Het poldermodel versus de totalitaire zekerweters van China

Regeren in tijden van crisis is de vuurproef voor een politicus. Hij begeeft zich op onbekend terrein. Hij weet vaak niet eens wat hij van zichzelf kan verwachten. Of hij opgewassen zal zijn tegen wat in normalere tijden eufemistisch ‘uitdagingen’ worden genoemd. Of dat hij knalhard geconfronteerd wordt met zijn tot nog toe ook voor hemzelf verborgen gebleven tekortkomingen.

Die onzekerheid is misschien nog het best verwoord door een van de weinige echte staatslieden in deze barre tijd. Angela Merkel vergeleek het, vrij vertaald, met rijden in de mist. Je hebt nauwelijks zicht, je kruipt vooruit, je moet permanent op je qui-vive zijn en je hebt geen idee wanneer je aan je bestemming bent. Als je er al ooit komt.

Als beeldspraak is het niet bijster origineel. Het zal niet gauw opgenomen worden in een aforismenverzameling. Maar er is vermoedelijk nergens een betere typering te vinden van wat besturen in crisistijd is.

Als burger wil je politici die daarvan doordrongen zijn aan het stuur zien. De degelijke en vertrouwenwekkende crisismanagers. Niet de flamboyante figuren die met veel poeha en getwitter verklaren de zaak onder controle te hebben en intussen hun land in een ongekende chaos storten. Niet Donald Trump in Washington of die andere clown in Londen, Boris Johnson, maar Angela Merkel in Berlijn en Mark Rutte bij ons in de polder.

De Merkels en Ruttes onderscheiden zich van de Trumps en de Johnsons doordat ze hun beperkingen kennen. Zij beseffen dat de crisis veel groter is dan zij zelf ook maar kunnen bevroeden. De uitweg bestaat uit improviseren, fouten maken, fouten corrigeren en inderdaad, voortkruipen op de tast. Ze worden bijgeschenen door de Jaap van Dissels en al die andere experts en hopen dat de samenleving niet al te zeer van slag raakt.

De gemakkelijke oplossingen bestaan alleen in de fantasiewereld van de zekerweters. Die zeker weten dat als we het land meteen volledig hadden afgegrendeld, het ergste hadden voorkomen. Dat is wat de Peppie en Kokkie van het polderpopulisme om de haverklap roepen. Of dat we er zonder de bezuinigingen op de gezondheidszorg nu veel beter hadden voorgestaan, zoals de Lilian Marijnissen van de SP keer op keer verkondigt. Vast wel. Niets is makkelijker dan kijken in de kont van de koe. Maar het is het gelijk waarvoor je nu geen mondkapje extra koopt en geen bed extra in de intensive care hebt.

Dat geldt in nog veel sterkere mate voor al die zekerweters die fanatiek in de van geruchten, samenzweringstheorieën en nepnieuws overkokende internetpot roeren. Maat houden is in die kringen per definitie onmogelijk en dus teveel gevraagd. Daar moeten we niet eens aan beginnen. We kunnen alleen maar duimen dat mensen gaandeweg enige immuniteit voor de grootste onzin ontwikkelen.

In crisis als nu met het coronavirus blijkt weer dat een democratie enige tijd nodig heeft om zich na de eerste klap te hergroeperen. Een democratie is zelden goed in het meteen adequaat reageren op een plotselinge noodtoestand. Zeker in het begin holt het vrijwel hele apparaat amechtig achter de feiten aan. De premier en de betreffende vakministers moeten hun rol zien te vinden. Voor de experts is het gespannen afwachten of het virus zich enigszins in hun scenario’s laat vangen. Voor de operatie goed op toeren komt is er inderdaad vaak kostbare tijd verloren.

