Siam langs de Meinam (12)


Siam langs de Meinam, van de Golf tot Ayuthia in 1897

De rivier op.

 

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Chao Praya
Wat Cheng, Wat Arun, Bangkok

De Chao Praya op

Op een warme februarimorgen stappen wij op de stoombarkas van het Oriental Hotel die ons brengt naar de stoomboot Chow-Phya (Chao Praya) en dat is de Siamese naam voor de grote rivier de Meinam. Wij verheugen ons er op straks de Wat Cheng vanaf het water te kunnen zien.

Op deze boot nemen de eersteklas passagiers de beste plaatsen in maar de overgrote meerderheid van plaatsen is voor de lokale mensen en hun bagage en kinderen. Om die reden ligt de boot naast het Khlong K’ut Chai kanaal waar je gemakkelijk aan boord kunt komen.

Wij zijn lekker vroeg en genieten van het schouwspel. Men klimt aan boord en gaat, naar gelang het ticket, zitten aan de smalle boorden van het hoofddek of comfortabel op het bovendek. Families die beelden van Boeddha meedragen zitten altijd op het bovendek vanwege de ongeschreven regel dat niemand zijn voeten hoger dan Boeddha mag plaatsen.

Men zit op een matje en handelaren spreiden daar tegen extra betaling hun waren uit om een paar centen te kunnen verdienen.

Laatkomers

De klok bij het kanaal geeft ‘7’ aan, het uur van vertrek. Maar er klinkt schel geschreeuw van een massa mensen slingerend in kleine bootjes die op een arm of een touw wachten om ook aan boord te komen. Tenslotte is het geduld van de kapitein op en klinkt de stoomfluit; dan weten de trage laatkomers dat ze het morgen maar weer eens moeten proberen.

Het bekijken van de mensen aan boord is de moeite waard; mannen, vrouwen en kinderen, hun huid, hun gelaatstrekken, hun gebaren, de toon van hun stem en hun muziek, het openbaart zich voor onze ogen. Buiten kijf is dat het klimaat mede hun kleding en gedrag bepaalt en met name de sloomheid in hun handelen.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Chao Praya
Het schip waarmee koning Rama V naar Europa voer.

De scheepvaart is interessant hier; er liggen in de haven schepen van vele nationaliteiten en wij zien de Chinese sampans, de plompe jonken en het gracieuze vakwerk van westerse werven.

Het meest bijzondere is dat al de sampans en jonken die naar zee gaan de afbeelding van een groot oog onder de boegspriet hebben maar de reden van dit reusachtig ornament is ons snel duidelijk. “Als ik geen oog heb, hoe moet ik dan zien?”

Woonboten

Aan de oevers van de Chao Praya zien wij pagodes, soms wel zeven tot negen in een groep, en in het water liggen woonboten, soms wel vijf of zes naast elkaar. Wij horen dat Bangkok thans 18.000 woonboten telt.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Chao Praya
Woonboot in Bangkok

Wij herkennen vooral de Chinese woonboten aan gekleurde papieren tekens die zegen en voorspoed afroepen over de bewoners. Men zegt, maar dat klopt niet, dat de gehele bevolking eerst op de oevers woonde maar dat ze vanwege de cholera door de koning verplicht werden op het water te gaan wonen.

Gebouwen en huizen werden alleen geschikt geacht voor de beter gesitueerden die immers een gezondere levensstijl er op na zullen houden.

Woonboten zijn in de regel gemaakt van licht hout en bamboe; de daken zijn bedekt met bladen van de atap palm en de boten hebben niet meer dan twee kamers. De voorkant is vaak helemaal open en men heeft een veranda aan boord en ook op een drijvend platform dat aan de boot hangt en waar andere boten kunnen aanleggen.

Zie je aan de oevers drijvende markten, op de rivier zie je ambulante handel, mensen die als nomaden heen en weer varen tussen enkele steden en tijdelijk daar verblijven waar ze handel verwachten. Ze gaan van hot naar her.

Wij passeren nu de Wat Cheng en krijgen de mooiste blik ooit op de pagode; de pagode staat open en bloot voor ons en we kunnen hem van voet tot top helemaal zien. Een prachtig plaatje.

Het wonen door de burgerij

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Chao Praya
Scene langs de rivier, Bangkok regio

Wij kunnen bijna de gewone huizen in kijken. De dochter is aan haar ochtendtoilet, iemand poetst de tanden met een vezelig stokje, pa zwemt, een jongen wast zijn hond in het water en ma haar voeten.

Iemand anders vult een grote bronzen vaas met water voor het maal en temidden van iedereen staat vermoedelijk schoonmama die wortels en bladeren van bamboe en groente wast voor de keuken.

Wij varen urenlang tegen de stroom in omringd door honderden boten die naast en tegen elkaar varen aan beide zijden van de stroom en we vragen ons af of we zo ooit Bangkok wel achter ons laten.

En hoewel de rivier diep is moet de kapitein voorzichtig varen want de overstromingen hebben zoveel zand naar de rivier gebracht dat er zandbanken liggen. Om die reden zijn de stoomboten van het type ‘hekwieler’ die niet zo diep gaan.

Erik Kuijpers, Siam Meinam, Chao Praya
Voorbeeld van een hekwielboot,.

Aan de oevers zien we steeds iets nieuws; dieren, vogels, reptielen, insecten, bomen, wijngaarden, vruchten en bloemen presenteren zich aan ons. Het is een leerzame reis.

De kapitein

Kapitein Thomsen belooft ons bij het begin van de reis dat hij alles zal doen om het verblijf aangenaam te maken.

Zijn Scandinavische opleiding en training heeft hem geleerd eerlijk en open te zijn zoals zijn landgenoten. Hij is erg beleefd, vertelt ons anekdotes en stelt ons in staat in gesprek te komen met andere Engels sprekenden.

Wij voelen ons op ons gemak tijdens een boot- of zeereis; je bent vrij van zorgen en haast, het gevoel van rust overheerst. Je onderhoudt je met andere passagiers en leert van hun ervaringen in dat klimaat, hun avonturen in andere landen en de folklore van hun eigen land.

Ook onderhouden wij ons met Siamezen die een betere opleiding hebben genoten dan de gemiddelde burger, of die gereisd heeft. En zo ontmoeten wij aan boord Lome Chano.

(wordt vervolgd)

Toelichtingen

Bron: Siam on the Meinam, from the Gulf to Ayuthia, Maxwell Sommerville, 1897.

Foto’s

Wat Cheng, Wat Arun, vanaf de Chao Praya; By Rolf Heinrich, Köln, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=19892335

Hekwielboot, stern-wheeler; Door Hrz29vv – Eigen werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=17440931

H.M.S. Maha Chakri (มหาจักรี)  waarmee koning Rama 5 naar Europa reisde; Open Street Map, Creative Commons Licence.

Langs de Chao Praya, Szene am Fluss, Bangkok, Bildquelle: Christmas, Walter <1861 – 1924>: Et aar i Siam. — Kjøbenhavn : Hegel, 1894. — S. 29

Ficus-Indica, vijgcactus; CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1327944


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 862 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland