Politieke ontwikkeling in Cambodja van 2013 tot heden (deel 2)

2013

Jaar van de hoop: grootse ontvangst Sam Rainsy en oog in oog met oppositieleiders

In de eerste weken van juli verleende Koning Norodom Sihamoni onverwachts amnestie aan oppositieleider Sam Rainsy, die in ballingschap in Frankrijk leefde. Op 19 juli 2013, slechts 9 dagen voor de verkiezingen, werd hij door een uitzinnige menigte binnengehaald. Schattingen liepen uiteen van een half tot 1 miljoen mensen, die langs de kant van de weg stonden. Hierbij werd hij vergezeld door coalitiegenoot Kem Sokha. Over de route van het vliegveld tot het plein, waar hij zijn eerste toespraak zou houden, die normaal binnen een half uur te rijden is, deed hij 5 uur! Ruim 100.000 mensen hadden zich verzameld op en rondom het park, met de toepasselijke naam, Freedom Park, om van dit historische moment getuige te zijn.

Een historische dag

In zijn toespraak dankte hij de koning, die hem het generale pardon had gegeven, zodat hij bij terugkeer niet in de gevangenis werd gezet, met de volgende woorden:  “I would like to thank the King for pardoning me and to allow me to return home. But in fact, I am not even quilty. The King helped to wash the colors I had been painted with.” Verder verzekerde hij de aanwezigen dat hij en Kem Sokha zich niet zullen laten uitspelen en verbonden zullen blijven met de woorden: “Nobody can break us, nobody can buy us”.

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2, Intocht Sam Rainsy
Een uitzinnige menigte begroette Sam Rainsy bij zijn intocht . Naast hem Kem Sokha, zwaaiend naar de fans.

Op tv en andere media werd op  geen enkele wijze aandacht besteed aan deze gebeurtenis, behalve in de twee Engelstalige kranten. (Als motivatie werd gegeven dat, indien dit uitgezonden of geplaatst werd, één van de partijen bevooroordeeld zou worden in de berichtgeving tijdens de verkiezingstrijd, die “eerlijk” moest blijven naar alle partijen toe.) Middels sociale media verspreidde het nieuws zich echter razendsnel over het land.

Inderdaad ook geen verkiezingsnieuws van de CPP, maar wel alle aandacht voor de overheid en alle beslissingen die door de CPP genomen worden. Het gevolg van dit beleid is dat er enkel en alleen de regeringspartij in het nieuws is, want zij maken het beleid met hun 90 van de 123 zetels en de oppositie wordt op deze wijze monddood gemaakt. Hun Sen voert dan ook geen campagne, hij is iedere dag wel op het nieuws en in de kranten te zien, veelal met uitvallen naar de CNRP en hun leiders.

De zonen van Hun Sen

Wel is de premier bezig zijn positie flink te verstevigen. In dezelfde week dat Sam Rainsy terugkeerde naar zijn vaderland, werd bekendgemaakt dat twee van de drie zonen van Hun Sen na een bliksemcarrière, gepromoveerd zijn tot luitenant-generaal en brigadegeneraal bij het leger. Een functie die weliswaar aan inflatie onderhevig is, want Cambodja telt meer dan 2000 generaals, terwijl Amerika, een van de grootste militaire machten, het met minder dan 500 generaals doet. Toch is het een gevaarlijke ontwikkeling als een staatshoofd familieleden topfuncties bij het leger geeft. Ook het tijdstip, nog geen week voor de verkiezingen, geeft te denken.

Los van het leger heeft Hun Sen een persoonlijke “lijfwacht” met een afdeling van 10.000 soldaten, die uitgerust zijn met de meest geavanceerde wapens en eigenlijk een krijgsmacht op zich is. (De derde zoon, die ook een militaire opleiding heeft genoten, is overigens kandidaat lid voor CPP in één van de provincies, zodat hij aan de vooravond staat van een politieke carrière en naar verwachting een sleutelpositie in het Parlement gaat innemen) Een dreigende uitspraak van Hun Sen, die met regelmaat terugkeert in zijn speeches is de volgende: “Als de oppositie wint, zal het gevolg instabiliteit en chaos zijn, kies je voor de CPP, dan kies je voor zekerheid en stabiliteit”.

Tegen deze Goliath proberen de twee Davids, Sam Rainsy en Kem Sokha, het op te nemen. Ondanks het korte tijdsbestek van zes dagen zullen beiden trachten zoveel mogelijk van de 24 provinciehoofdsteden aan te doen en zullen ze onafgebroken door het land trekken. Kampong Thom, provinciehoofdstad van de gelijknamige provincie zou woensdag de 24e door beide heren aangedaan worden. Laat ik daar nou net een paar weken geleden begonnen zijn met mijn werkzaamheden…

Twee oppositieleiders

Woensdag 24 juli, om 14.00 uur: het podium dat aan de straatkant opgebouwd is, ligt er verlaten bij. Niets wijst er op dat hier straks  iets te gebeuren staat. Een tiental mensen met de witte CNRP-petjes op, lopen erachter rond. Wel heb ik vele motoren met aanhangers van deze oppositiepartij voorbij zien komen. Blijkbaar gaan zij de beide mannen onderweg ergens opwachten en ze dan escorteren op de weg naar het podium. Rond half vier komen er allerlei vrachtwagen volgeladen met aanhangers uit de omgeving aan, maar van beide leiders geen spoor.

Op dit podium hadden inmiddels zo’n tien boeddhistische monniken plaatsgenomen op de gele versierde stoelen en deze gaven het geheel een feestelijk oranje tintje, waar ik blijkbaar als Nederlander toch een beetje gevoelig voor ben. Toen de toegestroomde mensenmassa zich rondom en achter mij begon te verzamelden bij het podium, kwam vanaf de andere kant opeens Sam Rainsy in mijn blikveld. Hij stond in een auto met open dak. Kem Sokha kon ik in alle commotie niet ontdekken.

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2, Aankomst Sam Rainsy
Aankomst Sam Rainsy bij verkiezingsmanifestatie in Kampong Thom.

Vervolgens liep hij door de massa, die gedisciplineerd een pad vrijhield, vlak langs mij en besteeg het podium. De monniken hadden het eerste recht van verwelkomen. Sam Rainsy ging door de knieën  voor het rijtje geestelijken en werd gezegend en ontving een bloemenkrans. Later zag ik dat de hele meute om mij heen ook geknield zat, maar dat had ik even niet in de gaten, aangezien ik geheel in beslag genomen was door het tafereel voor mij. Vervolgens wilden de monniken, die blijkbaar ook tot de fanclub behoorden, nog met hem op de foto en pas toen ontdekte ik Kem Sokha, die inmiddels op het podium verschenen was. Uiteindelijk, nadat de monniken klaar waren met hun informele gedeelte, konden de speeches beginnen.

Ik schat dat zo’n paar duizend mensen toegestroomd waren om deze unieke gebeurtenis bij te wonen en deze waren zeer betrokken en reageerden zeer enthousiast. Kem Sokha beet het spits af en was zo’n tien minuten aan het woord.

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2, Luisterend publiek
Massaal aanwezig en vrolijk luisterend en vaak applaudisserend en juichend.

Maar de bijeenkomst begon pas echt te leven, toen Sam Rainsy het woord nam. Hij is onbetwist de leider van deze twee, mede doordat zijn achterban vele malen groter is. Zijn bevlogen speech duurde ruim een half uur en maakte veel los bij het publiek. Duidelijk een man met charisma, die het publiek van de eerste tot de laatste minuut in de ban hield, inclusief ondergetekende, al verstond ik er niet veel van.

Terugkerende onderwerpen

Immer terugkerende onderwerpen in zijn speeches en dat zal hier niet anders geweest zijn, zijn de volgende items:
-Er moet een eind komen aan de onbeschaamde corruptie, die onder deze regering woekert. Baantjes worden gekocht of weggegeven aan bevriende relaties. Dit “old boys network” en het “nepotisme” moet plaats maken voor de jeugd, die eerlijke kansen dient te krijgen.

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2, Sam Rainsey
Een bevlogen toespraak van een half uur van deze charismatische man, die in 1997 als door een wonder ontsnapte bij een granaataanval tijdens een vreedzame bijeenkomst. Een bodygard en 15 omstanders lieten het leven. Over deze aanslag is nimmer opheldering gekomen. Men gaat er van uit dat het regime ditmaal niet zo ver zal gaan…

-“Change” is het centrale thema van de oppositie deze weken. Het moet afgelopen zijn met het dictatoriale regime van Hun Sen, dat al meer dan 30 jaar geduurd heeft. Het woord b’do (change) wordt dan ook meerdere keren gescandeerd.

