Referendumdag: een ja-stem kan ook een protest zijn….

Update zondag 7 augustus 18.30 CET

Hans Geleijnse, Referendum, Protest
Na 94 procent stemmen geteld.
Van Bangkok Post website

Kan generaal-juntaleider-premier Prayuth tevreden zijn over referendumdag 7 augustus 2016? Volgens de officiële Verkiezingscommissie hebben de Thaise kiezers zich met forse meerderheid voor de onder het wakend junta-oog opgestelde nieuwe grondwet uitgesproken. Zondagavond werd met 94 procent van alle stemmen geteld (de telling wordt maandagmorgen voortgezet) bekendgemaakt dat 15.56 miljoen Thai zich voor de nieuwe grondwet hadden uitgesproken. 9.78 miljoen stemden tegen. De opkomst zou uitkomen op 58 procent van de ruim 50 miljoen Thaise kiesgerechtigden.

Echt tevreden kan de Thaise leider niet zijn met dit resultaat.  Gelet op factoren als lange gevangenisstraffen van tot tien jaar op actie voeren tegen het referendum is 38.6 procent van het opgekomen electoraat tegen een aanzienlijke minderheid. Aangenomen mag worden dat de tegenstemmers zich vooral zullen bevinden in het Noorden en Noordoosten van Thailand, de machtsbasis van de vorige ‘rode’ regering.  Een voorzichtige constatering is dat het stembusreultaat laat zien dat weinig is veranderd aan de politieke verdeeldheid in de Thaise samenleving na de staatsgreep van mei 2014.

Het kan altijd nog zijn dat de einduitslag de cijfers minder rooskleurig maakt voor de junta. Zo viel op dat de Verkiezingscommissie zondag tegen het middaguur een opkomst van 70 procent bekendmaakte. Zondagavond laat werd dat bijgesteld naar 58, nipt boven de opkomst bij een in 2007 – onder aanzienlijk mindere militaire pressie – gehouden volksraadpleging over een nieuwe grondwet. Ook dat opkomstpercentage lijkt behoorlijk ‘rozig’ gelet op de voorlopige uitslag.

 

Langnek-dames mogen voor het eerst stemmen omdat ze Thaise nationaliteit hebben gekregen
Langnek-dames mogen voor het eerst stemmen omdat ze Thaise nationaliteit hebben gekregen
Bruidspaar vervult graag 'burgerplicht'
Bruidspaar vervult graag ‘burgerplicht’

 

Ordelijk verloop
Ordelijk verloop, zeggen officials
Hans Geleijnse, referendum, Proteststem
In de rij bij een stembureau in Hmong gebied Noord-Thailand
Foto EPA/Pongmanat Tasiri

Bij deze stemming moesten twee vragen worden beantwoord. De eerste over instemming dan wel afkeuring met het ontwerp als geheel. De tweede, uiterst ingewikkeld geformuleerde, vroeg om instemming met de vorming van een benoemde 250 zetels tellende (inclusief zes permanente voor militaire) Senaat.

Als er, zoals Prayuth heeft beloofd, volgend jaar verkiezingen worden gehouden die een nieuwe regering opleveren, staat die regering zo ongeveer onder curatele van deze oppermachtige Senaat en daarmee van de militairen. De voorlopige uitslag geeft aan dat de meerderheid voor daalt van 62 naar 58 procent met  42 procent tegen.

Er zal dus de komende dagen heel wat exegese van de uitslag plaatsvinden. De tegenstanders zullen (terecht) aankomen met een niet-geinformeerd kiezerspubliek omdat het voeren van nee-campagnes was verboden. De voorstanders zullen wijzen op het enthousiasme voor de stembus en de riante winst. Elk detail dat in het voordeel van het ene dan wel het andere kamp is krijgt waarschijnlijk de uitleg die Nederlanders kennen van verkiezingen voor de Provinciale Staten. De winnende partijen verklaren het resultaat triomfantelijk als bevestiging van hun succesvolle landelijke politiek, de verliezers voeren aan dat provinciale verkiezingen niets met landelijke politiek te maken hebben.

Hans Geleijnse, referendum, Proteststem
Arrestatie na actie (foto Khaosod)

In elk geval is, mede dankzij forse bewaking van militairen en/of politie referendumdag zonder grote incidenten verlopen. Er was de nodige lacherige publiciteit rond een kennelijk aangeschoten kiezer die eerst een blaastest moest doen alvorens te kunnen stemmen.

In een district van Bangkok scheurde de 25 jaar oude student en activist Piyarat Chongthep  van de Nieuwe Democratie-beweging  in het stembureau zijn referendumformulier in stukken. De dood aan de dictatuur en Lang Leve Democratie schreeuwde hij volgens de media bij de actie en zijn t-shirt met opschrift ‘No coup’ liet evenmin weinig aan de verbeelding over. Hij werd onmiddellijk gearresteerd, evenals een aantal medestanders dat zijn actie filmde.

Volgens een woordvoerder van de Verkiezingscommissie waren er over het hele land 21 incidenten met kiezers die hun formulier verfrommelden. De meesten waren volgens hem oudere personen die dat zonder kwade bedoelingen zouden hebben gedaan.

 

Hans Geleijnse, referendum, Proteststem
Prayuth tegen journalisten: alles zeer democratie want iedereen mag stemmen…. (Bangkok Post)

Behalve het militaire toezicht was het afnemen van een vingerafdruk van elke opgekomen stemgerechtigde een noviteit bij deze gang naar de stembus. Kwade tongen beweerden dat de vingerafdrukken op stembiljetten achteraf vergeleken zouden worden met de eerder afgenomen.

Dit nieuwe fenomeen leverde de nodige plaatjes op van politici die hun vingers met blauwe inkt toonden. Onder hen de gekozen premier die door Prayuth cs bij de staatsgreep aan de kant werd geschoven, Yingluck Shinawatra. Geen van de grote politieke partijen had overigens tot een boycot van het referendum opgeroepen, wat ook strafbaar zou zijn trouwens.

Hans Geleijnse, referendum, Proteststem
Ex-premier Yingluck toont de referendum-schade

Mijn referendum-ervaring bleef gisteren beperkt tot het bijwonen van een enigszins vermakelijke discussie tussen vier Thaise kiezers kort voordat zij hun stem zouden gaan uitbrengen.

  • ‘Stem alsjeblief ja, want dan krijgen we een nieuwe premier en regering’, bezwoer een vrouw van middelbare leeftijd met een ‘geel’ hart.
  •  ‘Ik stem ja, want nee zeggen is niet positief”, bracht een oudere, bedeesde vrouw naar voren.
  • Haar echtgenoot, een militair, werd kwaad. ‘Waarom ja stemmen? Met nee geef je aan dat de regering een andere kleur (rood) moet krijgen’.
  • Een jongere man: ‘Ja of nee, het maakt niet uit. Prayuth heeft al gezegd dat hij ongeacht de uitslag gewoon doorregeert. De militairen blijven in de toekomst aan de touwtjes trekken.’
  • De fanatieke eerste vrouw: ‘Dat is maar goed ook. Als er straks na verkiezingen een nieuwe regering komt houden de militairen goed in de gaten dat die politici er geen puinhoop van maken.’

De vraag is nu of het Prayuth-bewind, gesterkt door deze overwinning de teugels wat laat vieren en de belofte voor verkiezingen nakomt dan wel nerveus raakt van het aantal tegenstemmers. Het kreeg in elk geval al voor de verkiezingen via Bangkok Coconuts goede raad van een Japanse expat, die op Facebook in een aantal cartoons ‘the ugly truth’ (volgens de Coconuts) weergaf. Een van die cartoons  verduidelijkte dat Prayuth met wat meer politieke soepelheid en zelfbewustheid eigenlijk niets van volk en media heeft te vrezen. Ter verduidelijking: (Shinzō) Abe is de Japanse premier die al meer dan tien jaar aan de macht is.

 

Hans Geleijnse, Referendum, Proteststem

 

Foto’s: Khaosod, Prachatai, Bangkok Post, Strait Times en (tegel voorzijde) In het stemlokaal genomen ‘selfie’ met blauwe duim  op Facebook 

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 328 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Hij woonde met partner en dochter ruim tien jaar in Thailand.

5 Comments

  1. Aangezien het tellen van de laatste 6 procent stemformulieren vandaag niet leidde tot een onofficieel eindresultaat (waarom eigenlijk niet) geen verdere update meer op TT over dit referendum voor de officiële uitslag binnen is, vermoedelijk woensdag.
    Wel een paar opmerkingen:
    1. De opgekomen kiezers stemden traditioneel, dwz niet op basis van de inhoud van de grondwet. In het Noorden met vele gelovigen in het Thaksin-evangelie dus veel nee, in het centrum veel ja, en in het Zuiden overweldigend ja (afgezien van de drie provincies met islamitische meerderheid van de bevolking). In dat opzicht heeft de volksraadpleging niets veranderd, hooguit kun je zeggen dat Prayuth erin is geslaagd ook in het Noorden meer ja-temmen te vergaren.
    2. Er is door de gevestigde partijen niet eens overwogen om desnoods op ludieke wijze (we gaan zondag vissen of bowlen) de niet-stemmers naar het protestkamp te trekken. Mijn inschatting: als het tot verkiezingen komt zullen de twee groten (Democraten en Pheu Thai) geen probleem zien om met deze grondwet om de regeringszetels te wedijveren.
    3. Het grote aantal wegblijvers doet niets aan het resultaat af. Het geeft een trend weer die je ook in andere landen ziet: doodziek van de politiek, de beloftes die nooit worden waargemaakt, de corruptie en infighting. Wie of wat er aan het staatsroer zit interesseert deze wegblijvers minder dan, eh, Pokemon Go oftewel hun eigen leven kunnen leiden.
    4. Het nadeel van referenda is altijd dat de zaken worden versimpeld. Niemand, ook in landen met meer democratische ervaring, leest partijprogramma’s of grondwetten. Het argument dat wanneer alle Thai een kopie van de grondwet hadden gehad het resultaat er anders had uitgezien is onzin.
    5. Het enige wat telt is dat het regime intimiderend bezig is geweest door nee-campagnes strafbaar te verklaren en nee-activisten in de gevangenis te gooien. Of dat gevolgen heeft gehad voor de uitslag? Ik vermoed van wel, maar zelfs dat is niet zeker. Interessant is nu om te zien of de EU het resultaat gaat erkennen (het Thaise volk heeft gesproken) dan wel afstandelijk laat weten kennis te hebben genomen van de uitslag en de ondemocratische campagne. Ik vermoed dat de momenteel lamgeslagen oppositie van die kant geen steun zal krijgen en nog enige tijd moet doorgaan de wonden te likken.
    6. Alle verhalen over foul play bij de stembusgang mogen naar het rijk der fabelen worden verwezen. Het gedoe met genummerde formulieren is hoogstwaarschijnlijk te wijten aan ondeskundige figuren in sommige stembureaus die dachten ook op die manier dubbelstemmers te moeten uitsluiten. Het heeft zeker niet op grote schaal plaatsgevonden, mijn deep throats in Sattahip (een militair stronghold waar het bewind geïnteresseerd zou kunnen zijn in uitvinden van de identiteit van tegenstanders) verklaarden dat in de stembureaus daar geen sprake was van nummertjes op de stemformulieren. Zelfde berichten uit andere districten. Een hoax dus, en in elk geval geen enkele reden om aan te voeren dat deze stemming in dat opzicht niet geheim is geweest, dan wel dat het nummeren de uitslag heeft beïnvloed.

