Politieke ontwikkelingen Cambodja van 2013 tot heden (16). Op naar de éénpartijstaat


Na de “vrijwillige” verbanning van de ene leider en het opsluiten van de andere was nu de tijd rijp voor de “grande finale”: de opheffing van de grootste oppositie partij. Hoewel de rechter zich nog over de uitsluiting van de CNRP (Cambodian National Rescue Party) moest buigen, wierpen drie kleine partijen, die in de reguliere verkiezingen van 2013 niet één zetel wisten binnen te slepen, zich als een stel uitgehongerde wolven op de 55 zetels, die “vrij” zouden komen. Gelukkig waren er ook uitzonderingen.

Met willige rechters voorschot op éénpartijstaat

Het was ontluisterend om te zien hoe de  ‘scherven’ van de ‘gebroken’ oppositiepartij, die in de verkiezingen van 2013 bijna de helft van de stemmen wist te behalen, al werden verdeeld, terwijl de partij officieel nog opgeheven moest worden. Niet verwonderlijk overigens, want de rechterlijke macht, die gecontroleerd en gedicteerd wordt door de politieke macht, lees Hun Sen, had nog nimmer het lef getoond om een uitspraak te doen, die tegen de wil inging van deze dictator. Zouden ze dat wel doen, dan zouden ze de volgende dag geen werk meer hebben.

In dit jaar (2017) kwam er een decreet waarbij de pensioengerechtigde  leeftijd van deze magistraten opgeheven werd en het een levenslange functie geworden was.

In de praktijk werkte het aldus: Hun Sen gaf in een toespraak of op Facebook de aanklacht weer, waarna de rechterlijke macht tot vervolging over ging en na een korte zitting, pittige gevangenisstraffen uitdeelde. Het voordeel van de melding vooraf was, dat een vervolging niet afgewacht behoefde te worden. Een aantal prominenten had hun toevlucht in het buitenland gezocht en in een aantal gevallen politiek asiel aangevraagd. Wellicht was dit wel het beoogde doel van de premier…….

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 16,
Op Facebook laat Hun Sen een heel ander gezicht van zichzelf zien. Selfie van opa, de familieman, te midden van zijn kleinkinderen in huiselijke sferen

De huid werd verkocht alvorens de beer (af)geschoten werd

Tijdens één van de speeches in een textielfabriek kondigde Hun Sen aan dat het 99% zeker was dat de rechter de CNRP, met 55 zetels in het parlement, zou gaan ontbinden ondanks dat het proces nog moest beginnen.

De kranten stonden er vol van. De vijf partijen, die in 2013 amper 7 procent van de stemmen gehaald hadden en geen enkele zetel in het parlement wisten te bemachtigen, zouden dankzij de opheffing van de oppositiepartij een aantal van de 55 zetels in de schoot geworpen krijgen.

De reacties van de partijen liepen ver uiteen. De grootste van de vijf, Funcinpec, met 3,66% van de stemmen, zou in één klap de beschikking over 41 zetels krijgen. Het hardnekkig gerucht ging dat deze partij 1 miljoen dollar zou hebben ontvangen van Hun Sen, als tegenprestatie voor het opstellen van de officiële aanklacht tegen de CNRP, het verzoek om deze partij op te heffen en de acceptatie van deze 41 zetels. Een woordvoerder van de partij reageerde aldus op de aantijgingen en kritiek: “Als ze dit bedrag aan mij zouden geven, zou ik het aannemen, waarom niet? Het is erg schoon, wettelijk gezien. Je kunt een partij beschuldigen, omdat ze de wet maken, maar dat doet er niet toe, de wet is de wet.” Hij vergeleek de situatie met die van de Voice Kids, waar een onschuldige jongen van 12 overspoeld werd door kritiek op social media. ‘Als mensen ons willen beschuldigen, raakt dit mij niet, je kunt mensen nu eenmaal niet stoppen met het bekritiseren van anderen. Indien wij deze zetels zullen aannemen laten we het land zien dat wij de mensen dienen op een democratische manier.’ (Hierbij vergat de goede man even dat in een echte democratie hij nooit en te nimmer 41 zetels cadeau zou krijgen.)

Ook de Cambodian National Party (CNP) accepteerde de hen toegerekende 2 zetels met de woorden: “Wij weigeren deze zetels niet, omdat we juist de wetten volgen die door het Nationale Parlement zijn aangenomen”.

De Khmer Economic Development Party (KEDP) verdedigde zijn standpunt met de woorden: “Indien we deze verdeling niet zouden accepteren of boycotten, respecteren we de regels van de wet niet”. Deze partij met 0,29% van de stemmen, mag dan rekenen op 1 stem in het parlement.

Twee partijen met een rechte rug

Er waren nog twee partijen over en die verklaarden de zetels, die in hun schoot geworpen zouden worden, te weigeren en niet met hun achterste op het pluche gaan zitten. The Khmer Anti Poverty Party (KAPK) met 0,65% van de stemmen en 5 ‘nieuwe zetels’ had geen goed woord over voor de verdeling en vond dat dit indruiste tegen de wil van de Cambodjaanse kiezer. Een woordvoerder verklaarde het aldus: ‘Als wij deze zetels ontvangen, maar de mensen hebben geen rechten of vrijheid, maar er heerst onderdrukking en uitbuiting, dan zijn deze zetels waardeloos.’ Hij vervolgde: ‘Het is niet eerlijk om een politieke partij op de heffen en hun legale zetels af te nemen. Dit is niet de wil van het volk.’

Ook de League for Democracy Party (LDP), onder leiding van Khem Veasa, die aangeklaagd was voor het schenden van de verkiezingswet en het belasteren van monniken, was niet genegen om de toegekende 6 zetels te aanvaarden. Deze partij was bij een aantal jongeren mateloos populair, omdat de leider op niet mis te verstane wijze tegen nogal wat heilige huisjes aanschopte. Gezien de laatste aanklacht wellicht tegen één heilig huisje teveel……

Uitslag gemeenteraadsverkiezingen in één klap teniet gedaan

De regeringspartij, met 68 zetels al oppermachtig in de Senaat, kwam niet in het scenario voor bij de verdeling van de 55 zetels. Toch zou deze partij de grootste buit wegslepen, want de regeringspartij zou alle 500 CNRP commune chiefs (burgemeesters) en zo’n 4500 CNRP council members (gemeenteraadsleden) mogen gaan vervangen. Dit zou de verkiezingen van juli 2017 tot een lachertje maken en deze op het oog eerlijk verlopen verkiezingen waren in één klap een farce gebleken. Tijdens een speech aan textielwerknemers beloofde Hun Sen dat alle 500 verkozen CNRP commune chefs en 4500 raadsleden in functie kunnen blijven, indien………ze overlopen naar de CPP. Hun Sen kondigde aan dat ze met open armen door de CPP zouden worden ontvangen. Deze ‘verdeel en heers tactiek’ was in het verleden al vele malen eerder door deze premier toegepast en niet zonder succes. Hij is een meester in het tegen elkaar uitspelen van tegenstanders. (Dat was hem bij beide oppositieleiders niet gelukt en deze moesten op de blaren zitten.)

Door dit aanbod aan de commune chiefs en de gemeenteraadsleden zou hij twee vliegen in één klap slaan: de tegenstander zou verzwakt worden en zijn positie flink verstevigd. De premier zei verder tijdens deze speech, dat het 99% zeker is dat de partij van ‘de verrader’ ontbonden zou worden, ondanks dat het proces nog moest beginnen. ‘Dit is een win-win situatie en ik geef jullie, de volgende informatie: als jullie, burgemeester en gemeenteraadsleden, jullie baan willen behouden, verander je loyaliteit in die van de CPP, als je partij opgeheven wordt. Als je wilt weggaan, ga! Maar als je door wilt werken als burgemeester of raadslid, stap dan over naar de CPP”.

Het vonnis is bijna geveld

Aan de vooravond van het politieke proces, dat op 16 november 2017 zou plaatsvinden, is het leger in opperste paraatheid gebracht en ieder protest zou meedogenloos de kop ingedrukt worden, zo was aangekondigd. Er naderde een proces waaraan de advocaten van de gedaagde partij aangegeven hebben niet zullen meewerken, omdat ze dit proces geen enkele legitimiteit willen geven, zodat enkel de aanklagers het woord zouden gaan voeren.

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 16, Voorschot
Het leger staat klaar om ieder protest bij het komende proces de kop in te drukken

Het allerlaatste nieuws betreft het veranderde plaatsingsbeleid van Facebook, waarbij posts van buitenlandse kranten en NGO’s verbannen zijn naar een afzonderlijk deel van Facebook, “Explore” genaamd. Stap voor stap wordt iedere ‘tegenstand’, ieder kritisch geluid, in de kiem gesmoord en wordt er een stevige basis gelegd voor een éénpartijstaat.

Kem Sokha veilig opgeborgen

Ondertussen was oppositieleider Kem Sokha veilig opgeborgen en bracht hij zijn tijd in totale afzondering door. Deze gevangenis, “Correctiecentrum 3” genaamd, 15 km bij mijn woonadres vandaan, passeerde ik een aantal malen per week, aangezien deze gevangenis aan de provinciale weg naar de nabijgelegen provinciehoofdstad Kampong Cham gelegen is. Af en toe hield ik even halt en overwoog om bezoektijd aan te vragen. Toch heb ook ik me laten leiden door angst en heb het niet gedurfd, te bang om als ongewenste vreemdeling het land uit te worden gezet. Hierdoor bleef het bij een aantal foto’s van het detentiecentrum. Vaak gingen dan mijn gedachten terug naar 10 december 2013, toen ik hem in een restaurant gesproken had. (zie deel 5 van deze reeks)

Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja 16, Voorschot,
Ergens achter deze muur van de gevangenis in Tboung Khmum bevond zich oppositieleider en parlementslid Kem Sokha. Twee gedetineerden geven de planten water
Marcel Gerritse, Geschiedenis Cambodja, 16, Voorschot
Een snelle foto door de geopende poort. Ben bang dat het enkel de buitenkant is die zo vriendelijk oogde. Dichter bij Kem Sokha kan ik niet komen

Internationale gemeenschap keek zwijgend toe

Na al deze gebeurtenissen afgelopen maanden, restte mij één vraag: Waarom bleef de internationale gemeenschap zo zwijgzaam bij al dit onrecht?

Hun Sen was iedere keer een stapje verder gegaan, onderwijl observerend hoe de internationale reacties zouden zijn. Helaas voor de oppositie was de respons vanuit de vrije wereld nogal lauw te noemen. Amerika en de EU hadden een aantal statements geplaatst, maar erg indrukwekkend waren deze niet. Beide grootmachten wisten dat bij een harde aanpak Hun Sen recht in de armen van grootmacht China gedreven zou worden. China, een hechte bondgenoot, vooral na het Cambodjaanse veto in de Asian Group om China niet te veroordelen om zijn Zuid Chinese zee aanspraken, steunde Hun Sen zelfs in zijn ‘gevecht’ tegen de oppositie (en Amerika). Als dank pompte deze grootmacht vele miljoenen in het land en werden er grote infrastructurele projecten mee gebouwd, zoals bruggen, stuwdammen in rivieren, ziekenhuizen en ook mijn nieuwe onderkomen in Tboung Khmum was met Chinees geld betaald. Hiermee maakte Hun Sen weer goede sier en verklaarde al deze bouwwerken als zijn ‘werk’.

In de Khmer Rougetijd voorzag China de strijders van wapens, in ruil voor rijstoogsten, terwijl ruim 2 miljoen Cambodjanen omkwamen door honger, ontberingen en diezelfde wapens. In de moderne tijd geeft deze grootmacht vele honderden miljoenen, terwijl de vrije meningsuiting stap voor stap ontmanteld wordt en hebben kogels plaatsgemaakt voor lange gevangenisstraffen.

Wordt vervolgd: het proces op 16 november 2017

Eerder op Trefpunt Azië: Toenemende repressie

Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 31 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

2 Comments

  1. Ik waardeer deze uitleg over de politieke situatie in Cambodja zeer. Het is in veel opzichten vergelijkbaar met die in de buurlanden Laos, Thailand en Myanmar. Hoe zou dat komen?

    • Tino, vergeet Vietnam niet, ook een land waar mensenrechten vergeten worden. En waarom? Om zakken te vullen en monden te snoeren van mensen die protesteren tegen westerse en Chinese investeerders, tegen illegale kap, tegen vervuiling en om mensen die vragen om democratie uit te schakelen. Die mensen vindt men maar lastig….

      Tja, en waar leren ze dat? Ze kijken naar het noorden…..

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*