Recensie: Als het water breekt. De lotgevallen van een Vietnamese familie.

Veertig jaar geleden ontvluchtten Vietnamezen massaal als bootvluchtelingen hun vaderland. Het communistische bewind uit Noord-Vietnam had de Amerikanen verdreven na twee decennia van oorlog en nam de macht over. Wat volgde was onderdrukking door het communistische bewind en einde vrijheid. Chris de Stoop volgde een gevluchte familie jarenlang en sprak met mede-reisgenoten in diverse landen. Hij schreef daarover het boek ‘Wanneer het water breekt’ met als insteek: hoe komen migrant en maatschappij tot een nieuwe vorm van samenleven.

Bert Vos, Recensie, Wanneer het water breekt, Omslag

Chris de Stoop schreef een non-fictieverhaal, volledig op feiten en getuigenissen gebaseerd. Hoofdpersoon is een visser, Hung gehten. In 1981 ontvlucht hij Vietnam in een vissersboot met tientallen reisgenoten. Een kleine gemeenschap van 63 mensen plus een ongeborene met elk zijn eigen verhaal. De Stoop besteedt ook aandacht aan de geschiedenis van Vietnam. Vanaf de Franse overheersing tot na het vertrek van de Amerikanen, met alle gruwelijkheden waaraan het Vietnamese volk werd blootgesteld.

Heropvoedingskampen

Na de machtsovername volgden onteigeningen, heropvoedingskampen en lange gevangenisstraffen, schuldig of niet-schuldig. Kinderen van ‘staatsvijanden’, (dat was je al snel) of mensen die in de ogen van het regime niet deugden, mochten tot drie generaties geen universitaire studie volgen. Ongeacht hun aanleg of studieresultaten. Geleerden, die bij voorbaat al verdacht waren, konden na hun ‘heropvoeding’ alleen nog maar simpele baantjes aannemen. Als je een stukje land had, een studie had gevolgd, voor de Amerikanen had gewerkt of een goede baan had bij de overheid of in het onderwijs, dan werd je al snel als vijand van het volk gezien.

Mensensmokkelaars

Uiteindelijk ontvluchten drie miljoen Vietnamezen hun land, waarvan twee miljoen in Amerika terechtkwamen. De rest zwermde uit over de hele wereld. Honderdduizenden haalden het echter niet. Ze verdronken, kwamen om van honger en dorst, werden overvallen door piraten, overvaren door grote schepen of genegeerd als ze in nood verkeerden, zoals de boot van Hung. Ook worden mensen vaak bedrogen door mensensmokkelaars, die wel het geld innen maar niets meer van zich laten horen of een onveilige overtocht regelen.

De Stoop geeft een gezicht aan de opvarenden die tenslotte door een Belgisch schip gered worden en waarvan de meesten in België een nieuw leven beginnen. De auteur spreekt niet alleen met hen, maar ook met achterblijvers in het stadje Qui Nhon, waar de groep vandaan komt. De rode draad in het verhaal vormen Hung en zijn dochter Quyen, die na vijf jaar in het kader van gezinshereniging, samen met haar moeder en broertjes en zusjes, naar België komen.

Bert Vos, Recensie, Wanneer het water breekt, Bootvluchtelingen

Bootvluchtelingen

Het boek is een mix van de achtergrondverhalen van de voormalige vluchtelingen, de ervaringen tijdens de bootreis, de voorbereidingen en hun leven na de redding. De meesten weten zich maatschappelijk te redden, evenals de ongeborene. De kinderen worden ingenieur, ondernemer, advocaat of dokter. Maar de heimwee blijft knagen voor de ouderen. Ook sommigen van hun kinderen worstelen daarmee. De lotgenoten blijven elkaar opzoeken. Ook verzorgen ze gezamenlijk het graf van de kapitein die hun leven redde en jaren later aan een fatale ziekte sterft.

Maar de groep splijt uiteen. Je hebt de groep die nooit meer naar het land van de communisten zal terugkeren. Ze willen een regering in ballingschap die tegen het huidige bewind keert. En er is een groep die de situatie aanvaardt zoals die is en zelfs op bezoek gaat bij familie in hun geboortestreek. Ze bouwen zelfs vakantiehuizen. Dit brengt frictie en onderlinge ruzies met zich mee.

Onverwerkte ervaringen

Quyen studeert, werkt hard, bouwt een leven op als horecaondernemer en integreert in de Vlaamse samenleving. Maar ze stopt alle onverwerkte ervaringen weg. Als ze jaren later weer op bezoek gaat naar haar vaderland komen de herinneringen als een komeet naar boven. Wat tot verwarring en een gevoel van ontheemd zijn leidt. En bijna haar huwelijk kost. Ze bouwt er wel een vakantiehuis maar beseft dat ze in twee werelden leeft waarin ze zich niet echt thuis voelt.

De achterblijvers zijn tegenwoordig meer dan welkom in het land dat ze ooit zijn ontvlucht en waar ze hun familie financieel ondersteunen. Zoals Hung en Quyen die elk jaar het vliegtuig naar Vietnam nemen. Dit spraakmakende boek is een must voor iedereen die iets meer wil weten over de Vietnamese bootvluchtelingen en de nasleep ervan.

Chris de Stoop
Wanneer het water breekt

Uitgeverij De Bezige Bij
288 pagina’s
€ 19,99
ISBN: 9789463118909

Meer boeken over Vietnam op Trefpunt: Tyfoon van Rob Verschuren

Bert Vos
Over Bert Vos 95 Artikelen
Bert Vos is journalist, tekskstproducent, Azië-liefhebber, publicist en ZZP'er in Amersfoort.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*