    Ik las ergens een commentaar dat stelde dat elk volk de regering krijgt die het verdient. Een vrij cynische opmerking gelet op het feit dat deze regering met een staatsgreep de macht heeft gegrepen. NIettemin, een kern van waarheid zit er zeker in. De uitslag van het referendum komt voor mij dan ook niet als een verrassing.

    • Hans,
      Ik kan voor een groot deel meegaan in je analyse.
      Een paar punten
      1 Ik denk ook dat slechts een klein deel van de kiezers stemden op grond van hun kennis van de grondwet en de gevolgen daarvan. Wat de nee-stemmers heeft bewogen is denk ik wel duidelijk: afkeer van dit regime en nostalgie voor de vorige machthebbers. Wat de ja-stemmers betreft is het minder duidelijk. Ik denk dat er een groep is die de huidige machtsverhoudingen zo wil laten, en een andere groep die hoopt dat een ja-stem de verkiezingen en een andere regering sneller kan verwerkelijken. Hoe groot die groepen zijn weet ik niet maar ik vermoed dat de laatste groep groter is.
      2 Ik vind dat je te gemakkelijk heenstapt over het nummeren van de stembiljetten. In Nederland zou om die reden de stemming ongeldig worden verklaard. Op welke schaal dit gebeurde weet ik niet en ik weet ook niet hoeveel invloed het had op het stemgedrag en de uitslag. Ik denk niet zó veel Maar dat is niet het punt. Jouw bagatelliseren hiervan is onjuist
      3 In de aanloop naar het referendum is het regime intimiderend bezig geweest. Een neutrale voorlichting over het ontwerp grondwet was er niet. Tegenstanders verdwenen in de gevangenis. Discussies werden verboden. Een folder geniet aan de oproepkaart voor de verkiezingen was zuivere propaganda etc. Wat mij dan zo verbaasd is dat mensen die een verkiezingsuitslag om deze redenen in Nederland ten strengste zouden verwerpen daar in Thailand een sussend sausje over heen gieten. Het echt maakt niet uit of je je achteraf afvraagd of deze zaken invloed hadden op de uitslag.
      Je kunt van elke aparte gebeurtenis over het ontwerp grondwet zeggen dat het niet zo veel invloed had op de uitslag. Maar alle negatieve factoren tezamen maakt dat deze volksraadpleging onmogelijk als legitiem kan worden gezien. Dat is mijn mening.

      • Tino, geheel met je eens dat deze volksraadpleging door de eenzijdige voorlichting gepaard met intimidering hooguit als omvangrijke opiniepeiling kan worden beschouwd.
        Daar staat tegenover dat zelfs de oppositie ondanks alle bezwaren heeft meegedaan, de uitslag heeft erkend en de nederlaag toegegeven. Dat zal ongetwijfeld worden meegewogen in de stellingname van westerse landen.

        Oneens met je opmering over hincidenteel nummeren van formulieren. Thaise media noch oppositie heeft hier kabaal over gemaakt of een diepgaand onderzoek geëist. De uitslag als geheel ongeldig verklaren zou bij onregelmatigheden in een aantal stembureaus ook in het Westen niet gebeuren maar beperkt blijven tot herstemmen waar niet volgens de regels is gehandeld. Maar in het grote geheel lijkt mij dit nummer-gedoe onbelangrijk.

  2. Diverse bronnen vertellen mij dat er naast de duimafdruk nog een nieuwigheid was. Bij binnenkomst in het stemlokaal wordt aan de hand van het identiteitsbewijs de naam op de kiezerslijst opgezocht die dan door de kiezer wordt afgetekent. Vervolgens wordt een volgnummer bij de naam op de kiezerslijst gezet en hetzelfde nummer op het stembiljet. Het is dus heel eenvoudig na te gaan hoe iemand zijn stem heeft uitgebracht. Iedereen weet dus dat er gaan sprake was van een geheime stemming en de vraag is dus in hoeverre dat het stemgedrag heeft beinvloedt. Ik vermoed behoorlijk veel.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.