Religieuze intolerantie beheerst de wereld

Sinds de mens zijn God schiep kent de wereld tsunami’s van religieuze intolerantie. Denk bij de geschiedenis van het christendom aan brandstapels, kruistochten, uitmoording van inheemse volkeren, aan missiedrang beschermd door de knoet van koloniale machten. Verwoeste tempels, kerken, synagogen, de geschiedenisboeken tonen de plaatjes. Zouden die geweldsexplosies uit de wereld zijn als de mensheid het atheïsme omarmt?

Met de focus op Azië wordt het beeld van religieuze intolerantie anno 2018 er niet vrolijker op. Recentelijk gingen in Maleisië gelovigen elkaar te lijf. In een conflict over eigendom van een honderd jaar oude Hindoe-tempel bij hoofdstad Kuala Lumpur zijn maandag en dinsdag twaalf gewonden gevallen. Van één van hen is de toestand kritiek. Tientallen auto’s en motoren gingen in vlammen op. Het geweld van de etnisch Indische gelovigen veroorzaakte een schokgolf in het overwegend islamitische Maleisië. Premier Mahathir Mohammed verzekerde gezwind dat raciale of religieuze tegenstellingen geen rol speelden. Niettemin riep hij de bevolking op te stoppen met ‘haatzaaiende commentaren’ op sociale media, waar video’s van de rellen viraal waren gegaan.

 

Redactie, Religieuze Intolerantie, Maleisië
Rel om tempel in Maleisië. Foto Strait Times

 

Religieuze intolerantie

De verzoenende taal van Mahathir staat haaks op de onverdraagzaamheid in zijn land tegen andersdenkenden. Vorig jaar nog riep een minister op tot een heksenjacht op ‘afvallige moslims’. Maleisië is met deze religieuze onverdraagzaamheid niet uniek, maar behoort tot een rijtje landen waar ongelovigen en vrijdenkers actief worden gevolgd. De andere zes zijn  India, De Malediven, Mauritanië, Pakistan, Saoedi-Arabië en Soedan.

Redactie, Religieuze Intolerantie, Maleisië
Heilige geschriften ook wapen voor onheilige onverdraagzaamheid
Foto Pinterest

Dit past in een trend van groeiende religieuze intolerantie jegens niet-gelovigen, In 85 van 196 erkende onafhankelijke staten worden de rechten van ongelovigen ernstig of zwaar geschonden. Die gegevens komen uit het eind vorig jaar gepubliceerd Freedom of Thought Report van de internationale humanistenkoepel IHEU. Atheïsten, humanisten, agnosten en vrijdenkers worden steeds feller gediscrimineerd, vervolgd of zelfs gedood. In 59 landen is religiekritiek strafbaar en in 13 landen kunnen afvalligen de doodstraf krijgen, stelt het rapport.

Westerlingen hebben geen idee

Met de leuze  ‘Wat is mijn misdaad’ hebben Nederlandse en Vlaamse humanisten actie gevoerd tegen deze praktijken. Volgens voorzitter Boris van der Ham van het Humanistisch Verbond leiden die tot sociale uitsluiting, onderdrukking en geweld, in veel islamitische landen kunnen ze niet trouwen en worden ze zelfs uit de ouderlijke macht gezet. ‘Veel westerlingen kunnen zich geen voorstelling maken van hoe het leven is van vrijdenkers in die landen’, zei hij in een gesprek met De Volkskrant.

Het aanzetten tot intolerantie gaat gepaard met streven naar ‘zuiverheid in de leer’. Zo wint volgens NRC-correspondente Annemarie Kas in Indonesië de beweging Hyrah, die oproept tot ‘een betere moslim worden’ snel aan populariteit. Een betere moslim worden kun je bijvoorbeeld door je tatoeages te laten verwijderen, want Allah heeft je niet met beschilderingen op de wereld gezet. De verwijder-service wordt door Hyrah-aanhangers gratis aangeboden.

Sociale druk helpt dit overtuigingswerk. Een bekeerde man vertelt dat zijn zichtbare tatoeages met afkeuring werden bekeken en becommentarieerd. Ook maakte hij mee dat werd geweigerd een overledene ritueel te wassen, een islamitisch gebruik, omdat hij tatoeages had.

Mediteren en haatzaaien

In de info over de humanistische campagne tegen discriminatie en vervolging van niet-gelovigen en andersdenkenden ontbreken verwijzingen naar religieuze intolerantie in het boeddhisme. Die zijn er wel degelijk, niet in het minst in de Theravada-variant van het boeddhisme, dominant en met de staat verweven in Sri Lanka, Thailand en Myanmar.

