Politieke ontwikkeling in Cambodja van 2013 tot heden (7)

De fluwelen handschoenen van Hun Sen

In de vorige artikelen heb ik verslag gedaan van mijn ervaringen met de politiek in Cambodja van half 2013 t/m eind 2014. Een roerige periode, waarin eerste minister Hen Sen o.a. te maken kreeg met een sterke oppositie en een nipt gewonnen verkiezing met vele malversaties.

Eind december 2014 keerde ik terug naar Nederland, om in mei 2016 opnieuw af te reizen voor ruim anderhalf jaar naar het “Kingdom of Wonder”, zoals Cambodja ook wel wordt genoemd.

Ditmaal werd ik in een totaal nieuwe provincie tewerkgesteld, vlakbij de grens van Vietnam. Deze provincie is geboren na de uitslag van de verkiezingen van 2013. Premier Hun Sen bleek fors verloren te hebben in de grootste provincie van het land, Kampong Cham, genaamd. Door deze nu op te delen, splitste hij de voor- en tegenstanders zodanig, dat de nieuw gecreëerde plattelandsprovincie voor hem zou gaan stemmen. Tenminste daar ging deze sluwe, berekenende man van uit.

Aangezien dit beestje, de 25-ste provincie in Cambodja, een naam moest krijgen werd het gedoopt als Tboung Khmum, naar één van de districten. Het duurde even voordat ik het foutloos kon schrijven en nog iets langer voordat ik het zo kon uitspreken dat de gemiddelde Cambodjaan ook begreep waar ik zou gaan werken. Inmiddels ben ik te weten gekomen dat Tboung harde steen/diamant betekent en Khmum een bij is, tezamen dus: “Diamanten Bij”, dus letterlijk de naam van een beestje.

Sprongetje van een anderhalf jaar

Toen ik Cambodja verliet was de oppositie uiteindelijk na een boycot van één jaar toegetreden tot het parlement (Assembly), al waar ze een kleine minderheid had (68 zetels voor regeringspartij CPP, 55 voor oppositiepartij CNRP). De oppositie was dusdanig groot, dat er allerlei wetswijzigingen tegengehouden konden houden, waarbij een 2/3 meerderheid nodig was. Dit tot grote ergernis van Hun Sen. Kem Sokha, oppositieleider nummer 2, was benoemd tot vice-voorzitter van de Assembly. Enkele CNRP leden waren toegetreden tot de verkiezingscommissie (NEP), die hervormingen moesten voorbereiden voor de nieuwe verkiezingen in 2018. De onbetwiste leider van de CNRP, Sam Rainsy, mocht toetreden tot de Assembly en het leek er zelfs even op dat er een klimaat geschapen werd, waarin stappen gezet konden worden naar iets dat op een democratie begon te lijken.

Niets bleek minder waar. Al vlot trok premier Hun Sen zijn fluwelen handschoenen uit en deed hij zijn masker af. Het bleek dat het hem niet lukte om de twee leiders van de oppositie uit elkaar te spelen, om zo bij de oppositie verdeeldheid te creëren. In het verleden had hij deze tactiek met veel succes toegepast en kwam dan zelf altijd als sterkste boven drijven. Dit maal lukte deze tactiek niet en Sam Rainsy en Kem Sokha bleven trouw aan elkaar. Er moest uit een ander vaatje getapt worden, noem het plan B.

Oppositieleider Sam Rainsy, die ruim twee jaar eerder door een miljoen feestende aanhangers was binnengehaald, werd als eerste aangepakt. Een oude beschuldiging van “geschiedvervalsing”, vanwege het verzetten van een grenspaal bij Vietnam en het vertellen van “leugens” over dit grensgeschil werd van stal gehaald. Er dreigde een jarenlange opsluiting, ondanks zijn “onschendbaarheid” als Parlementslid. Sam Rainsy koos, net als een aantal jaren eerder, eieren voor zijn geld en ontvluchtte in november 2015 Cambodja en ging wederom in vrijwillige ballingschap in Frankrijk, van waaruit hij de internationale gemeenschap probeert te mobiliseren tegen de”corrupte” Hun Sen en zijn partijgenoten.

Vlak na de verkiezingsuitslag verklaarde Sam Rainsy dat het regime hem politiek monddood zou gaan maken en hem zou gaan vervolgen voor politieke uitspraken….”so they will eliminate me physically”. Hoe juist zijn deze woorden gebleken.

Marcel Gerritse, Politieke Ontwikkeling, Geschiedenis Cambodja 7,
Sam Rainsy tijdens verkiezingstournee in Kampong Thom (juli 2013). Na een boycot van een jaar, plaats genomen in het parlement. Na dreigende vervolging en gevangenisstraf wederom in ballingschap in Frankrijk

Donkere wolken boven Cambodja

Met deze titel doel ik niet op de regentijd, die voorzichtig begonnen was kort na mijn aankomst, maar op de politieke situatie van dat moment. Nummer 1 was het land uit, vervolgens werd de focus gericht op de andere oppositieleider, Kem Sokha. En jawel, er werd een zedenzaak gevonden, waarvoor hij vervolgd kon worden. Onmiddellijk werd Kem Sokha afgezet als vicevoorzitter van het Parlement.
(Nu zijn deze beschuldigingen aan het adres van Kem Sokha niet vreemd, aangezien hij in 2013 als voorloper op de verkiezingen, ook al van een tweetal zedenzaken beschuldigd werd. Hun Sen haalde deze ontuchtzaken toen meerdere malen aan in zijn speeches.)
Aangezien hij meerdere malen geweigerd had voor het gerecht te verschijnen, om vragen over deze zaak te beantwoorden, werd er intensief jacht op hem gemaakt. Deze was in volle gang toen ik in Cambodja gearriveerd was om aan mijn 2e termijn te beginnen.