Dat is helaas inherent aan het systeem. De afstemming van de diverse maatregelen en hun effecten op de samenleving en de economie vergt nu eenmaal tijd. Bij het volgen van de adviezen van de experts moet je niet in de laatste plaats voorkomen dat het draagvlak overbelast raakt. Het is wikken en wegen onder die voortdurende hoogspanning. Het besluit om de scholen te sluiten is een goed voorbeeld. Het was volgens de deskundigen niet noodzakelijk. Het kabinet ging er toch toe over omdat openhouden bij ouders en leerkrachten te veel weerstand opriep. In een democratie weet je ook wanneer je je verlies moet nemen. Het pleit voor Rutte dat hij dat zonder morren nam.

Zo makkelijk de boel in het slot gooien als in China gaat hier van zijn leven nooit gebeuren. Dat zit niet in het democratische dna. En daar moeten we vooral niet rouwig om zijn. Nog afgezien van het niet onbelangrijke feit dat ze daar in het begin de zaak dramatisch op hun beloop hebben gelaten. Het prestige van de partij en vooral van president voor het leven Xi Jin Ping mocht onder geen beding aangetast worden. Dat heeft een onbekend aantal Chinezen met het leven moeten bekopen.

We gaan hier verder volgens het poldermodel. Flexibel als het kan en hard ingrijpen als er niets anders opzit. De regering krijgt nu nog het volle vertrouwen van de bevolking. Dat is in de praktijk zelden meer dan het voordeel van de twijfel. Het zal wegebben als de crisis te lang duurt en de lockdown, hoe ‘intelligent’ ook, ‘de mensen in het land’ op de zenuwen gaat werken. Helemaal wanneer de economie volgens het zwartgalligste CPB-scenario instort.

Daar zullen Rutte en co en iedereen in de crisisteams zich geen illusies over maken. Maar het is uiteindelijk toch beter dan wat de totalitaire zekerweters in China hun bevolking opleggen. Dat moeten we ook dan niet vergeten.

Lees ook: https://www.trefpuntazie.com/strikte-culturen-pakken-coronavirus-anders-aan-dan-losse-culturen/

Peter van Nuijsenburg, Het poldermodel versus totatitaire zekerweterswerkt beter
Bron: www.vakbondshistorie.nl, tekening: Hein de Kort

 

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 201 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (64) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD. Voor deze laatste organisatie was hij correspondent in Johannesburg, Berlijn en Tokio. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

2 Comments

  1. Beste Rob, ik heb het artikel van Peter van Nuijsenburg nog eens nagelezen, maar ik zie nergens staan dat hij begrip opbrengt voor de aanpak van de Europese landen. Hij heeft het over het poldermodel van Nederland en vergelijkt dat met de autoritaire aanpak van China. Een land als Italië staat niet bekend om zijn polders, laat staan dat het een poldermodel heeft.
    Nog grotesker wordt je kritiek als je zegt dat Peter van Nuijsenburg veel begrip heeft voor het Westen en weinig voor het Oosten. Lees nog even het artikel dat hij hier vorige week over schreef. Daarin vergelijkt hij de aanpak van China met die van de Aziatische tijgers.
    Je laatste uithaal in je kritiek, dat families die geliefden verliezen er allicht anders over denken, vind ik onwaardig, zowel naar de betreffende families als naar Peter van Nuijsenburg.

  2. Je zegt dat China de zaak in het begin dramatisch op zijn beloop heeft gelaten maar voor het beloop dat de Europese landen twee maanden later hebben gelaten heb je wel begrip.
    De eerste dode in China viel midden januari. Twee weken later was het daar alle hens aan dek. In italie, met een bevolking die minder is dan 10 procent van de Chinese en die ruim een maand meer tijd hadden om zich voor te bereiden, vielen veel meer doden dan in China. Italie deed beroep op Europese steun maar kreeg niks. Het autoritaire China leverde mondmaskers, veiligheidskledij voor gezondheidswerkers, beademingstoestellen en medische teams.
    Propaganda? Misschien, maar de rest van Europa en de VS dachten alleen aan zichzelf. Als Italiaan zou ik wel weten naar wie mijn sympatie ging.
    Je toont veel begrip voor het Westen, weinig voor het Oosten.
    De families die geliefden verliezen, zullen er allicht anders over denken. Geef ze maar eens ongelijk.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*