Redactie, Religieuze Intolerantie, Maleisië
Militante monniken in Sri Lanka
Foto EPA

Nationalistische stromingen binnen het Theravada hebben veel aanhang in Thailand en Myanmar. Het tempelconflict tussen Cambodja en Thailand is er één tussen staten maar aan oplopende spanningen werd bijgedragen door acties van boeddhistische nationalisten die de Preah Vihear-tempel en omliggend gebied tot heilig Thais eigendom verklaren. In Myanmar voedt de boeddhistische Ma Ba Tha-beweging het geweld tegen de Rohingya moslim-minderheid. In Zuid-Thailand wakkeren hun Thaise broeders in het geloof tegenstellingen met de moslim-bevolking aan.

Vrijheid van religie is een mensenrecht, nauw verbonden met vrijheid van meningsuiting. Gelovigen van alle soorten en kleuren beroepen zich daar vaak op. Helaas is de praktijk weerbarstig. Intolerantie is niet een exclusief-religieuze aandoening, maar predikers van liefde, verdraagzaamheid en godsvrucht hebben er opvallend vaak  last van. Echter, de vraag of het atheïsme een middel tegen deze kwaal is moet ontkennend zijn. De moderne a-religieus kent geen God, wel obsessies die met religieuze ijver worden beleden. Bijv. om anderen de maat te nemen vanuit je afkomst, je seksuele voorkeur, je huidskleur, je geslacht. Als zulke goden je kijk op de mensen om je heen bepalen zijn de ‘brandstapels’ nooit ver uit de buurt

Bronnen:

Religieuze intolerantie neemt wereldwijd toe
Het tempelconflict Thailand-Cambodja
Zuiver in de leer in Indonesië
Mediteren en haatzaaien in Sri Lanka, Thailand en Myanmar (link toegankelijk na registratie)
Moeite met moslim-gebruiken in India
Doen we er wel goed aan de islam de maat te nemen?

Gerelateerde berichten

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 311 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Woont sinds 2010 met partner en dochter in Thailand.

6 Comments

  1. De Staat of Staatsreligie zijn belangrijke factoren. Een doorslaggevende factor is echter hoe individuen met verdraagzaamheid en tolerantie omgaan. In het slot van mijn stukje heb ik proberen aan te geven dat wij ons in onze geseculariseerde samenlevingen, met scheiding tussen staats- en godsdienst, de rol van religie is overgenomen door het geloof in de bubbel waarin wij ons thuisvoelen. Dat zijn vaak bastions van onverdraagzaamheid, waarin we ons groepsgewijs afzetten tegen andere groepsdenkers. Een interessante beschouwing over dit fenomeen valt te lezen bij Bas Heijne in de NRC

  2. Ik heb wat zitten nadenken over tolerantie en intolerantie. Tolerantie betekent dat we iets verdragen wat we vreemd, afwijkend of zelfs schadelijk vinden. We doen er niets aan, niet in woord en niet in daad, intolerant betekent dat we aan die zaken wel wat doen. Tolerant wordt over het algemeen als goed gezien en intolerant als slecht. Maar er zijn zaken waar we nooit tolerant over mogen zijn, zoals schending van mensenrechten. Tolerantie is dan slecht en intolerantie een noodzaak. Tolerant of intolerant is dan minder belangrijk dan waar het over gaat en vooral welke handelingen we toestaan om daar uitdrukking aan te geven. Soms moeten we intolerant zijn, echter zonder anderen te schaden bij de uitoefening er van.
    Religieuze intolerantie is het meest schadelijk als de staat er deel van uitmaakt. Scheiding van staat en religie/ideologie is een noodzaak. Een koning afgebeeld tegen de achtergrond van boeddhabeelden is fout.

    • Ben heel benieuwd of Tino nog e e n religieus intolerant land weet waarin de staat bij die onverdraagzaamheid geen (hoofd)rol speelt ! Israel misschien? Iran ? Marokko ? Saoedi-Arabie ? Zo waarlijk helpe mij God Almachtig, en dan nog… In God We Trust !

      • De landen die je noemt, Jos, zijn perfecte en sterke voorbeelden van wat ik bedoel te zeggen. Maar het begint vaak op kleine schaal nog voordat we de gruwelijke gevolgen zien. Religie mag geen rol spelen in welke regering dan ook. Dat mogen we nooit tolereren.

  3. Goed stuk, Hans! De intolerantie ligt overal op de loer. Moet steeds denken aan Gerrit Komrij, die schreef: ook in Nederland is de tolerantie maar flinterdun. Komt nog bij: wie wil er nou getolereerd (toegestaan) worden?

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*