-Er moet een eind komen aan de voordeeltjes en de bescherming, die de Vietnamezen in Cambodja genieten. De Vietnamezen hebben, nadat ze het land bevrijd hebben van Pol Pot, Hun Sen in het zadel geholpen en sindsdien hebben ze in de ogen van Sam Reinsy het land veroverd, mede door protectie van Hun Sen. “Ze kappen onze bomen, vissen onze rivieren en meren leeg en nemen illegaal stukken land tot zich”. Vietnamezen worden hierbij consequent aangeduid als “yuon”, hetgeen niet als hele vriendelijke bejegening geldt. Slogans zijn hierbij: “Change your yuon coffee for Khmer coffee” en worden CPP-aanhangers gekarakteriseerd als “yuon head with a Khmer body”.   (Persoonlijk heb ik zo mijn bedenkingen tegen deze retoriek, want mocht hier ooit de vlam in de pan slaan, dan zal deze minderheid wel eens de dupe hiervan kunnen worden, omdat aanhangers van Rainsy zich door dit taalgebruik gelegitimeerd kunnen voelen om geweld tegen ze te gaan gebruiken.)

Oog in oog

Hier staan dus nu recht voor mij, op nog geen drie meter afstand, de twee grootste luizen in de pels van Hun Sen. De één net gepardonneerd door de koning, zodat hij zijn gevangenisstraf van 11 jaar niet hoeft uit te zitten en de ander, die vaak voorpaginanieuws was vanwege aanvallen van Hun Sen persoonlijk en zich binnenkort mag verantwoorden voor de rechtbank.

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2, Sam Rainsey en Kem Sokha
Sam Rainsy en Kem Sokha, twee luizen in de pels van de zittende premier Hun Sen

Hoewel ik grote vraagtekens zet bij hun politiek t.a.v. de Vietnamezen in Cambodja, heb ik toch bewondering voor de moed die zij opbrengen om naar voren te stappen om dit machtige bewind, dat al ruim 30 jaar aan de macht is, aan te klagen en in niet mis te verstane bewoordingen de misstanden aan de kaak te stellen. Ondanks het stilzwijgen van de media hebben ze een ander medium gevonden. Via internet/facebook wordt hun boodschap verspreid en laat die nou net terechtkomen in zeer vruchtbare bodem, namelijk bij de jeugd. Bij deze groep zijn beide mannen zeer populair. De jeugd wil verandering…… zij zien dat hun banen bezet worden door ouderen, die elkaar onderling de baantjes toeschuiven en dagelijks ervaren dat je zonder relaties en of geld nergens komt. Of die verandering er zal komen, is de grote vraag, die zeer binnenkort beantwoord gaat worden.

Na de speech van Sam Rainsy is de bijeenkomst vlot afgelopen en spoeden beide heren zich naar een volgende bijeenkomst. Nog 4 dagen te gaan tot de verkiezingen…

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2, Aanhangers CNRP
Vrolijke aanhangers verlaten de manifestatie en velen tonen met de vingers het cijfer 7, het lijstnummer van de CNRP.

Ik heb in ieder geval één overeenkomst tussen Hun Sen en Sam Rainsy ontdekt. Beiden hebben namelijk in de week voorafgaand aan deze manifestatie hun biografie op de markt gebracht en allebei met een veelzeggende titel. Die van Hun Sen luidt: Strongman, The Extraordinary Life of Hun Sen en die van Sam Rainsy: We Didn’t Start the Fire, My Struggle for Democracy in Cambodia.

Marcel Gerritse, Politieke ontwikkelingen in Cambodja, Deel 2, Toeschouwer
Het beeld van deze vrouw, die ruim een uur onbewegelijk vlak bij mij gezeten was en enkel oog had voor beide leiders, is mij nog lang bijgebleven.

Wordt vervolgd: Verkiezingen en uitslag in het jaar van de hoop.

Voor het eerste deel van deze serie, zie: https://www.trefpuntazie.com/mijn-azie-politieke-ontwikkeling-cambodja-2013-tot-heden-deel-1/

Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 18 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*