leeuw’ is en haar dochter een ‘schaap’ en dat zoiets bij elkaar past.

Het besluit is snel gevallen; ze gaan trouwen.

Moeder echter bedingt dat de bruiloft plaatsvindt in Putakai en dat zij en haar dochter mee zullen reizen naar haar broer, de gouverneur van Putakai en dat in zijn gouvernement de huwelijksvoltrekking zal plaatsvinden. Ze stuurt een boodschapper naar Putakai met instructies.

Het verlovingsfeest

 

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Phya-Rama-Ma-Dua, Karen
Feest bij de Karen, eind 19e eeuw.

Kort voor zijn aangekondigd vertrek uit Raheng geeft de bevolking een receptie en een feest onder een brede ficus waarvan de takken versierd zijn met veelkleurige lantaarns. Vanwege de hitte worden de bladeren besproeid met water en dat geeft verkoeling. Er is zang en dans van de in Siam gebruikelijke voluptueuze dames.

Ze genieten van het feest en moeder is blij dit alles te zien. Ze heeft vertrouwen in de onderkoning met de uitstraling van een rondreizende vorst die van provincie naar provincie gaat en altijd op haar hulp kan rekenen.

Hij heeft Raheng bereikt met twee paarden en vier ezels. Nu komen er drie paarden bij, voor moeder, verloofde en bediende, en drie ezels voor bepakking en de andere reisgezellen. Het geeft hem veel meer verantwoordelijkheid.

Het vertrek kan pas na een uur ceremonie en afscheid. Veel burgers zijn uitgelopen als de caravaan Raheng de rug toekeert en voorzien van goede wensen en zegeningen begint de tocht naar ruig gebied op weg naar de rivier de Moei.

Toelichtingen

Bron: Siam on the Meinam, from the Gulf to Ayuthia, Maxwell Sommerville, 1897.

Muang Prome; thans Phromburi / Ban Kampang; thans Kamphaeng Phet

Raheng; tambon van Muang Tak / Petchaboune, thans Phetchabun

Moei; grensrivier stroomt van Z naar N door Mae Sot en ter hoogte van Mae Sariang stroomt hij in de Salween; de Salween is dan grensrivier tot ongeveer op de hoogte van Lamphun. Hij komt uit de Himalaya.

Putakai, oude hoofdstad van het Karen rijk. Te situeren ten westen van de stad Mae Hong Son doch in Myanmar ongeveer tussen de steden Hpasawng en Ywathit.

Foto’s

Stad Tak, Taksin the great, tempel; Von Media lib – Eigenes Werk, GFDL, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3890446

Muilezel; CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=16836

 

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 583 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland