Rotterdam in beeld (9)

Witte de With

1599-1658

Chris Ebbe, Rotterdam in beeld, Praalgraf, Witte de With

Witte Corneliszoon de With, pacifistisch wederdoper van huis uit, liet zich dopen door een calvinistische predikant en nam daarmee een geloof aan, dat meer overeenkwam met zijn onstuimige karakter: compromisloos en rechtlijnig. Begon als kajuitjongen en eindigde als vice-admiraal. Voer over de wereldzeeën in dienst van de VOC, Vereenigde Oost-Indische Compagnie en de WIC, West-Indische Compagnie. Op zijn eerste reis op de Gouden Leeuw, zestien jaar oud, nam hij deel aan de ondervraging c.q. marteling, van een aantal muiters. Het bijwonen van het vierendelen en radbraken van de opstandelingen droeg bij aan zijn vorming tot commandant met een ijzeren discipline.

Witte de With zeilde over de wereldzeeën om geheel in de geest van zijn tijd de belangen van Holland en zijn opdrachtgevers te behartigen. Viel Spaanse en Portugese bezittingen aan, verwoestte hun nederzettingen, kaapte hun rijk beladen schepen, blokkeerde hun havens, vocht tegen de Engelsen, beschermde onze haringvloot, trad met succes op tegen de Duinkerkerkapers waarvoor hij door Lodewijk XIV beloond werd met het ridderkruis van de Orde van de Heilige Michaël, vernietigde kruidnagelbomen in de Oost om de prijzen hoog te houden, vernietigde dorpen van overtreders van het kruidnagelverbod, vocht tegen de Zweden om de doorvaart door de Sont veilig te stellen: de fortuinen die verdiend werden in onze Gouden Eeuw kwamen vooral van de handel in graan en eikenhout uit Polen en de Baltische staten.

Tijdens de Slag in de Sont werd hij getroffen door musketkogels. Hij weigerde zich over te geven aan de Zweedse musketiers, minderen in rang, en bleef zijn wapen vasthouden. Hij zakte in elkaar, kwam weer bij, liep zonder hulp over een plank naar de Draak, het vlaggenschip van de Zweedse viceadmiraal Bjelkensterna, zakte opnieuw ineen en stierf.

Chris Ebbe, Rotterdam in beeld, Praalgraf, Witte de With

Ik sta voor zijn praalgraf in de Laurenskerk. Probeer mij voor te stellen hoe hij keer op keer na zijn thuiskomst moet hebben gereageerd bij vernemen van de dood van twee van zijn jonge kinderen, bij het verlies van zijn moeder en broer, bij het overlijden van drie van zijn vrouwen. Heeft Hollands houwdegen het uitgeschreeuwd van smart? Tranen gehuild? In stilte geweend?

Ik kijk naar zijn uit koud marmer gebeiteld gelaat. Buiten trekt een wolk voorbij de zon. Het warme lentelicht valt door het hoge kerkraam en verzacht zijn trekken.

Praalgraf Witte de With, 1669. Laurenskerk Rotterdam. Maker Pieter Rijcx, ontwerp Jacob Lois.

Foto’s ©Chris Ebbe
Chris Ebbe
Over Chris Ebbe 204 Artikelen
Chris Ebbe, vader van twee dochters, grootvader van drie kleinkinderen. Chris is begonnen als onderwijzer, werd daarna leraar biologie en decaan aan een middelbare school in Spijkenisse. Heeft evenals zijn vrouw, kunsthistorica, een brede belangstelling voor alles wat te maken heeft met stad en platteland, mens en natuur, kunst en architectuur. Werkt, gewapend met familieverhalen en na genealogisch onderzoek, aan een roman.