Rotterdam in beeld (21)


De Lastdrager

Halverwege de 19de eeuw was Rotterdam uitgegroeid tot een van de grootste havensteden ter wereld. In 1872 werd de Nieuwe Waterweg geopend waardoor de moderne schepen ongehinderd konden binnenvaren. Het werk in de havens was zwaar, het inkomen van de arbeiders schamel. Zij vestigden zich in de achterbuurten en woonhofjes, die her en der in de stad verspreid lagen, grote gezinnen in krappe behuizing.

Chris Ebbe, Rotterdam in Beeld, Lastdrager

De Lastdrager is een in brons gegoten beeld van een sjouwer, groen geoxideerd, stevig staand op een sokkel. Ik stel mij de havenarbeider voor die hij uitbeeldt. Hoe zwaar is de baal op zijn nek? Vijftig kilo? Hoe laat is hij begonnen? Zeven uur in de ochtend? Heeft hij ver moeten lopen eer hij bij het schip is aangekomen? Vijf kilometer was normaal, tien geen uitzondering. Moet hij nog lang sjouwen voordat hij zijn stikkenzak mag pakken om zijn boterham op te eten? Of moet hij wachten tot een van zijn kinderen zijn warme prak komt brengen. Op zijn gezicht met ingevallen wangen valt geen inspanning af te lezen, zijn ogen kijken strak voor zich heen in gelaten berusting.

Chris Ebbe, Rotterdam in Beeld, LastdragerOp 1 december 1967 verliet ik het ouderlijk huis en ging wonen op het hofje “Zorg en Vlijt 1876”. De woning bestond uit één kamer van vier bij vier meter, twee bedsteden en een keukentje met alleen koud water en een gascomfort.

Het toilet op de gang moest ik delen met tante Cor, de buurvrouw. Toen ik me bij haar beklaagde over de krappe ruimte en de kleine potopening, keek zij achter mijn rug en schamperde: ‘Ach wat, jij met je kleine kontje… kijkt mijn eens… hoe denk-ie dat ik dat doet…’ Zij draaide haar omvangrijke achterwerk naar mij toe waarna ik op slag was uitgeklaagd.

Voor mij was de woning groot genoeg, maar ik kon mij nauwelijks voorstellen hoe hier gezinnen hebben gewoond met tien personen en meer. Hoe die moeders met te weinig geld moesten rondkomen, hoe die kinderen vervuilden, ondervoed waren, stierven aan difterie, longontsteking en vliegende tering. Hoe die vaders bekaf uit de haven thuiskwamen na een werkdag van tien uur en hun poten moesten wassen in een teiltje koud water.

Chris Ebbe, Rotterdam in Beeld, Lastdrager
Zorg en Vlijt anno nu

Op internet lees ik: “Het beeld is onthuld op 2 september 1950 door de burgemeester van Rotterdam, P.J. Oud. Het is een symbolische laatste ‘steen’ van de wederopbouw na de verwoestingen in de Tweede Wereldoorlog. Het stond oorspronkelijk in een hoekgevel van het pakhuis De Eersteling aan de Rijnhaven van Pakhuismeesteren…”

Ik blijk mij te hebben vergist. Maar toch… al is “De Lastdrager” geen eerbetoon aan de havenarbeiders, die hebben meegewerkt aan het groot maken van Rotterdam, het zou het kunnen zijn. In heel de stad is zo’n gedenkteken niet te vinden. Het wordt tijd.

De Lastdrager, herplaatsing 13 november 2014 Wilhelminapier. Maker Hans Rehm.

Foto’s ©Chris Ebbe

Alle afleveringen Rotterdam in beeld

 


Chris Ebbe
Over Chris Ebbe 204 Artikelen
Chris Ebbe, vader van twee dochters, grootvader van drie kleinkinderen. Chris is begonnen als onderwijzer, werd daarna leraar biologie en decaan aan een middelbare school in Spijkenisse. Heeft evenals zijn vrouw, kunsthistorica, een brede belangstelling voor alles wat te maken heeft met stad en platteland, mens en natuur, kunst en architectuur. Werkt, gewapend met familieverhalen en na genealogisch onderzoek, aan een roman.