Profiel Chaturon Chaisang

Don Quichotte of Moedig Politicus?

Wie generaal Prayuth Chan-ocha tot een woede-uitbarsting wil verleiden moet even de naam Chaturon Chaisang laten vallen. Deze voormalige studentenleider, voormalige communist, voormalige vice-premier en voormalige minister van onderwijs is een steen des aanstoots voor de leider van Thailands militaire junta.

Aan het openlijke verzet van de 59-jarige Chaturon tegen het huidige leiderschap is namelijk niets voormaligs. Vanaf dag één dat Prayuth cs. de macht grepen vorig jaar mei tot de dag van vandaag trotseerde Chaturon bevelen van de junta en daagt het militaire bewind uit. Als enige van honderden opgeroepenen negeerde hij vorig jaar het junta-bevel zich voor ‘’attitude adjustment’’ oftewel heropvoeding bij de autoriteiten te melden. Daarna verkondigde hij in het openbaar en op zijn druk bezochte Facebookpagina dat het militaire regime moest opkrassen en plaatsmaken voor een democratisch gekozen regering.

prayuthschietgeweerTwee weken terug werd op last van Prayuth hoogstpersoonlijk het paspoort van Chaturon ingenomen. ‘Hij weigert te luisteren naar onze orders. We hebben hem talloze malen bevolen zich bij ons te melden. Het moet nu afgelopen zijn’, zei Prayuth boos tegen journalisten.

De woede-uitval ging gepaard met de waarschijnlijk niet zo bedoelde erkenning dat het verzet tegen de junta groeiende is. Prayuth: ‘Er zijn er velen zoals hij. Ze moeten goed op hun gedrag letten. Wie mij uitdaagt voor een gevecht, mijn bevelen niet opvolgt, kan op straf rekenen.’

Van linkse studentenleider tot vice-premier

Wie is deze dwarsligger die zich kennelijk niets gelegen laat liggen aan de dreigementen van de junta-leider? Is zijn profiel dat van een Don Quichotte of een standvastig, moedig politicus? De levensloop van Chaturon duidt op het laatste. Hij is behalve niet bang bovendien zeer slim.

Chaturon Chaisang of Chaisaeng (Thai: จาตุรนต์ ฉายแสง) is een zoon van langjarig liberaal parlementslid Anand Chaisang, geboren in Chachoengsao, de hoofdstad van de gelijknamige provincie ten oosten van Bangkok.

studenten-demonstratie-bangkok-1973
Bangkok, dé demonstratie van 14 oktober 1973

Chaturon studeerde in het begin van de woelige jaren zeventig vorige eeuw medicijnen aan de universiteit van Chiang Mai. Hij werd een van de leiders in het plaatselijke studentenverzet tegen de Drie Tirannen dat uitgroeide tot een nationale protestbeweging tegen het ultra-rechtse militaire bewind. Op 14 oktober volgde een massale opstand in Bangkok, die bloedig werd neergeslagen en sindsdien De Dag van Groot Verdriet wordt genoemd.

De drie volgende jaren van repressie door militairen, politie en para-militaire ultra-rechtse groepen tegen alles wat links of progresief was vonden in 1976 een nieuw dieptepunt in ‘’de slachting op de Thammasaat universiteit”.  Er werd gericht op demonstranten geschoten. Het officiële dodental werd op ruim negentig gehouden, maar het zouden er volgens later afgelegde getuigenverklaringen enkele honderden zijn geweest.

Veel studenten en -leiders als Chaturon doken in de illegaliteit. Ze sloten zich aan bij de door de communistische partij geleide guerrilla-beweging die vanuit bases in de grensgebieden met Laos en Cambodja de gewapende strijd aanging. Veel heeft dat verzet niet voorgesteld. Deels door gebrek aan steun van de bevolking en omdat de CP door onderlinge fractiestrijd zichzelf de das omdeed. Maar voor het zover was had vader Anand zijn zoon al naar de VS weten te krijgen, waar hij economie ging studeren.

Terugkeer als politicus van een nieuwe generatie

Later zou Chaturon zeggen dat die jaren in de VS niet alleen zijn kennis maar ook zijn politieke horizon enorm hadden verbreed. Het studentenactivisme was verleden tijd. Toen zijn vader hem terughaalde naar Thailand presenteerde hij zich als een politicus van een nieuwe democratische generatie. Met hulp van zijn vader werd hij in 1986 tot parlementslid voor zijn geboorteprovincie gekozen. Chaturon zou dat tot de staatsgreep van 2006 blijven.

In zijn eerste tien jaar als parlementslid switchte hij van de ene politieke partij naar de andere. Het hielp hem aan een omvangrijk politiek netwerk en steeds belangrijkere functies. Zo had hij een groot aandeel in het schrijven van de grondwet van 1997, met afstand de meest democratische en door de militairen meest verguisde constitutie die Thailand ooit heeft gehad.

Vlak voordat Thaksin Shinawatra met overmacht de verkiezingen van 2001 won had Chaturon zich bij diens Thai Rak Thai partij aangesloten. Thaksin liep aanvankelijk weg met de aanwinst, maakte hem vice-partijleider en later vice-premier. Maar echt politiek boteren tussen beide mannen deed het niet. Nadat Chaturon het al met Thaksin aan de stok kreeg over vergaande maatregelen tot decentralisatie van bestuur – waar de autoritaire zakenman-premier eenvoudigweg niet het karakter voor had – kwam het ook tot een conflict over de aanpak van de moslimbeweging voor autonomie in de drie meest zuidelijke provincies van Thailand.

Chaturon koos voor gesprekken in plaats van repressie, Thaksin was voor de harde hand (met de bekende desastreuze gevolgen). ‘Hij begrijpt niets van de problemen in het Zuiden, hij gaat die te lijf met de mentaliteit van een politieman’, zou Chaturon later tegen de Amerikaanse ambassadeur Ralph L. Boyce zeggen. Chaturon verhuisde naar onderwijs, op het tweede plan, om ook daar weer moeilijkheden te krijgen met tegen het educatieve establishment indruisende hervormingsplannen.

Volgens in Wikileaks gepubliceerd diplomatiek verkeer van de Amerikaanse ambassade was Boyce zeer onder de indruk van Chaturon. ‘Een van de weinige toppolitici met een intelligente, doordachte visie’, liet hij Washington weten. Uit de gesprekken met Boyce blijkt ook dat Chaturon vond dat Thaksin die met verkiezingen in het najaar van 2006 opnieuw aan de macht wilde komen van die plannen moest afzien. Zoals bekend kwam het niet tot die verkiezingen door de militaire staatsgreep in september.

Na politieke verbanning opnieuw onderwijsminister

Met het illegaal verklaren van de Thai Rak Thai partij kreeg Chaturon een politeke verbanning van vijf jaar opgelegd. Hij sloot zich aan bij de Red Shirts, werd een van de gematigde leiders. Tijdens de gewelddadigheden van 2010 keerde hij zich woedend tegen het door de regering-Abhisit gekozen ingrijpen van het leger, wat tot honderd doden en meer geweld leidde. Tegelijk maakte hij zich bij de radikalinski’s van de Red Shirts impopulair door op geweldloosheid te blijven aandringen.

In 2013 werd hij door Thaksins zuster, Yingluck Shinawatra, gevraagd als minister van onderwijs. Hij kreeg nog net het staartje mee van het felbekritiseerde Thaksin-plan iedere scholier een tablet te schenken. Maar veel kon hij niet meer uitrichten, want in mei 2014 volgde de militaire coup.

Chaturon Chaisang (C), who was education minister in the government ousted by the military last week, is arrested by Thai soldiers at the FCCT (Foreign Correspondents' Club of Thailand) in Bangkok on May 27, 2014. Thailand's army detained a fugitive former cabinet minister wanted by the ruling junta in a dramatic swoop by soldiers at a packed Bangkok press briefing. AFP PHOTO/ Nicolas ASFOURI (Photo credit should read NICOLAS ASFOURI/AFP/Getty Images)
Chaturon gearresteerd tijdens bijeenkomst in Buitenlandse Correspondenten club 27 mei vorig jaar. (Foto: NICOLAS ASFOURI/AFP/Getty Images)

Opnieuw koos Chaturon voor een eigen lijn. Hij hield zich onzichtbaar toen Prayuth cs hem en andere Red Shirts en leden van voormalige regeringspartij Phneu Thai opdroegen zich te melden. Hij was de enige. Een dag nadat de koning met zijn handtekening de staatsgreep en diens leider legaal had verklaard dook Chaturon op tijdens een openbare bijeenkomst van de Club van Buitenlandse Correspondenten. Een slimme zet, want hij haalde de wereldpers toen militairen hem daar kwamen arresteren terwijl hij een anti-junta toespraak hield.

chaturonvrouwvrjlating
en met echtgenote na zijn vrijlating enkele dagen later

Chaturon vindt het zijn ‘’burgerplicht’’ om zich tegen beknotting van vrijheid van meningsuiting en democratie uit te spreken. Zelfs binnen het conservatieve (democratische) establishment oogst hij bewondering voor zijn manier van optreden, zoals recentelijk bleek uit prijzende woorden aan zijn adres van de conservatieve columnist Veera in de Bangkok Post. De onverstandige maatregel om zijn paspoort in te trekken leverde Chaturon opnieuw ruime aandacht in de internationale media op en dus ook voor zijn boodschap dat Thailand zo snel mogelijk in democratisch vaarwater moet raken. In een interview met de Nation werd hij neergezet als een kandidaat voor het premierschap van een burgerregering.

Intussen heeft hij wel de dreiging boven zijn hoofd hangen van minimaal twee jaar gevangenisstraf op te leggen door een militair tribunaal als gevolg van zijn weigering om zich te laten ‘’heropvoeden’’. Volgens Prayuth had hij dat niet één, maar wel tien keer gedaan. De vraag is nu of Chaturong, die inmiddels naar de rechter is gestapt om zijn paspoort terug te krijgen, nog lang op vrije voeten blijft. Kennelijk is deze populaire politicus met het image van onkreukbaarheid voor Prayuth nog een te hete aardappel om door te slikken.

Het ironische is dat Chaturon met zijn optreden niet alleen de orders van de junta negeert, maar ook die van Thaksin. De rijkste balling ter wereld adviseerde zijn aanhang recentelijk zich ‘’schijndood’’ te houden gelet op de moeilijke situatie voor de oppositie in Thailand.

Bronnen:

Wikileaks, The Nation, Bangkok Post, Kaosod, Prachatai.

Artikelen van Tino Kuis op deze site

 

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 337 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Hij woonde met partner en dochter ruim tien jaar in Thailand.

1 Comment

  1. Uitstekend verhaal over Chaturon Chaisaeng. Ik bewonder deze man. Koel, helder en moedig.
    ‘ Moed is de voornaamste deugd want zonder moed kan geen andere deugd consequent worden beoefend.’

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.