Marcel Gerritse, Politieke Ontwikkeling, Geschiedenis Cambodja 7,
Bewapende agenten op jacht naar de ex vice-voorzitter van het parlement Kem Sokha, wiens auto gespot is (foto Cambodia Daily)
Marcel Gerritse, Politieke Ontwikkeling, Geschiedenis Cambodja 7,
Yes, de auto van Kem Sokha kon aangehouden en doorzocht worden. Helaas voor de agenten, was alleen zijn vrouw aanwezig. (foto Cambodia Daily)

Leden van een mensenrechtenorganisatie zijn in de cel gezet vanwege medeplichtigheid. Zij zouden de voormalige maîtresse van Kem Sokha om hebben willen kopen, om deze affaire te ontkennen.

Ook een (Assembly) CNRP lid, die zitting had in de verkiezingscommissie heeft deze plaats noodgedwongen verruild voor een gevangeniscel, vanwege dezelfde beschuldiging. Dat dit tegen de eigen grondwet indruist, aangezien alleen 2/3 deel van de Assembly de onschendbaarheid zou kunnen opheffen, wordt aan diverse laarzen gelapt. “Hiervoor zijn de criminele activiteiten waarvan deze heren verdacht worden te erg”, volgens een woordvoerder van de regeringspartij CPP. Zo werden er dus vele stokken gevonden om oppositieleden in diskrediet te brengen om ze achter slot en grendel te zetten.

Ook het CNRP hoofdkantoor, op de achtergrond, heeft een inval te verduren gehad, wederom door een groep bewapende soldaten, op zoek naar Kem Sokha, die van de aardbodem verdwenen leek. (foto Cambodia Daily)

Tot op heden heeft Kem Sokha de dans kunnen ontspringen en bleef hij onvindbaar voor de premier. Dat ook hij als parlementslid onschendbaarheid zou genieten, doet even niet ter zake. Het niet verschijnen voor het gerecht rechtvaardigt deze jacht en een eventuele celstraf. De CNRP overweegt de Assembly (Parlement) te verlaten en heeft als uiterste poging vorige week een kleine 200.000 handtekeningen, in de vorm van duimafdrukken aan de koning aangeboden met de vraag om te bemiddelen in deze situatie, waarbij steeds meer oppositieleden in de cel belanden. Zelfs bij het verzamelen van deze “duimafdrukken” zijn CNRP-leden gearresteerd, op beschuldiging van “ronselen van handtekeningen”. Ze zouden mensen gedwongen hebben een duimafdruk te geven…….

Hier zou het niet bij blijven. Hun Sen kondigde aan dat de lijsten diepgaand zouden worden onderzocht en de onderzoekers stuitten op, schrik niet, 87 onregelmatigheden. (van de ruim 200.000 duimafdrukken). Dit werd de oppositie zwaar aangerekend, want een petitie aanbieden aan deze hoogwaardigheidsbekleder met onregelmatigheden, is een grove belediging en een vorm van minachting van de Koning en de overtreders zouden gestraft worden, zo werd aangekondigd…….Ja, ja, je moet er maar op komen. Er werd wederom een stok gevonden om de oppositie……

Vakbonden kondigden aan, dat wanneer het tot een arrestatie van Kem Sokha zou komen, er stakingsacties door heel het land zouden volgen. Hierop kwam van regeringszijde het geijkte antwoord dat demonstraties, zoals deze na de verkiezingsuitslag in december 2013 gehouden waren, niet getolereerd zouden worden en dat er hardhandig opgetreden zou gaan worden.

Marcel Gerritse, Politieke Ontwikkeling, Geschiedenis Cambodja 7,
Un Sam, een van de vele CNRP kopstukken, die vervolgd en veroordeeld werden. Er werd altijd wel een aanklacht gevonden. In zijn geval: opruiing, wegens de verklaring dat de regering een foute weergave geeft van de grens met Vietnam.. Veroordeeld tot 7 jaar cel. Na twee en een half jaar is hij middels een generaal pardon van de koning in vrijheid gesteld. (Foto Phnom Penh Post)

Dit is was de stand van zaken van het politieke klimaat in Cambodja bij mijn terugkeer. Net als het weer: erg dreigend. De grote vraag was: Durft Hun Sen het aan om Ken Sokha achter de tralies te zetten, met het risico dat er in het hele land veel onrust zal ontstaan? Tot dit moment was het bij dreigende taal en intimiderende optredens gebleven.

Dit wierp het land weer vele jaren terug in de tijd! Ergens las ik dat iemand beweerde dat het land terug aan het keren is naar voor 1991, toen het Parijse vredesakkoord getekend werd.
Jammer, ik was liever in een andere sfeer beland bij terugkomst.

Wordt vervolgd: Kem Sokha verschanst zich en een moord die veel losmaakt.

Lees deel 6 terug op Trefpunt: Freedom Park ontoegankelijk

 

Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 31 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*