Recensie Beste Reizigers…: Met Darwin in de rugzak


De kwaliteit van reisverhalen kun je afmeten aan de reactie die ze losmaken bij de lezer. Wanneer je zelf de reislust voelt kriebelen, weet je dat het goed zit. Het avontuur van de schrijver is jouw avontuur. Wat hij onderneemt, wil jij ook ondernemen. Je voelt wat hij voelt. De leunstoel is niet langer een stoel in de huiskamer maar de exotische plek waar de schrijver met jou zijn ervaringen deelt. Je bent, kortom, zijn reisgenoot geworden.
Als een schrijver dat bij je weet op te roepen, verstaat hij zijn stiel.

André van Leijen en zijn vrouw Linda trokken een jaar of tien jaar geleden de Rotterdamse deur achter zich dicht en gingen op reis. Voor hoe lang wisten ze niet. Een eindbestemming hadden ze niet. Reizen, zo wisten ze, is onderweg zijn. En een bestemming is vooral het vertrekpunt voor een nieuwe tocht.

Peter van Nuijsenburg, Recensie Beste reizigers..., De reis van Darwin
De reis van André van Leijen komt vrijwel overeen met die van Charles Darwin.

De verhalen in de bundel ‘Beste reizigers’ zijn de neerslag van deze expeditie. Het voerde ze van de Noordkaap tot Zuid-Afrika. Van het uiterste zuiden van Argentinië door de VS naar het uiterste noorden van Canada. Ze deden ongeveer alles aan wat er aan continenten en landen tussen ligt. Met aan het slot een bijna driejarig verblijf in Thailand dat op zijn beurt als uitvalsbasis diende voor verdere reizen in Azië.

De gebaande paden werden op deze tochten zoveel mogelijk gemeden. Omwegen hadden meestal  hun voorkeur. Iedereen met een druppel Wanderlust in zijn aderen weet dat de charme van het reizen niet in het tot achter de komma voorbereide plan zit. Je moet bereid zijn jezelf te verrassen.  En van tijd tot tijd onaangename verrassingen voor lief nemen. Anders wordt het toerisme.

Wat deze verhalen bijzonder maakt is het perspectief van waaruit de schrijver zijn wederwaardigheden beleeft. Van Leijen is bioloog. Dat tekent de verwondering waarmee hij observeert en noteert. Charles Darwin is zijn idool. Je zou kunnen zeggen dat hij naast Van Leijen en zijn vrouw de derde reiziger is. De grote bioloog is er altijd. Meestal op de achtergrond. Hij souffleert en stimuleert. Eigenlijk is hij de zwijgende gids op deze reizen. En niet zelden bepaalt hij waar de trip naartoe gaat.

Maar die unieke invalshoek alleen is niet genoeg. Om het oneerbiedig te zeggen: iedereen kan een rugzak omgorden en op een vliegtuig stappen. Iedereen heeft een eigen bril waardoor hij of zij naar de wereld kijkt. Je moet het ook smakelijk kunnen opschrijven. De meest bloedstollende verhalen worden opstelletjes voor de schoolkrant als je net niet het juiste woord weet te vinden, de sprekende details mist en denkt dat mooischrijverij goed schrijven is.

André van Leijen, Beste reizigers, Verhalenbundel

De stijl is het dna van de schrijver. Lezers van dit blog weten hoe Van Leijen zijn verhalen componeert. De zorgvuldige dosering van het materiaal, de minutieuze  beschrijving, de soms onderkoelde toon, de licht ironische wending, alsof hij even een wenkbrauw optrekt, maar vooral het aanstekelijke enthousiasme als hij echt op dreef komt. Hij heeft bovendien een soms jaloersmakend talent voor de rake metafoor, het treffende beeld.

Voor Van Leijen en Linda is reizen in de eerste plaats trekken door de natuur, het liefst zo ongerept mogelijk, voor ze is getemd tot landschap. De variatie in de natuur bepaalt ook de variatie in de verhalen. Maar reizen is ook en niet in de laatste plaats ontmoeten. Die altijd toevallige ontmoetingen met de eeuwige zonderlingen, de door tegenslagen getekenden en in hun lot gestrande mannen en vrouwen maar ook de toeristen voor wie natuurbeleving bestaat uit foto’s maken, vormen het onmisbare contrapunt in de verhalen. Ze houden de tekst levendig. Dan kan Van Leijen soms ook vilein worden. Zoals het in het verhaal ‘Papieren biologen’ over een collega en zijn nieuwe vriendin die op bezoek komen en er vooral lekker thuis willen blijven.

Wat ik in de bundel miste zijn verhalen over de steden die Van Leijen en Linda  hebben aangedaan en waar ze soms een tijdje hebben gewoond. Steden zijn ook broedplaatsen.  Van cultuur, diversiteit, – en hé, bioloog – nieuwe levensvormen, en ieder met een eigen karakter. Je mag toch aannemen dat dit hen ook heeft geïnteresseerd. Wie in de natuur zijn ogen permanent de kost geeft zal dat ook in de urban jungle doen. Misschien een idee voor een volgende bundel?

André van Leijen: ‘Beste reizigers…’
ISBN: 978-94-6345-888-7
168 pagina’s
€ 14,95

 

Persbericht op Trefpunt: Beste Reizigers


Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 233 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (1951) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD, het Financieele Dagblad en diverse omroepen. Hij was correspondent in Johannesburg, Berlijn, Tokio en Rome. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

3 Comments

  1. Geweldig André, je verhalen, ik heb ze met veel plezier gelezen. Ook ik sluit me aan bij de recensie van Peter van Nuijssenburg. Het is mooi hoe je naar je omgeving kijkt, waar dat dan ook wezen moge, en je met je observaties en vragen (en die van Linda) de lezer nieuwsgierig maakt en weet te verrassen. Het belangrijkst is natuurlijk hoe je het opschrijft en inderdaad, jij vindt de juiste woorden! Ga zo voort!

  2. Wat een mooie recensie, nota bene door een ‘prof’, waarin een enkele kritische noot niet ontbreekt. Je mag mij vast noteren voor een exemplaar, André. Een goede reden om weer eens af te spreken in Rotterdam!

  3. Sluit me volledig aan bij Heer Van Nuijssenburg.
    Prachtige bundel – proficiat, André.
    Wat me steeds meer opvalt is hoe treffend biologen de taal kunnen hanteren.
    Vaak veel beter dan gearriveerde schrijvers.
    Ik denk o.a. aan Thijs Goldschmidt, de literator bij uitstek onder de biologen.
    André is goed op weg.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*