Rotterdam in beeld (8)

Tsaar Peter de Grote (1672-1725)

Chris Ebbe, Tsaar, Rotterdam in beeld

Wat doet een standbeeld van Tsaar Peter de Grote op de Westerkade in Rotterdam? Hij was toch op 18 augustus 1697 naar Zaandam gekomen om er het vak van scheepsbouwer te leren? Daar huurde hij om ongehinderd zijn gang te kunnen gaan een nederig onderkomen van de plaatselijke smid. Hij wenste incognito te blijven, maar stond er wel op behandeld te worden met de egards behorend bij zijn positie. Het volk had de boomlange tsaar met zijn luidruchtige gevolg vrijwel direct in de gaten en liep te hoop om hem te zien en te beschimpen. ‘…verrotte appelen en peeren, gras en andere vuijlicheden’ werden naar zijn hoofd gegooid.

De notabelen probeerden met de tsaar in contact te komen, nodigden hem uit voor diners, ontvangsten en feestelijkheden, maar daarvoor was de vorst niet gekomen. Hij trok zich terug en bleef weg, krenkend voor de bestuurders en magistraten. De situatie werd onwerkbaar, mede doordat het volk zich hinderlijk en beledigend opstelde. Na acht dagen vertrok hij weer.

Chris Ebbe, Tsaar, Rotterdam in beeld

In 1717 kwam hij terug, bezocht Zaandam en Amsterdam om te leren over scheepsbouw en zeevaart, houtzagen en papier maken, bezocht werven en werkplaatsen en kwam met zijn talrijke gevolg naar Rotterdam. Opnieuw liet hij de deftige heren van het stadsbestuur links liggen, maar bezocht wel de kapitein waarmee hij had gevaren. Nodigde zijn oude hofmeester uit voor een feestmaal. De man werd overladen met zestien medailles, het glas waaruit de tsaar had gedronken is nog altijd in bezit van de familie.

Tsaar Peter had ambities. Rusland moest een moderne maritieme staat worden, zijn opgedane kennis van scheepsbouw paste hij toe om zijn vloot te bouwen. Hij voerde oorlog met de Zweden om een moerassig gebied aan de Finse Golf. Hij won en zette Zweedse krijgsgevangenen in om het moeras droog te leggen en een nieuwe stad te stichten: Sint-Petersburg. Tiendduizenden arbeiders kwamen daarbij om het leven. Naar Amsterdams model kreeg Sint-Petersburg veertien grachten en werd tot 1918 de hoofdstad van Rusland.

“Het schip vaart af, hij oogt het na…” Wat zou er door hem heen gegaan zijn, indien hij daar nu in levende lijve zou hebben gestaan? Ik denk: vol bewondering voor de technische ontwikkelingen van de moderne tijd.

Standbeeld Tsaar Peter de Grote, 2 oktober 1997. Geschenk van de Russische Federatie. Maker Leonid Baranov.

Foto’s ©Chris Ebbe
Over Chris Ebbe 204 Artikelen
Chris Ebbe, vader van twee dochters, grootvader van drie kleinkinderen. Chris is begonnen als onderwijzer, werd daarna leraar biologie en decaan aan een middelbare school in Spijkenisse. Heeft evenals zijn vrouw, kunsthistorica, een brede belangstelling voor alles wat te maken heeft met stad en platteland, mens en natuur, kunst en architectuur. Werkt, gewapend met familieverhalen en na genealogisch onderzoek, aan een roman.