Politieke ontwikkeling in Cambodja van 2013 tot heden (deel 3)

2013: Jaar van de hoop. Verkiezingen en uitslag

In de twee vorige artikelen is de aanloop van de verkiezingen in 2013 geschetst. Verkiezingen die veel zouden losmaken bij de Cambodjanen en velen deden verlangen naar verandering. Op 4 juni arriveer ik in Cambodja en tijdens deze aanloop ben ik zo’n vijf weken in de hoofdstad Phnom Penh, alwaar ik een training krijg voordat ik afreis naar mijn standplaats Kampong Thom. Hier maak ik op 26 juli de verkiezingen mee.

De inzet is 123 zetels te verdelen in de Assembly (Parlement). Hiervan  zijn 90 in de handen van de regeringspartij CPP, 21 zijn in het bezit van Sam Rainsy, leider van de toenmalige “Sam Rainsy Party” (SRP) en 8 zijn er voor Kem Sokha met zijn voormalige “Human Rights Party”. (samen hebben ze zich verbonden tot de CNRP met de toepasselijke naam: Cambodia National Rescue Party) en vormen zo een machtsblok waar terdege rekening mee gehouden dient te worden. Grote vraag is of ze de meerderheid kunnen behalen. Vooral de jongeren zouden als nieuwe stemmer weleens het verschil kunnen gaan maken.

Na terugkomst van Sam Rainsy uit Frankrijk hadden beide oppositieleiders  6 dagen om nog zoveel mogelijk kiezers te ontmoeten en beiden deden ook Kampong Thom aan. In het vorige verslag stond deze manifestatie centraal.

Sam Rainsy mag overigens zelf niet stemmen de 28e en staat ook niet op de kieslijsten. Een verzoek daartoe is definitief afgewezen door The National Election Committee op 23 juli. Vorig jaar november was hij van de kieslijst geschrapt vanwege zijn veroordeling als crimineel. Het pardon van de Koning was te laat gekomen, aangezien de kieslijsten al definitief waren. (Dezelfde kieslijsten waarop ruim 10% van de stemmers hun naam niet terug kan vinden.) Volgens de kiescommissie kan hij wel in het parlement plaatsnemen, als een gekozene zijn plaats aan hem afstaat.

Marcel Gerritse, Cambodjaserie deel 3, Verkiezingen en uitslag

Het land lijkt verdeeld in twee kampen: CPP versus CNRP. Beide jongeren werken in hetzelfde restaurant, maar hun politieke voorkeur is tegengesteld. Links de pet van de regeringspartij CPP en rechts die van de oppositiepartij CNRP.

Verkiezingsdag

De dag voor de verkiezingen is er een eind gekomen aan de campagnes, die er vele weken aan vooraf zijn gegaan.  Een rare gewaarwording na alle optochten van auto’s, motoren en trucks met vlaggende mensen en luide muziek. Alle vlaggen, t-shirts en petjes zijn opgeruimd en het voelt als stilte voor de “politieke” storm.

Op de dag zelf, een zondag, is er op het oog niets te merken van de verkiezingen. Het openbare leven ging gewoon door en ik moest zoeken naar de “stemlokalen”. Navraag leerde dat die meestal in de scholen bleken ondergebracht te zijn. Lijsten met namen hingen buiten voor de deur. Het is verboden om er te fotograferen en ongewapende militairen staan erbij om een oogje in het zeil te houden. Op straat zijn de degenen die gestemd hebben goed te lokaliseren, want het topje van hun wijsvinger is  helemaal zwart.

Marcel Gerritse, Verkiezingen en uitslag, Cambodjaserie 3

Om fraude tegen te gaan dient de wijsvinger in onafwasbare inkt gedoopt te worden na de stemming

Als ik niet zelf gericht op zoek was gegaan naar de stemlokalen, had ik geen enkel beeld gehad van de verkiezingen, zo rustig was het. Veel winkels waren open en  marktkraampjes stonden op de vertrouwde plaatsen, kortom het gewone leven ging ook op deze dag door, op één ding na: er mocht deze dag nergens alcohol verkocht worden!

Marcel Gerritse, Verkiezingen en uitslag, Cambodjaserie 3Stemmen in een tent, geen ongewapende militairen in de buurt, dus maar gauw een foto gemaakt.

Marcel Gerritse, Verkiezingen en uitslag, Cambodjaserie3Lijsten met namen voor “het stemlokaal”. Jammer dat 13% van de potentiële stemmers hun naam niet kon terugvinden op de lijsten en dus niet kon stemmen

De uitslag

Tot mijn stomme verwondering was de uitslag heel snel bekend. De volgende middag stond deze al in The Cambodian Daily. De kop luidde: CPP wint, maar verliest de Parlementaire Meerderheid (van 2/3).

De CPP, van de zittende president Hun Sen, kon de overwinning claimen bij deze verkiezingen, maar zag zijn 90 zetels (van de 123) teruggebracht worden tot 68, een verlies van 22. De CNRP, van Sam Rainsy en Kem Sokha steeg van 29 naar 55 zetels, bijna een verdubbeling, en kan misschien wel de morele winnaar genoemd worden.  Alle overige partijen zijn in één klap van het politieke spectrum verdwenen en er zijn dus twee grote partijen overgebleven, die samen de 123 zetels gaan verdelen in het Parlement. De CPP verliest zijn 2/3 meerderheid en zal dus bij wetswijzigingen steun moeten gaan zoeken bij de oppositie. Dat is een forse tegenslag voor de zittende premier.

De opkomst was ongekend laag, met 69% van de kiesgerechtigden. Maar ja, hierbij zitten ook die miljoen stemmers (ruim 13%), die dit niet konden stemmen, omdat ze hun naam niet op de kiezerslijsten terug konden vinden.

De verkiezingen en uitslag laten zien dat de CPP in de toekomst terdege rekening moet gaan houden met de gegroeide CNRP. Of ze dit als bedreiging zien is af te wachten, maar het signaal is duidelijk. Op de oude weg doorgaan, zal zeker verlies op gaan leveren bij de volgende verkiezingen in 2018. Een forse streep door de rekening van de zittende premier.

Zal de oplossing een democratische zijn en zullen de gerechtelijke vervolgingen t.o.v. Sam Rainsy en Kem Sokha tot het verleden gaan behoren, zodat er werkelijk een pad naar democratie geëffend zal worden? Het land staat voor een splitsing van wegen! Het opgeven van macht, is één van de moeilijkste processen bij lang zittende machthebbers met dictatoriale trekjes. Zal de geest, die uit de fles gekomen is er weer zonder bloedvergieten terug in gaan? De tijd zal het leren.

Zo heb ik iemand tijdens een meeting tegen de twintigjarigen van 2013 horen zeggen: You are “The Generation of Hope”, the next generation will be “The Generation of change” Ik ben benieuwd of “The Generation of Hope” zo lang kan en wil wachten……….

Marcdel Gerritse, Cambodjaserie3, Verkiezingen

Politieke aardverschuiving na verkiezingen en uitslag, want vanaf nu moet er terdege rekening gehouden gaan worden met de oppositie

Premier Hen Sen, normaliter dagelijks voorpaginanieuws, liet de eerste dagen na verkiezingen en uitslag niets van zich horen. Blijkbaar had hij, net als een bokser die een flinke dreun had moeten incasseren, enige tijd nodig om bij te komen van de “klap” van de verkiezingsuitslag. Tevens deden er geruchten de ronde,  dat hij het land ontvlucht was.

Volgende aflevering: nasleep van de verkiezingen en massale betogingen

Eerder op Trefpunt: Politieke ontwikkelingen in Cambodja deel 2

Foto’s: ©Marcel Gerritse
Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 18 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*